Екінші айға адамдардың қонған миссиясы

Кіріспе

Екінші экипажбен Айға қону

Аполлон-12 (14-24 қараша, 1969) – Америка Құрама Штаттарының Аполлон бағдарламасындағы алтыншы экипажды ұшу және Айға қонуға екінші рет. 1969 жылдың 14 қарашасында НАСА оны Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырды. Ұшу командирі Чарльз "Пит" Конрад және Ай модулінің пилоты Алан Л. Бин Ай бетінде бір күннен астам және жеті сағатқа жуық жұмыс істеді, ал командалық модульдің пилоты Ричард Ф. Гордон Ай орбитасында қалды. Аполлон-11 сәтсіз аяқталғанда Аполлон-12 Айға бірінші болып қонуға тырысатын еді, бірақ Нил Армстронгтың миссиясының сәтті аяқталуынан кейін Аполлон-12 екі айға кейінге шегерілді, ал басқа Аполлон миссиялары да көбірек уақытпен жоспарланды. Аполлон-12-ге дайындық үшін геологиялық оқуға Аполлон-11-ге қарағанда көбірек уақыт берілді, Конрад пен Бин өздерінің миссиясына дайындық үшін бірнеше геологиялық сапарлар жасады. Аполлон-12 ғарыш кемесі мен ұшыру құралы Аполлон-11-ге ұқсас болды. Бір қосымша – Конрад пен Биннің Айда ыңғайлырақ демалуына мүмкіндік беретін гамактар. Кеннеди ғарыш орталығында жаңбырлы күні ұшырылғаннан кейін Аполлон-12 екі рет шаңқаяққа ұшырады, бұл құралдарда мәселе туғызды, бірақ көп зақым келтірмеді. Қосалқы қуат көзіне ауысу деректерді жіберу мәселесін шешіп, миссияны құтқарып қалды. Айға сапар кезінде басқа да қиындықтар тумады. 19 қарашада Конрад пен Бин 1967 жылдың 20 сәуірінде қонған Surveyor 3 роботтық зерттеушісінен жаяу арақашықтықтағы күтілген жерге дәл қонды. Олар НАСА болашақ миссияларды жоспарлай алатынын көрсетті, себебі ғарышкерлер ғылыми қызығушылық тудыратын орындарға жақын қона алады. Конрад пен Бин Apollo Lunar Surface Experiments Package (Ай бетіндегі эксперименттер жиынтығын), ядролық қуатпен жұмыс істейтін ғылыми құралдар жиынтығын, сондай-ақ Аполлон миссиясы Ай бетіне әкелген алғашқы түсті теледидар камерасын алып келді, бірақ Бин камераны күнге бағыттағаннан кейін сенсоры күйіп кетіп, сигнал жоғалды. Екінші серуенде олар Surveyor 3-ке барып, Жерге қайтару үшін бөліктерін алып кетті. Ай модулі Intrepid 20 қарашада Айда ұшып, командалық модульмен байланысты, кейін Жерге қайтты. Аполлон-12 миссиясы 24 қарашада сәтті қонумен аяқталды.

Apollo 12 (November 14–24, 1969) was the sixth crewed flight in the United States Apollo program and the second to land on the Moon. It was launched on November 14, 1969, by NASA from the Kennedy Space Center, Florida. Commander Charles "Pete" Conrad and Lunar Module Pilot Alan L. Bean performed just over one day and seven hours of lunar surface activity while Command Module Pilot Richard F. Gordon remained in lunar orbit. Apollo 12 would have attempted the first lunar landing had Apollo 11 failed, but after the success of Neil Armstrong's mission, Apollo 12 was postponed by two months, and other Apollo missions also put on a more relaxed schedule. More time was allotted for geologic training in preparation for Apollo 12 than for Apollo 11, Conrad and Bean making several geology field trips in preparation for their mission. Apollo 12's spacecraft and launch vehicle were almost identical to Apollo 11's. One addition was hammocks to allow Conrad and Bean to rest more comfortably on the Moon. Shortly after being launched on a rainy day at Kennedy Space Center, Apollo 12 was twice struck by lightning, causing instrumentation problems but little damage. Switching to the auxiliary power supply resolved the data relay problem, saving the mission. The outward journey to the Moon otherwise saw few problems. On November 19, Conrad and Bean achieved a precise landing at their expected location within walking distance of the Surveyor 3 robotic probe, which had landed on April 20, 1967. In making a pinpoint landing, they showed that NASA could plan future missions in the expectation that astronauts could land close to sites of scientific interest. Conrad and Bean carried the Apollo Lunar Surface Experiments Package, a group of nuclear powered scientific instruments, as well as the first color television camera taken by an Apollo mission to the lunar surface, but transmission was lost after Bean accidentally pointed the camera at the Sun and its sensor was burned out. On the second of two moonwalks, they visited Surveyor 3 and removed parts for return to Earth. Lunar Module Intrepid lifted off from the Moon on November 20 and docked with the command module, which subsequently traveled back to Earth. The Apollo 12 mission ended on November 24 with a successful splashdown.

