Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Rhizophoraceae мангро тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі.
Species of flowering plant in the mangrove family Rhizophoraceae
Rhizophora mangle, қызыл мангро – су арқылы таралады және ақырында жағалаудың жақсы жеріне орнығады. Rhizophora mangle ауадағы тіреу тамырларында өседі, олар су деңгейінен жоғары қарай иіліп, осы ағаш тоғайларына ерекше "мангро" көрінісін береді. Бұл өсімдік Флорида, Луизиана және Техас жағалау экожүйелерінде құнды болып табылады. Атауы оның тамырының ішкі жағын кескенде көрінетін қызыл түсіне байланысты, сондықтан қалыпты жағдайда қызыл түс байқалмайды. Табиғи ортасында бразилиялық бұрыш ағашы (Schinus terebinthifolius) сияқты инвазивті түрлердің қаупі бар. Қызыл мангроның өзі кейбір аймақтарда, мысалы, Гавайиде инвазивті түр саналады, онда ол тығыз, бір түрлі бұталар құрайды. Дегенмен, R. mangle бұталары балық, құстар және крокодилдер сияқты әртүрлі организмдер үшін ұялау және аң аулау ортасын қамтамасыз етеді.
Rhizophora mangle, the red mangrove, These are dispersed by water until eventually embedding in the shallows. Rhizophora mangle grows on aerial prop roots, which arch above the water level, giving stands of this tree the characteristic "mangrove" appearance. It is a valuable plant in Florida, Louisiana, and Texas coastal ecosystems. The name refers to the red colour on the inner part of its roots when halved, so it does not display any red colour in its regular appearance. In its native habitat it is threatened by invasive species such as the Brazilian pepper tree (Schinus terebinthifolius). The red mangrove itself is considered an invasive species in some locations, such as Hawaii, where it forms dense, monospecific thickets. R. mangle thickets, however, provide nesting and hunting habitat for a diverse array of organisms, including fish, birds, and crocodiles.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Қызыл мангролар екі жарты шарда да субтропиктік және тропиктік аймақтарда кездеседі, 28° солтүстік және оңтүстік ендікке дейін таралады. Олар жағалау бойында, тұзды және тұщы су араласатын суларда, сондай-ақ батпақты тұзды топырақта жақсы өседі. Тұзды суға жақсы бейімделгендіктен, көптеген басқа өсімдіктер өспейтін жерлерде гүлдеп, мангалдар деп аталатын өздерінің экожүйелерін құрайды. Қызыл мангролар көбінесе ақ мангро (Laguncularia racemosa), қара мангро (Avicennia germinans) және түйме ағаштарымен (Conocarpus erectus) бірге кездеседі, бірақ көбінесе басқа түрлерге қарағанда теңізге жақын болады. Қоршаған ортаны тұрақтандыру арқылы мангролар басқа өсімдіктер мен жануарлар үшін (мысалы, мангро крабтары) қоғамдастық құрайды. Топыраққа терең тамыр жайса да, мангро тамырлары көбінесе бірнеше сағатқа немесе толығымен суға батып тұрады. Тамырлар әдетте құмды немесе сазды негізге сіңеді, бұл толқындардан қорғауға көмектеседі. Moesziomyces aphidis түрінің үлгілері су сынамаларынан және Бразилияның Сан-Паулу штатындағы Переке Асу өзені бойындағы мангролардағы Rhizophora mangle жапырақтарынан алынған.
Red mangroves are found in subtropical and tropical areas in both hemispheres, extending to near 28°N to S latitude. They thrive on coastlines in brackish water and in swampy salt marshes. Because they are well adapted to salt water, they thrive where many other plants fail and create their own ecosystems, the mangals. Red mangroves are often found near white mangroves (Laguncularia racemosa), black mangroves (Avicennia germinans), and buttonwood (Conocarpus erectus) though often more seaward than the other species. Through stabilization of their surroundings, mangroves create a community for other plants and animals (such as mangrove crabs). Though rooted in soil, mangrove roots are often submerged in water for several hours or on a permanent basis. The roots are usually sunk in a sand or clay base, which allows for some protection from the waves. Specimens of Moesziomyces aphidis have been collected from water samples and on Rhizophora mangle leaves along the Perequê Áçu River, in mangroves located in São Paulo State, Brazil.
Сипаттама
Қызыл мангроларды олардың ерекше тіреу тамырлары жүйесі және тірі тұқымдары арқылы оңай ажыратуға болады. Қызыл мангроның тіреу тамырлары оны судың үстінде ұстап тұрып, қосымша қолдау мен қорғаныс береді. Олар сондай-ақ, тамыр құрылымы арқылы оттегіні тікелей сіңіруге мүмкіндік жасап, ағашқа гипоксиямен күресуге көмектеседі. Мангро идеалды жағдайда 24 метрге дейін биіктей алады, бірақ көбінесе 6 метрдей болады. Оның қабығы қалың және сұр қоңыр түсті. Мангро жапырақтары кең және ұзын, жиектері тегіс, пішіні эллипс тәрізді. Олардың үстіңгі жағы астыңғы жағына қарағанда қара жасыл түсті. Көктемде ағаш сары гүлдер шығарады.
Red mangroves are easily distinguishable through their unique prop roots system and viviparous seeds. The prop roots of a red mangrove suspend it over the water, thereby giving it extra support and protection. They also help the tree to combat hypoxia by allowing it a direct intake of oxygen through its root structure. A mangrove can reach up to 80 feet (24 m) in height in ideal conditions, but it is commonly found at a more modest 20 feet (6 m). Its bark is thick and a grey brown color. Mangrove leaves are wide and long, with smooth margins and an elliptical shape. They are a darker shade of green on the tops than on the bottoms. The tree produces yellow flowers in the spring.
Көбею
Тірі туғызатын өсімдік ретінде R. mangle шын мәнінде тірі ағаш болатын көбелектерді жасайды. Ұзартылған тұқымды қабыққа ұқсаған көбелек толық жетілген кезде мангрде тамырланып, жаңа ағаш өсіруге қабілетті. Ағаштар гермафродиттер, өздігінен немесе желмен тозаңдануға шамасы жетеді. Ағаш тұқым ретінде ешқандай ұйықтау кезеңіне енбейді, керісінше, ата-ана ағашынан бөліну алдында тірі өсімдікке айналады. Мангр көбелегі тамыр жаюға дейін бір жылдан астам тұзды суда жүзіп жүруі мүмкін.
As a viviparous plant, R. mangle creates a propagule that is in reality a living tree. Though resembling an elongated seed pod, the fully grown propagule on the mangrove is capable of rooting and producing a new tree. The trees are hermaphrodites, capable of self or wind pollination. The tree undergoes no dormant stage as a seed, but rather progresses to a live plant before leaving its parent tree. A mangrove propagule may float in brackish water for over a year before rooting.
Қолданылуы
Сенегалдың оңтүстігіндегі Касаманс аймағында R. mangle түбірінің жартысы жиі шатыр және төбе конструкцияларын жасауға, сондай-ақ отын және көмір өндіруге қолданылады.
In the Casamance region in southern Senegal, halved roots of R. mangle are commonly used to create roof and ceiling structures, as well as for production of firewood and charcoal.