Кіріспе

Ultimus haeres (лат. Ultimate heir) – шотланд құқығындағы ұғым. Егер Шотландияда өсиет қалдырмай (яғни, мүліксіз) қайтыс болған және анықтауға болатын туысы болмаса, мұра Корольдің және Лорд-казнашының есте сақтаушысы Тақтың атынан талап етеді. Бұл – Корольге тиесілі, иесіз мүлікке қатысты екі құқықтың бірі, екіншісі – bona vacantia. Корольдің құқығының ежелгі табиғатынан туыстап, академиялық және сот практикасында шотланд құқығында ultimus haeres қағидасының қолданылуына көңіл аз бөлінеді. Дегенмен, бұл саладағы басты анықтамалық еңбек – А.Г. Макмилланның «Шотландиядағы Bona Vacantia заңы» (W. Green & Son, limited, 1936). Англия мен Уэльсте осындай мәселелер bona vacantia арқылы шешіледі. Шотланд құқығында bona vacantia – тек иесіз мүлікке ғана қатысты, ал қайтыс болған адамның мүлкінен, тірі ұрпақтары жоқ мүлікке емес.

Ultimus Haeres операциясы

Көбінесе, егер адам Шотландияда жарамды өсиет қалдырмаса немесе шотландтық тұрақты мекенжайы болса (яғни, мүліктің иесі өсиетсіз қайтыс болса), оның мүлкі 1964 жылғы Мұрагерлік (Шотландия) заңының ережелеріне сәйкес тірі қалған туыстары арасында бөліседі. Дегенмен, егер қайтыс болған адамның тірі мұрагерлері болмаса, оның мүлкі (жерді қоса алғанда) Crown-ға ultimus haeres (соңғы мұрагер) ретінде тиесілі болады. KLTR, Прокуратуралық қызметпен бірлесіп, Гамильтон қаласында орналасқан Ұлттық Ultimus Haeres бөлімін (NUHU) басқарады, ол Шотландияда тұрақты мекенжайы бар адамдардың талап етілмеген барлық мүлкін қабылдап, тергейді. KLTR стандартты тәжірибе ретінде ultimus haeres жерін ашық саудада сатады және жиналған қаражатты қайтыс болған адамның ұрпақтары көруге арналған мемлекеттік тізілімге енгізеді. Шотландия заңнамасында мұрагерлік мөлшеріне шектеу қойылмаған, және ДНК-тестілеудің дамуына байланысты, мұрагерді табу әдетте мүмкін болады; әсіресе кәсіби генеалогиялық іздеу компанияларының белсенділігі артуымен, бұл компаниялар бұрынғы мұрагерлерді іздеушілер деп аталды.