Экипаж және миссияны басқарудың негізгі қызметкерлері

Аполлон 12 ғарыш кемесі экипажының командирі Чарльз "Пит" Конрад болды, ол миссия кезінде 39 жаста еді. 1953 жылы Принстон университетінен авиациялық инженерлік мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, ол әскери-теңіз авиаторы болды және Patuxent River Naval Air Station-дағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің сынақ пилоттары мектебін аяқтады. 1962 жылы екінші топқа іріктеліп, 1965 жылы Gemini 5 ұшағымен, ал 1966 жылы Gemini 11 ұшағының командирі ретінде ұшты. Командалық модульдің пилоты Ричард "Дик" Гордон, Аполлон 12 миссиясы кезінде 40 жаста болды. Ол 1953 жылы Вашингтон университетін химия мамандығы бойынша бітіргеннен кейін әскери-теңіз авиаторы болды және Patuxent River-де сынақ пилоттары мектебін аяқтады. 1963 жылы үшінші топқа мүше болып таңдалған ол Конрадпен бірге Gemini 11 ғарыш кемесімен ұшты. Конрадпен жұмыс істеуге алғашқы Ай модулінің пилоты ретінде Клифтон С. Уильямс-младший тағайындалған, бірақ 1967 жылдың қазан айында Таллахасси маңында T-38 ұшағы апатқа ұшырап, қаза тапты. Экипажын құрастырғанда Конрад бұрынғы студенті Алан Л. Бинді сынақ пилоттары мектебіндегі оқушысы болғандықтан қалаған, бірақ Ұшу экипажы операцияларының директоры Дик Слейтон, Биннің Аполлон қолданбалы бағдарламасына тағайындалғандықтан қолжетімді емес екенін мәлімдеді. Уильямс қайтыс болғаннан кейін Конрад қайтадан Бинді сұрады, ал Слейтон бұл жолы келісім берді. Миссия кезінде 37 жастағы Бин 1955 жылы Техас университетін авиациялық инженерлік мамандығы бойынша бітірген. Ол Гордонмен бірге 1963 жылы әскери-теңіз авиаторы болып таңдалды және алғаш рет Аполлон 12 ғарыш кемесімен ғарышқа ұшты. Аполлон 12 экипажының үш мүшесі 1969 жылдың басында Аполлон 9 миссиясына резерв болды. Аполлон 12 резерв экипажына командир ретінде Дэвид Р. Скотт, командалық модульдің пилоты ретінде Альфред М. Уорден және Ай модулінің пилоты ретінде Джеймс Б. Ирвин кірді. Олар кейіннен Аполлон 15 экипажы болды. Аполлон бағдарламасында Меркурий және Gemini жобаларында қолданылған негізгі және резервтік экипаждарға қосымша, үшінші экипаж – қолдау экипажы тағайындалды. Слейтон қолдау экипажын құрды, өйткені Аполлон 9 миссиясын басқарған Джеймс МакДивитт, АҚШ-тың әртүрлі орталықтарында дайындық жүргізіліп жатқан кезде, ғарыш экипажының мүшесі қатысуы қажет жиналыстар өткізілмей қалуы мүмкін деп санады. Қолдау экипажының мүшелері миссия командирінің нұсқауларымен көмек көрсетуге міндетті болды. Әдетте, олар миссия ережелерін, ұшу жоспарын және тізімдерді жинап, жаңартып отыратын, тәжірибесі аз болған. Аполлон 12 үшін олар Джеральд П. Карр, Эдвард Г. Гибсон және Пол Дж. Уайц болды. Ұшу директорлары: бірінші ауысымда Джерри Гриффин, екінші ауысымда Пит Франк, үшінші ауысымда Клиффорд Э. Чарльзуорт және төртінші ауысымда Мильтон Виндлер. Аполлон кезеңіндегі Ұшу директорларының қызметтік міндеттемесі бір ғана сөйлемнен тұрды: "Ұшу директоры экипаж мүшелерінің қауіпсіздігі мен миссияның сәтті аяқталуы үшін қажетті барлық шараларды қабылдауға құқылы". Капсулалық байланыс орталықтарында (CAPCOM) Скотт, Уорден, Ирвин, Карр, Гибсон, Уайц және Дон Линд жұмыс істеді.

The commander of the all Navy Apollo 12 crew was Charles "Pete" Conrad, who was 39 years old at the time of the mission. After receiving a bachelor's degree in aeronautical engineering from Princeton University in 1953, he became a naval aviator, and completed United States Naval Test Pilot School at Patuxent River Naval Air Station. He was selected in the second group of astronauts in 1962, and flew on Gemini 5 in 1965, and as command pilot of Gemini 11 in 1966. Command Module Pilot Richard "Dick" Gordon, 40 years old at the time of Apollo 12, also became a naval aviator in 1953, following graduation from the University of Washington with a degree in chemistry, and completed test pilot school at Patuxent River. Selected as a Group 3 astronaut in 1963, he flew with Conrad on Gemini 11. The original Lunar Module pilot assigned to work with Conrad was Clifton C. Williams Jr., who was killed in October 1967 when the T 38 he was flying crashed near Tallahassee. When forming his crew, Conrad had wanted Alan L. Bean, a former student of his at the test pilot school, but had been told by Director of Flight Crew Operations Deke Slayton that Bean was unavailable due to an assignment to the Apollo Applications Program. After Williams's death, Conrad asked for Bean again, and this time Slayton yielded. Bean, 37 years old when the mission flew, had graduated from the University of Texas in 1955 with a degree in aeronautical engineering. Also a naval aviator, he was selected alongside Gordon in 1963, and first flew in space on Apollo 12. The three Apollo 12 crew members had backed up Apollo 9 earlier in 1969. The Apollo 12 backup crew was David R. Scott as commander, Alfred M. Worden as Command Module pilot, and James B. Irwin as Lunar Module pilot. They became the crew of Apollo 15. For Apollo, a third crew of astronauts, known as the support crew, was designated in addition to the prime and backup crews used on projects Mercury and Gemini. Slayton created the support crews because James McDivitt, who would command Apollo 9, believed that, with preparation going on in facilities across the US, meetings that needed a member of the flight crew would be missed. Support crew members were to assist as directed by the mission commander. Usually low in seniority, they assembled the mission's rules, flight plan, and checklists, and kept them updated; For Apollo 12, they were Gerald P. Carr, Edward G. Gibson and Paul J. Weitz. Flight directors were Gerry Griffin, first shift, Pete Frank, second shift, Clifford E. Charlesworth, third shift, and Milton Windler, fourth shift. Flight directors during Apollo had a one sentence job description, "The flight director may take any actions necessary for crew safety and mission success." Capsule communicators (CAPCOMs) were Scott, Worden, Irwin, Carr, Gibson, Weitz and Don Lind.

Орналасу орны

Аполлон-12 ғарыш кемесінің қону орнын таңдау процесі Аполлон-11 ғарыш кемесінің қону орнын таңдаумен тығыз байланысты болды. Аполлон-11 ғарыш кемесінің қону орындарына қатаң талаптар қойылды, онда ғылыми қызығушылық басты фактор болған жоқ: олар Айдың экваторына жақын және Жерден көрінетін Ай бетінің шеткі бөлігінде орналаспауы керек еді; олар салыстырмалы түрде тегіс болуы және Ай модулінің (LM) оларға ұшу жолында үлкен кедергілер болмауы тиіс еді, олардың қолайлылығы Ай орбиталық зерттеушілерінің суреттерімен расталды. Миссия кейінге қалса және күн бастапқы орнында тым биік көтерілсе, қажетті жарық жағдайларын қамтамасыз ету үшін батысқа қарай тағы бір қолайлы орынның болуы да маңызды болды. Ұшыруды кейінге шегерген жағдайда қайта дайындауға үш күн қажет болғандықтан, табылған бес орынның тек үшеуі ғана Аполлон-11 үшін әлеуетті қону орындары ретінде белгіленді, олардың ішінде Тыныштық теңізіндегі Аполлон-11 қону орны ең шығысқа орналасқан жері болды. Аполлон-12, егер Аполлон-11 сәтсіз аяқталса, Айға бірінші болып қонуға тырысатындықтан, екі экипаж да бірдей орындарда жаттығулар жасады. Аполлон-11 сәтті аяқталғаннан кейін бастапқыда Аполлон-12 Тыныштық теңізінен батысқа қарай Синус Медииге қонуы жоспарланған. Алайда, НАСА жоспарлау координаторы Джек Севьер және Хьюстон қаласындағы Адамды ғарышқа ұшыру орталығының инженерлері 1967 жылы Surveyor 3 зерттеушісі қонған кратерге жақын қонуды ұсынды, бұл астронавттарға Жерге қайта әкелу үшін оның бөліктерін алуға мүмкіндік берер еді. Бұл орын басқа жағынан да қолайлы және ғылыми тұрғыдан қызығушылық тудыратын. Бірақ Аполлон-11 мақсаттан бірнеше шақырымға қашықтап қонғандықтан, НАСА басшылары Аполлон-12 ғарышкерлер зерттеушіге жете алмай, агенттіктің беделіне нұқсан келтіруі мүмкін деп қорқып, алаңдады. Дегенмен, Аполлонның зерттеу бағдарламасын іске асыру үшін дәл қону қабілеті маңызды болды. 1969 жылдың 25 шілдесінде Аполлон бағдарламасының жетекшісі Сэмюэл Филлипс екі қону орнын таңдау комиссиясының мүшелерінің бірауыздан қарсылығына қарамастан, Surveyor кратерін қону орны ретінде белгіледі.

