Кіріспе

Айдағы тас

Трейсидің тасы, ғылыми әдебиетте Сплит тасы немесе 6-станция тасы деп белгілі, 1972 жылдың 13 желтоқсанында Аполлон-17 экипажы Айға қонған Тавр-Литтров аймағында кездесетін үлкен тас. "Трейсидің тасы" – оның көпке танымал атауы.

Тексеру

Геолог-астронавт Харрисон Х. Шмит және миссия командирі Юджин А. Сернан үшінші ғарыштан тыс қызмет (EVA 3) кезінде 6-шы бекеттегі тасты және оның айналасын зерттеуге көп уақыт жұмсады. "Гин 1-ші фрагменттің солтүстік-шығыс бұрышына барып, сол қолын шаң басқан тіреуге қойып, өзін тұрақтап, шаң басқан аймақтың ортасына қарай қол созып, оң жағынан сол жағына қарай қапты екі рет сыпырып, жолақтар қалдырды және әр жолақтың соңында, тоқтаған жерінде шаңның кішкентай үйіндісі пайда болды. AS17 140 21496 кадрынан алынған белгіленген сурет сынаманың орналасқан жерін, сол қолының әсерінен бұзылған болуы мүмкін тіреудегі аймақты, сондай-ақ 1-ші фрагмент пен алдыңғы жақтағы тас арасындағы, сынама алған кезде және бұрын, шамамен 165:25:48 уақытында, ұшу бағытында бұзылған аймақты көрсетеді". Шамамен 165:33:38 уақытында Сернан төбеден бірнеше сурет түсірді. Бұл фотомонтажда Шмит тастың сол жағында тұр, ал Ай ровері (LRV) оң жағында тұр. "Сернан: 'Мен осы бұрыштан тасты шамамен он тоғыз жылдан бері көрмедім. Менің қолымның іздерім тастың қаншалықты үлкен екенін анық көрсетеді, ал 21482 кадрында Оңтүстік массив пен Скарпты көруге болады. Бұл суретте Скарп кішкентай көрінеді, бірақ оның қаншалықты үлкен болғанын (80 метр) есімде сақтаймын, себебі біз оған көтерілдік'".

Атау беру

Аралдың солтүстік бетіндегі топырақ учаскесі 1984 жылы Аполлон-12 астронавты Алан Биннің салған суретінің нығаны болды. Бин, астронавттар тобынан кеткен соң, кәсіби суретші мамандығын таңдап, ғарыш суретшісі ретінде үлкен даңққа ие болды. Суреттің арқасында, оқиғаны білетіндер 6-шы станциядағы тасты "Трейси тасы" деп атайды. Трейси – Джин Сернанның қызы, ол миссия кезінде тоғыз жаста болған. "Сернан: – Аль Бин осы тастың бір бөлігіне, өзінің суреттерінің бірінде қызымның атын, "Трейси" деп жазған еді. Үйге келгеннен кейін, мен көп жерде осы тастың суретін көре бастадым. Ол – менің панорамалық түсірілімдерімнен алынған, тас бұрышынан өтетін Джек суреті (21496) еді. Сурет өте танымал болды. Бір күні Аль Бин келіп, осы суретті салуға кірісіпті. Сурет үлкен болды, шамамен алты футка екі футка немесе сондай шамада. "Аль суреттерінде оқиғалар болуын қалайды және ол туралы әңгілескім келді. Біз таудың беткейінің тік болуы және сол жерге шығудың қаншалықты қиын болғаны туралы сөйлестік. Егер мен осы суреттің осыншалықты танымал болатынын білген болсам, сол кезде ойымда жоқ нәрсені істегенімді қалаған болар едім. Яғни, Трейсидің атын шаңға басып қалған болар едім. "Альдың қызы Эми мен Трейси бірге өскен еді, ол: "Сендер қалай істеген болар едіңдер?" деп сұрады. Мен оны бір қағазға жазып бердім, кейін ол маған қоңырау шалып, не істегенін көруімді сұрады. Ол мен үлгі алған жерді өшіріп, оның орнына Трейсидің атын жазған еді. "Ал суретпен бірге берген шағын әңгімесінде, ол мені қайтадан барудың қиындығынан құтқарып, салық төлеушілердің мені қайтаруға кететін шығынын үнемдедім деді."