The landing site selection process for Apollo 12 was greatly informed by the site selection for Apollo 11. There were rigid standards for the possible Apollo 11 landing sites, in which scientific interest was not a major factor: they had to be close to the lunar equator and not on the periphery of the portion of the lunar surface visible from Earth; they had to be relatively flat and without major obstructions along the path the Lunar Module (LM) would fly to reach them, their suitability confirmed by photographs from Lunar Orbiter probes. Also desirable was the presence of another suitable site further west in case the mission was delayed, and the sun would have risen too high in the sky at the original site for desired lighting conditions. The need for three days to recycle if a launch had to be scrubbed meant that only three of the five suitable sites found were designated as potential landing sites for Apollo 11, of which the Apollo 11 landing site in the Sea of Tranquility was the easternmost. Since Apollo 12 was to attempt the first lunar landing if Apollo 11 failed, both sets of astronauts trained for the same sites. With the success of Apollo 11, it was initially contemplated that Apollo 12 would land at the site next further west from the Sea of Tranquility, in Sinus Medii. However, NASA planning coordinator Jack Sevier and engineers at the Manned Spaceflight Center at Houston argued for a landing close enough to the crater in which the Surveyor 3 probe had landed in 1967 to allow the astronauts to cut parts from it for return to Earth. The site was otherwise suitable and had scientific interest. Given that Apollo 11 had landed several miles off target, though, some NASA administrators feared Apollo 12 would land far enough away that the astronauts could not reach the probe, and the agency would be embarrassed. Nevertheless, the ability to perform pinpoint landings was essential if Apollo's exploration program was to be carried out, and on July 25, 1969, Apollo Program Manager Samuel Phillips designated what became known as Surveyor crater as the landing site, despite the unanimous opposition of members of two site selection boards.

Оқыту және дайындау

Аполлон-12 ғарышкерлері миссияға қатысты дайындыққа ұшуға жұмсалатын әрбір сағатына бес сағаттан жұмсады, бұл әр экипаж мүшесі үшін 1000 сағаттан астам құрады. Конрад пен Бин, Аполлон-11 экипажының Нил Армстронгі мен Базз Олдриніне қарағанда, миссияға қатысты дайындықтан көбірек өтті. Бұл, Аполлон-9-дың резервтік экипажы ретінде алған 1500 сағаттық дайындықтарына қосымша болды. Аполлон-12 экипажының әр мүшесі Командирлік модульдің (КМ) және ЛМ-нің тренажерлерінде 400 сағаттан астам жаттығудан өтті. Кейбір симуляциялар Ұшуды басқару орталығындағы ұшу басқарушыларымен нақты уақытта байланыстырылды. Айға қонуды жаттығу үшін Конрад Айға қонуға арналған жаттығу құралын (LLTV) ұшырды, бұл жаттығуға рұқсат берілді, тіпті Армстронг 1968 жылы ұқсас көлік құралынан секіріп шығуға мәжбүр болған және ол құлаған болатын. Аполлон-12 экипажының командирі болып тағайындалғаннан кейін Конрад НАСА геологтарымен кездесіп, Ай бетіндегі жаттығулар Аполлон-11-ге ұқсас болады, бірақ бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланбайды және олардың қатысуы болмайды деді. Конрад "Егіздер" кезінде баспасөз тарапынан зәбір көргенін сезінді, ал жалғыз Аполлон-11 геологиялық саяхаты үлкен медиа өкілдерінің қатысуымен жақытпасқа айналды, кейбіреулері кедергі келтірді – астронавттар тікұшақтың үстінен қалықтап тұрғандығына байланысты бір-бірін естуде қиындықтар туды. 1969 жылдың шілдесінде Аполлон-11 сәтті оралғаннан кейін геологияға көбірек уақыт бөлінді, бірақ астронавттардың басты назары Аполлон-11 экипажы бұрынғыдай алдын ала тосқауыл қоймай, тренажерлерде уақыт алу болды. Аполлон-12 геологиялық алты саяхатында астронавттар Айдағыдай жаттықты, үлгілер жинап, оларды фотосуреттермен тіркеді, сонымен қатар CAPCOM және жақын жердегі шатырда көзден тыс болған геологтармен байланыс жасады. Кейіннен астронавттардың үлгілерді таңдау және фотосуреттерге түсірудегі жұмысы сынға түсті. Ғалымдар фотоқұжаттамалық процедураларды өзгертіп отырды, ғалымдардың ашуына орай, төртінші немесе бесінші өзгерістен кейін Конрад енді өзгерістер болмауын талап етті. Аполлон-11 оралғаннан кейін Аполлон-12 экипажы Ай үлгілерін қарап, ғалымдардан олар туралы ақпарат алды. Аполлон-11 белгілі бір нүктеге емес, эллипс пішіндес қону аймағына бағытталғандықтан, геологиялық маршруттарды жоспарлау жүргізілмеді, экипаж таңдаған жерлерде орындалуға тиіс міндеттер белгіленді. Аполлон-12 үшін миссия алдында НАСА геологиялық тобының бір бөлігі экипажбен кездесті, Конрад оларға олар үшін және Бин үшін мүмкін болатын маршруттарды жасауды ұсынды. Нәтижесінде ЛМ үшін төрт потенциалды қону нүктесіне негізделген төрт маршрут пайда болды. Бұл кейінірек бірнеше ұйымдарды қамтитын геологиялық маршруттарды жоспарлаудың бастамасы болды. Ай модулінің бөліктері, LM-6, 1969 жылдың 24 наурызында Кеннеди ғарыш орталығына (KSC) жеткізілді және 28 сәуірде бір-бірімен біріктірілді. Командирлік модуль CM-108 және қызметтік модуль SM-108 28 наурызда KSC-ге жеткізілді және 21 сәуірде бір-бірімен біріктірілді. Жабдықтарды орнату және сынаудан кейін, 1969 жылдың 8 қыркүйегінде ғарыш кемесімен бірге ұшыру құралы 39А ұшыру кешеніне шығарылды. Оқу кестесі жоспарланғандай 1969 жылдың 1 қарашасына дейін аяқталды; осы күннен кейінгі іс-шаралар жаңару ретінде қарастырылды. Экипаж мүшелері жаттығудың көп бөлігі Ай миссиясына жеткілікті дайындық екенін сезінді.

The Apollo 12 astronauts spent five hours in mission specific training for every hour they expected to spend in flight on the mission, a total exceeding 1,000 hours per crew member. Conrad and Bean received more mission specific training than Apollo 11's Neil Armstrong and Buzz Aldrin had. This was in addition to the 1,500 hours of training they received as backup crew members for Apollo 9. The Apollo 12 training included over 400 hours per crew member in simulators of the Command Module (CM) and of the LM. Some of the simulations were linked in real time to flight controllers in Mission Control. To practice landing on the Moon, Conrad flew the Lunar Landing Training Vehicle (LLTV), training in which continued to be authorized even though Armstrong had been forced to bail out of a similar vehicle in 1968, just before it crashed. Soon after being assigned as Apollo 12 crew commander, Conrad met with NASA geologists and told them that the training for lunar surface activities would be conducted much as Apollo 11's, but there was to be no publicity or involvement by the media. Conrad felt he had been abused by the press during Gemini, and the sole Apollo 11 geology field trip had turned into a near fiasco, with a large media contingent present, some getting in the way—the astronauts had trouble hearing each other due to a hovering press helicopter. After the successful return of Apollo 11 in July 1969, more time was allotted for geology, but the astronauts' focus was on getting time in the simulators without being pre empted by the Apollo 11 crew. On the six Apollo 12 geology field trips, the astronauts would practice as if on the Moon, collecting samples and documenting them with photographs, while communicating with a CAPCOM and geologists who were out of sight in a nearby tent. Afterwards, the astronauts' performance in choosing samples and taking photographs would be critiqued. To the frustration of the astronauts, the scientists kept changing the photo documentation procedures; after the fourth or fifth such change, Conrad required that there be no more. After the return of Apollo 11, the Apollo 12 crew was able to view the lunar samples, and be briefed on them by scientists. As Apollo 11 was targeted for an ellipse shaped landing zone, rather than at a specific point, there was no planning for geology traverses, the designated tasks to be done at sites of the crew's choosing. For Apollo 12, before the mission, some of NASA's geology team met with the crew and Conrad suggested they lay out possible routes for him and Bean. The result was four traverses, based on four potential landing points for the LM. This was the start of geology traverse planning that on later missions became a considerable effort involving several organizations. The stages of the lunar module, LM–6, were delivered to Kennedy Space Center (KSC) on March 24, 1969, and were mated to each other on April 28. Command module CM–108 and service module SM–108 were delivered to KSC on March 28, and were mated to each other on April 21. Following installation of gear and testing, the launch vehicle, with the spacecraft atop it, was rolled out to Launch Complex 39A on September 8, 1969. The training schedule was complete, as planned, by November 1, 1969; activities after that date were intended as refreshers. The crew members felt that the training, for the most part, was adequate preparation for the Moon mission.

Ұшыру аппараты

Аполлон 12 ғарыш сапарында қолданылған Сатурн V зымыран-тасымалдау құралы Аполлон 11 ғарыш сапарында қолданылған SA–507-ге қарағанда едәуір өзгерістерге ұшырамады. Аполлон-12 зымыран-тасымалдау құралында тағы 17 аспаптық өлшемдер қосылды, осылайша жалпы саны 1365-ке жетті. Ғарыш кемесін қоса, құрал-жабдықтың барлық салмағы ұшырылған кезде Аполлон 11-ге қарағанда артты. Осы салмақтың ішінде ғарыш кемесінің салмағы Аполлон 11-дегіден артық болды.

Үшінші кезеңнің траекториясы

LM бөлінісінен кейін Сатурн V-тің үшінші сатысы, S IVB, Күн орбитасына ұшу үшін жоспарланған. S IVB қосалқы қозғалтқыш жүйесі іске қосылды, Айдың гравитациясы осы сатыны Күн орбитасына шағылыстырып жіберуі тиіс еді. Бірақ қателікке байланысты, S IVB Жерден қашу жылдамдығына жету үшін Айдың жанынан тым жоғары биіктікте өтіп кетті. Ол 1971 жылы Жер орбитасынан шығып кеткенше, жартылай тұрақты Жер орбитасында қалды, бірақ 31 жылдан кейін қысқа мерзімге Жер орбитасына қайта оралды. Оны әуесқой астроном Билл Йенг тапты және ол жасанды нысан екені анықталғанша, оған J002E3 деген уақытша белгі берді. 2021 жылдан бастап қайтадан Күн орбитасында, ол Жердің гравитациялық күшіне қайта ілініп қалуы мүмкін, бірақ бұл кем дегенде 2040 жылдарға дейін болмайды. Кейінгі ай миссияларында қолданылған S IVB сатылары Айда қалған сейсмометрлерде тіркелетін және Айдың құрылымы туралы мәліметтер беретін сейсмикалық оқиғаларды тудыру үшін мақсатты түрде Айға соқтырылды.

Ғарыш кемесі

Apollo 12 ғарыш кемесі 108 командалық модуль мен 108 қызметтік модультен (бірге командалық және қызметтік модуль 108, немесе CSM–108), 6 ай модулінен (LM–6), ұшырудан қашу жүйесінен (LES) және ғарыш кемесі ай модулі адаптері 15-тен (SLA–15) тұрды. LES үш ракеталық қозғалтқышты қамтыды, олар ұшырылғаннан кейін қысқа уақыттан соң апат жағдайында CM-ді қауіпсіз жерге жеткізуге арналған, ал SLA LM-ді орналастырды және Сатурн V пен LM арасындағы құрылымдық байланысты қамтамасыз етті. SLA Аполлон 11-нің SLA-сымен бірдей болды, ал LES тек сенімдірек қозғалтқыш тұтандырғышы орнатылуымен ерекшеленді. CSM-ге «Yankee Clipper», ал LM-ге «Intrepid» атаулары берілді. Теңіз тақырыбындағы бұл атауларды тиісті модульдердің негізгі мердігерлерінің қызметкерлері ұсынған мыңдаған атаулардың ішіндегі барлық теңізшілерден құралған экипаж таңдады. CSM-ді құрастырған North American Aviation компаниясының ұшу сынақ инженері Джордж Глэкен «Yankee Clipper» атауын ұсынды, себебі осы кемелер «жаңа Америка үшін мақтаныш пен беделмен теңіздерді кеңінен шарлаған». «Intrepid» атауын LM-ді құрастырған Grumman компаниясының жоспарлаушысы Роберт Ламберт ұсынды, ол «ұлттың ғарыш кеңістігін үздіксіз зерттеуге деген қажырлы ниетін, сондай-ақ ғарышкерлердің қайсарлығын және қиындықтарға төзімділігін» білдіреді. Аполлон 11 және Аполлон 12 ғарыш кемелерінің CSM және LM арасындағы айырмашылықтар аз және маңызсыз болды. CSM-ге газдың ішуге жарамды су резервуарына енуін тоқтату үшін сутегін бөлуге арналған құрылғы қосылды. Аполлон 11-де де мұндай құрылғы болған, бірақ ол CM кабинасындағы су диспенсеріне орнатылған. Судағы сутегі газдың әсерінен «Аполлон-11» экипажы ауыр ішек қышымасын бастан өткерді. Басқа өзгерістерге суға қонғаннан кейін бекітілген құтқару ілмегінің нығайтылуы кірді, яғни CM-ді құтқарушы жүзушілерге қосымша ілмек қосудың қажеті болмайды. LM өзгерістеріне ай бетінде орнату үшін ғылыми эксперименттер жиынтығын алып жүруге мүмкіндік беретін құрылымдық өзгерістер кірді. Айда демалып жатқанда ғарышкерлердің жайлылығын арттыру үшін екі аспақ қосылды, ал Аполлон 11 кезінде ай бетінде қолданылған қара-ақ телекамераның орнына түсті телекамера орнатылды.

The Apollo 12 spacecraft consisted of Command Module 108 and Service Module 108 (together Command and Service Modules 108, or CSM–108), Lunar Module 6 (LM–6), a Launch Escape System (LES), and Spacecraft Lunar Module Adapter 15 (SLA–15). The LES contained three rocket motors to propel the CM to safety in the event of an abort shortly after launch, while the SLA housed the LM and provided a structural connection between the Saturn V and the LM. The SLA was identical to Apollo 11's, while the LES differed only in the installation of a more reliable motor igniter. The CSM was given the call sign Yankee Clipper, while the LM had the call sign Intrepid. These sea related names were selected by the all Navy crew from several thousand proposed names submitted by employees of the prime contractors of the respective modules. George Glacken, a flight test engineer at North American Aviation, builder of the CSM, proposed Yankee Clipper as such ships had "majestically sailed the high seas with pride and prestige for a new America". Intrepid was from a suggestion by Robert Lambert, a planner at Grumman, builder of the LM, as evocative of "this nation's resolute determination for continued exploration of space, stressing our astronauts' fortitude and endurance of hardship". The differences between the CSM and LM of Apollo 11, and those of Apollo 12, were few and minor. A hydrogen separator was added to the CSM to stop the gas from entering the potable water tank—Apollo 11 had had one, though mounted on the water dispenser in the CM's cabin. Gaseous hydrogen in the water had given the Apollo 11 crew severe flatulence. Other changes included the strengthening of the recovery loop attached following splashdown, meaning that the swimmers recovering the CM would not have to attach an auxiliary loop. LM changes included a structural modification so that scientific experiment packages could be carried for deployment on the lunar surface. Two hammocks were added for greater comfort of the astronauts while resting on the Moon, and a color television camera substituted for the black and white one used on the lunar surface during Apollo 11.

АЛСЕП

Аполлонның Ай бетіндегі эксперименттер жиынтығы, немесе ALSEP – Аполлон астронавттарының Ай бетіне орналастыруы үшін арналған ғылыми құралдардың жиынтығы, олар кейіннен автономды түрде жұмыс істеп, деректерді Жерге жіберетін болды. Аполлон-11 экипажының Ай бетінде болу уақыты шектеулі болғандықтан, эксперименттердің кішірек жиынтығы ұшырылды, ол Ерте Аполлонның Ай бетіндегі эксперименттер жиынтығы (EASEP) деп аталды. Аполлон-12 – ALSEP-ті алып жүрген алғашқы миссия; келесі Айға қонған миссиялардың әрқайсысымен біреуі ұшырылды, бірақ құрамы әртүрлі болды. Аполлон-12 ALSEP эксперименттері 1969 жылдың 19 қарашасында Жерден іске қосылды. LAD қуат көзінің іске қосылғаннан кейін көп ұзамай бұзылуына байланысты пайдалы деректердің шамалы ғана бөлігін қайтарды. LSM 1974 жылдың 14 маусымында, Аполлон-15-тен Айға жеткізілген басқа LSM сияқты, тоқтатылды. Бюджеттік шектеулерге байланысты, 1977 жылдың 30 қыркүйегінде әлі де жұмыс істеп тұрған барлық қуатпен жабдықталған ALSEP эксперименттері тоқтатылды.

Іске қосу

Президент Ричард Никсон қатысуымен, АҚШ-тың қазіргі президентінің алғаш рет экипажмен ғарышқа ұшырылуын, сондай-ақ вице-президент Спиро Агнюдің куәсі болды, 1969 жылдың 14 қарашасында сағат 11:22-де (16:22:00 UT) Кеннеди ғарыш орталығынан «Аполлон-12» жоспарланғандай ұшырылды. Бұл Айға жету үшін үш сағат төрт минуттық ұшыру терезесінің басталуы болды, жоспарланған қону орнындағы жарық жағдайы оңтайлы болған кезде. Аспан толығымен бұлтты және жаңбырлы болды, ал көліктің көтерілу кезінде желдің күші зор болды, бұл «Аполлон» миссияларының арасында ең күштісі еді. NASA-ның кумулонимбус бұлтына ұшуға қарсы ережесі болды, ол бұл ретте күшін жойды, және кейіннен ұшыру құралы мұндай бұлтқа кірмегені анықталды. Егер миссия кейінге шегерілген болса, ол 16 қарашада «Surveyor» бағдаршасы жоқ резервтік қону алаңына ұшырылуы мүмкін еді, бірақ «Аполлон-11»-нің сәттілігінен кейін Айға қонуға уақыттық қысым азайғандықтан, NASA «Surveyor» кратеріне барудың келесі мүмкіндігі үшін желтоқсанға дейін күте берген болар еді. Ұшырылғаннан кейін 36.5 секунд өткен соң, көліктің өзінен туған найзағай «Сатурн V»-ке тиді. Статикалық разряд үш отын ұяшығының да уақытша тоқтауына себеп болды, яғни ғарыш кемесі тек батареяларынан қуат алды, олар қажетті ток мөлшерін бере алмады. 52 секундтан кейін болған екінші соққы «8 шар» күйін көрсету индикаторын бұзды. Миссиялық бақылаудағы телеметрия ағыны бұзылды, бірақ «Сатурн V» қалыпты түрде ұшып жүрді; соққылар «Сатурн V» аспаптар блогының басқару жүйесіне әсер етпеді, ол «CSM»-нен тәуелсіз жұмыс істеді. Астронавттар күтпегендей қызыл шамдармен (ескерту және сақтандыру) жарылған таблоны көрді, бірақ не дұрыс емес екенін нақты анықтай алмады. Миссиялық бақылаудағы Электрлік, қоршаған орта және тұтыну материалдарының басқарушысы (EECOM) Джон Аарон бұрынғы сынақтан телеметриялық ақаулық үлгісін есіне алды, онда қуаттың жоғалуы «CSM» сигналдарын күшейту электронды құрылғысының (SCE) бұзылуына себеп болды, ол құралдардан алынған шикі сигналдарды Миссиялық бақылау консольдерінде көрсетілуі мүмкін деректерге айналдырды, және оны қалай түзетуге болатынын білді. Аарон байланыс арнасы арқылы: «Ұшу басқаруы, EECOM. SCE-ні қосалқы қуат көзіне ауыстырыңыз, SCE-ні Aux-ке ауыстырыңыз», - деп бұйрық берді. Бұл ауыстыру өте түсініксіз болды, және Ұшу директоры Джеральд Гриффин, CAPCOM Джеральд П. Карр және Конрад оның не екенін білмеді; LMP ретінде ғарыш кемесінің инженері болған Бин оны қайдан табу керектігін біліп, ауыстырып қойды, содан кейін телеметрия қайта іске қосылды, елеулі ақаулар жоқ екені анықталды. Бин отын ұяшықтарын қайта іске қосты, және миссия жалғасты. Сатыр қозғалтқыштарын іске қосып, ғарыш кемесінің жанынан кетті, бұл «Аполлон-11»-ден өзгеше, онда «SM» қызметтік қозғалтқышы (SPS) оны «S IVB»-ден алыстату үшін қолданылды. «LM»-ге найзағай тиіп зақым келген болуы мүмкін деген алаңдау болғандықтан, Конрад пен Бин оның жағдайын тексеру үшін ұшудың бірінші күні оған кірді, жоспарланғаннан ертерек. Олар ешқандай мәселе таппады. 30:52.44.36 уақытында, Айға ұшу кезінде қажетті жалғыз орталық бағытты түзету жасалды, бұл аппаратты гибридтік, тікелей қайта оралмайтын траекторияға қойды. Бұрынғы экипаждық миссиялар Ай орбитасына кіргенде, тікелей қайта оралу траекториясын қолданған, егер аппараттың қозғалтқыштары Ай орбитасына кіру үшін іске қосылмаса, Жерге оңай оралуға мүмкіндік берген. «Аполлон-12» - бұл гибридтік тікелей қайта оралу траекториясын алған алғашқы экипаждық ғарыш кемесі, бұл Жерге қайта оралу үшін тағы бір күйдіруді қажет етеді, бірақ егер «SPS» сәтсіз болса, «LM»-нің Түсіру қозғалтқыш жүйесімен (DPS) орындала алатын. Гибридтік траекторияны қолдану миссияны жоспарлауда көбірек икемділікке мүмкіндік берді. Мысалы, «Аполлон-12» күндіз ұшып, жоспарланған қону орнына уақытында жетуге мүмкіндік алды. Гибридтік траекторияны қолдану «Аполлон-12»-нің Айға ұшу үшін 8 сағатқа созылды.

With President Richard Nixon in attendance, the first time a current U. S. president had witnessed a crewed space launch, as well as Vice President Spiro Agnew, Apollo 12 launched as planned at 11:22:00 on November 14, 1969 (16:22:00 UT) from Kennedy Space Center. This was at the start of a launch window of three hours and four minutes to reach the Moon with optimal lighting conditions at the planned landing point. There were completely overcast rainy skies, and the vehicle encountered winds of during ascent, the strongest of any Apollo mission. There was a NASA rule against launching into a cumulonimbus cloud; this had been waived and it was later determined that the launch vehicle never entered such a cloud. Had the mission been postponed, it could have been launched on November 16 with landing at a backup site where there would be no Surveyor, but since time pressure to achieve a lunar landing had been removed by Apollo 11's success, NASA might have waited until December for the next opportunity to go to the Surveyor crater. Lightning struck the Saturn V 36.5 seconds after lift off, triggered by the vehicle itself. The static discharge caused a voltage transient that knocked all three fuel cells offline, meaning the spacecraft was being powered entirely from its batteries, which could not supply enough current to meet demand. A second strike at 52 seconds knocked out the "8 ball" attitude indicator. The telemetry stream at Mission Control was garbled, but the Saturn V continued to fly normally; the strikes had not affected the Saturn V instrument unit guidance system, which functioned independently from the CSM. The astronauts unexpectedly had a board red with caution and warning lights, but could not tell exactly what was wrong. The Electrical, Environmental and Consumables Manager (EECOM) in Mission Control, John Aaron, remembered the telemetry failure pattern from an earlier test when a power loss caused a malfunction in the CSM signal conditioning electronics (SCE), which converted raw signals from instrumentation to data that could be displayed on Mission Control's consoles, and knew how to fix it. Aaron made a call, "Flight, EECOM. Try SCE to Aux", to switch the SCE to a backup power supply. The switch was fairly obscure, and neither Flight Director Gerald Griffin, CAPCOM Gerald P. Carr, nor Conrad knew what it was; Bean, who as LMP was the spacecraft's engineer, knew where to find it and threw the switch, after which the telemetry came back online, revealing no significant malfunctions. Bean put the fuel cells back online, and the mission continued. The stage fired its engines to leave the vicinity of the spacecraft, a change from Apollo 11, where the SM's Service Propulsion System (SPS) engine was used to distance it from the S IVB. As there were concerns the LM might have been damaged by the lightning strikes, Conrad and Bean entered it on the first day of flight to check its status, earlier than planned. They found no issues. At 30:52.44.36, the only necessary midcourse correction during the translunar coast was made, placing the craft on a hybrid, non free return trajectory. Previous crewed missions to lunar orbit had taken a free return trajectory, allowing an easy return to Earth if the craft's engines did not fire to enter lunar orbit. Apollo 12 was the first crewed spacecraft to take a hybrid free return trajectory, that would require another burn to return to Earth, but one that could be executed by the LM's Descent Propulsion System (DPS) if the SPS failed. The use of a hybrid trajectory allowed more flexibility in mission planning. It for example allowed Apollo 12 to launch in daylight and reach the planned landing spot on schedule. Use of a hybrid trajectory meant that Apollo 12 took 8 hours longer to go from trans lunar injection to lunar orbit.

Ай орбитасы және Айға қону

Аполлон-12 352,25 секундтық SPS күйдірумен 83:25:26.36 миссия уақытында Ай орбитасына енді. Алғашқы Ай орбитасында, Ай бетінің жақсы сапалы бейнесін көрсететін теледидар трансляциясы болды. Үшінші Ай орбитасында, аппараттың орбитасын дөңгелектеу үшін тағы бір күйдіру жасалды, ал келесі айналымда Айға қонуға дайындық басталды. CSM және LM 107:54:02.3 уақытында ажыратылды; жарты сағаттан кейін CSM аппараттарды бөлу үшін күйдіру жасады. CSM-нің қозғалтқыштарының 14,4 секундтық күйдірілуі, LM Айға қонуға дайындық үшін төменгі орбитаға өту үшін күйдіруді бастағанда екі аппараттың арасы белгілі бір қашықтықта болады дегенді білдірді. LM-нің Түсіру Жетегі Жүйесі 109:23:39.9 уақытында 29 секундтық күйдіруді бастады, бұл аппаратты төменгі орбитаға жылжыту үшін жасалды, содан кейін 110:20:38.1 уақытында Ай бетіне 717 секундтық басқарылатын түсіру басталды. Конрад, аппарат "пичвер" маневрін жасағанда "Қар адам" деп аталатын кратерлердің белгілі бір үлгісін көруді күткен, оның ортасында Surveyor кратері орналасқан, бірақ ол таныс ештеңе көре алмайтынан қорқып жүрген. Ол Қар адамын өз орнында көріп таң қалды, яғни олар тура бағытта қозғалған. Ол қолмен басқаруды қолға алып, LM-ді симуляцияларда болғандай, "Питтің тұрақ орны" деп аталған Surveyor кратеріне жақын аймаққа қондыруды жоспарлады, бірақ ол күткеннен қиынырақ екенін байқады. Ол маневр жасауға мәжбүр болды және LM-ді 110:32:36.2 (1969 жылдың 19 қарашасы, 06:54:36 UT) уақытында, Surveyor зондынан 535 фут (163 м) қашықтықта қондырды. Бұл миссияның бір мақсатына қол жеткізді – Surveyor аппаратына жақын жерге дәл қону. Қону орнының Ай координаттары 3,01239° оңтүстік ендік, 23,42157° батыс бойлық болды. Қону кезінде Surveyor зонды жоғары жылдамдықты құммен шашып тастады. Кейіннен, құм шашу Surveyor-ға жеткізгеннен гөрі көбірек шаңды алып тастағаны анықталды, өйткені зонд астронавттардың байқауы бойынша, оған қоңыр түс беретін жұқа қабатпен жабылған еді, ал тікелей құм шашуға ұшыраған бетінің әр бөлігі Ай шаңын алып тастау арқылы бастапқы ақ түске қарай ашықталды.

Apollo 12 entered a lunar orbit of with an SPS burn of 352.25 seconds at mission time 83:25:26.36. On the first lunar orbit, there was a television transmission that resulted in good quality video of the lunar surface. On the third lunar orbit, there was another burn to circularize the craft's orbit to , and on the next revolution, preparations began for the lunar landing. The CSM and LM undocked at 107:54:02.3; a half hour later there was a burn by the CSM to separate them. The 14.4 second burn by some of the CSM's thrusters meant that the two craft would be apart when the LM began the burn to move to a lower orbit in preparation for landing on the Moon. The LM's Descent Propulsion System began a 29 second burn at 109:23:39.9 to move the craft to the lower orbit, from which the 717 second powered descent to the lunar surface began at 110:20:38.1. Conrad had trained to expect a pattern of craters known as "the Snowman" to be visible when the craft underwent "pitchover", with the Surveyor crater in its center, but had feared he would see nothing recognizable. He was astonished to see the Snowman right where it should be, meaning they were directly on course. He took over manual control, planning to land the LM, as he had in simulations, in an area near the Surveyor crater that had been dubbed "Pete's Parking Lot", but found it rougher than expected. He had to maneuver, and landed the LM
at 110:32:36.2 (06:54:36 UT on November 19, 1969), just 535 feet (163 m) from the Surveyor probe. This achieved one objective of the mission, to perform a precision landing near the Surveyor craft. The lunar coordinates of the landing site were 3.01239° S latitude, 23.42157° W longitude. The landing caused high velocity sandblasting of the Surveyor probe. It was later determined that the sandblasting removed more dust than it delivered onto the Surveyor, because the probe was covered by a thin layer that gave it a tan hue as observed by the astronauts, and every portion of the surface exposed to the direct sandblasting was lightened back toward the original white color through the removal of lunar dust.

Ай бетіндегі қызмет

Конрад, алғашқы ғарышкерлер тобының ең кішкентай мүшесі, Ай бетіне басқанда, оның бірінші сөздері: «Уипи! Нейл үшін бұл шағын қадам болған шығар, бірақ мен үшін ол үлкен қадам!» Бұл сөзді ол ойдан шығармады: Конрад журналист Ориана Фаллачимен 500 долларға тігіскен еді, егер ол Айға басқанда осы сөздерді айтса. Фаллачи НАСА Нил Армстронгқа не айту керектігін нұсқау бергені туралы сұрақ қойғаннан кейін мұндай тігіс пайда болды. Кейін Конрад ақшаны ала алмағанын айтты. Айдан түсірілген теледидар суреттерінің сапасын жақсарту үшін «Аполлон-12» ғарыш кемесіне түсті камера орнатылды (ал «Аполлон-11» кемесіндегі монохромды камерадан өзгеше). Бин камераны орнатуға арналған жерге, яғни «ЛМ»-ге жақын жерге алып келгенде, оны кездейсоқ түрде күнге тікелей бағыттап, Екінші Электрондық Өткізгіш Түтігін (SEC) бұзып алды. Осы миссияның теледидармен көрсетілуі дереу тоқтатылды. Айда АҚШ туын көтергеннен кейін Конрад пен Бин бірінші ғарыштан шығудың (EVA) қалған уақытын «Аполлон» Ай бетіндегі эксперименттер жиынтығын (ALSEP) орнатуға арнады. Орнату кезінде шағын қиындықтар туды. Бин RTG-нің плутонийлі отын элементін қорғаныш қаптамасынан алуда қиындыққа тап болды, сондықтан ғарышкерлер отын элементін босату үшін қаптаманы соққыға ұшыратуға тура келді. ALSEP жиынтығының кейбір бөліктерін орнату қиын болды, бірақ ғарышкерлер барлық жағдайда сәтті аяқтады. PSE олардың «ЛМ»-ге қайтып оралғандағы іздерін анықтауға мүмкіндік бергендіктен, ғарышкерлер Ай топырағымен толтырылған түтікшеге ие болды және басқа да үлгілерді жинады. Бірінші ғарыштан шығу 3 сағат 56 минут 3 секундқа созылды. Төрт мүмкін геологиялық маршрут жоспарланған, өзгеретін фактор – «ЛМ» қай жерге қонатыны болды. Конрад оны осы екі қону нүктесінің арасына қондырды, ал бірінші ғарыштан шығу және одан кейінгі демалыс кезінде Хьюстон ғалымдары екі маршрутты біріктіріп, Конрад пен Бин қону орнынан жүре алатын бір маршрут жасады. Нәтижесіндегі маршрут жуандап келген шеңберге ұқсады, және ғарышкерлер бірінші ғарыштан шығу аяқталғаннан кейін 13 сағаттан соң «ЛМ»-ден шыққанда, алғашқы тоқталысы – Head кратері, «ЛМ»-нен біршама қашықтықта. Онда Бин Конрадтың аяқ іздерінің астында ақшыл материал бар екенін байқады, бұл солтүстікке қарай 370 шақырым жерде орналасқан Коперник кратерінен шығарылған материалдың бар екенін көрсетеді. Бұл аймақтың әуе суреттерін зерттеген ғалымдар осыны табуға үміттенген. Миссиядан кейін Head-тен алынған үлгілер геологтарға Коперник кратерінің пайда болуына себеп болған соққыны 810 миллион жыл бұрынғы деп анықтауға мүмкіндік берді. Ғарышкерлер Bench кратері мен Sharp кратеріне, содан кейін Halo кратерінен өтіп, Surveyor кратеріне жетті, онда Surveyor 3 зонды қонған. Олар Surveyor-ға жақындағанда қауіпті жағдайға түсуден немесе зонд олардың үстіне құлауынан қорқып, сақтықпен жақындады, аздап терең емес кратерге біршама қашықтықтан түсті, содан кейін контур бойымен жүріп зондқа жетті, бірақ жер бетінің қатты және зондтың тұрақты екенін анықтады. Олар Surveyor-дың бірнеше бөлігін, соның ішінде теледидар камерасын жинады, сондай-ақ теледидар арқылы зерттелген тастарды алды. Конрад пен Бин «Hasselblad» камераларына автоматты таймер сатып алып, оны Миссиялық басқару орталығына хабарламастан, екеуінің суретін түсіру үшін әкелді, бірақ оны қолдануға уақыт келгенде, оны қол аспабының тасымалдауышына қойған Ай үлгілерінің арасында таба алмады. «ЛМ»-ге қайтудан бұрын Конрад пен Бин Surveyor кратеріндегі Block кратеріне барды. Екінші ғарыштан шығу 3 сағат 49 минут 15 секундқа созылды, оның ішінде олар 1311 метр (4300 фут) қашықтықты жүрді. Ғарыштан шығу кезінде Конрад пен Бин «ЛМ»-нен 411 метрге дейін барып, үлгілер жинады.

When Conrad, the shortest man of the initial groups of astronauts, stepped onto the lunar surface his first words were "Whoopie! Man, that may have been a small one for Neil, but that's a long one for me." This was not an off the cuff remark: Conrad had made a $500 bet with reporter Oriana Fallaci he would say these words, after she had queried whether NASA had instructed Neil Armstrong what to say as he stepped onto the Moon. Conrad later said he was never able to collect the money. To improve the quality of television pictures from the Moon, a color camera was carried on Apollo 12 (unlike the monochrome camera on Apollo 11). When Bean carried the camera to the place near the LM where it was to be set up, he inadvertently pointed it directly into the Sun, destroying the Secondary Electron Conduction (SEC) tube. Television coverage of this mission was thus terminated almost immediately. After raising a U. S. flag on the Moon, Conrad and Bean devoted much of the remainder of the first EVA to deploying the Apollo Lunar Surface Experiments Package (ALSEP). There were minor difficulties with the deployment. Bean had trouble extracting the RTG's plutonium fuel element from its protective cask, and the astronauts had to resort to the use of a hammer to hit the cask and dislodge the fuel element. Some of the ALSEP packages proved hard to deploy, though the astronauts were successful in all cases. With the PSE able to detect their footprints as they headed back to the LM, the astronauts secured a core tube full of lunar material, and collected other samples. The first EVA lasted 3 hours, 56 minutes and 3 seconds. Four possible geologic traverses had been planned, the variable being where the LM might set down. Conrad had landed it between two of these potential landing points, and during the first EVA and the rest break that followed, scientists in Houston combined two of the traverses into one that Conrad and Bean could follow from their landing point. The resultant traverse resembled a rough circle, and when the astronauts emerged from the LM some 13 hours after ending the first EVA, the first stop was Head crater, some from the LM. There, Bean noticed that Conrad's footprints showed lighter material underneath, indicating the presence of ejecta from Copernicus crater, 230 mile (370 km) to the north, something that scientists examining overhead photographs of the site had hoped to find. After the mission, samples from Head allowed geologists to date the impact that formed Copernicus—according to initial dating, some 810,000,000 years ago. The astronauts proceeded to Bench crater and Sharp crater and past Halo crater before arriving at Surveyor crater, where the Surveyor 3 probe had landed. Fearing treacherous footing or that the probe might topple on them, they approached Surveyor cautiously, descending into the shallow crater some distance away and then following a contour to reach the craft, but found the footing solid and the probe stable. They collected several pieces of Surveyor, including the television camera, as well as taking rocks that had been studied by television. Conrad and Bean had procured an automatic timer for their Hasselblad cameras, and had brought it with them without telling Mission Control, hoping to take a selfie of the two of them with the probe, but when the time came to use it, could not locate it among the lunar samples they had already placed in their Hand Tool Carrier. Before returning to the LM's vicinity, Conrad and Bean went to Block crater, within Surveyor crater. The second EVA lasted 3 hours, 49 minutes, 15 seconds, during which they traveled 4300 feet (1311 m). During the EVAs, Conrad and Bean went as far as 1350 feet (411 m) from the LM, and collected of samples.

Ай орбитасында жеке әрекет ету

LM Айдан кеткеннен кейін Гордонның айтары аз болды, өйткені Бақылау орталығы Айға қонуға назар аударды. Осы оқиға аяқталғаннан кейін Гордон құттықтауларын жолдады және келесі орбитада LM мен Surveyor-ды жерде көріп, олардың орналасқан жерін Хьюстонға хабарлады. Бірінші EVA кезінде Гордон CSM орбитасын өзгерту үшін, Айдың айналымын ескере отырып, маневр жасауға дайындалды, бірақ кейде Конрад пен Бин бір коммуникациялық арнаны пайдаланғандықтан Хьюстонмен байланыс орнату қиын болды. Екі айға сапар шеккен адамдар LM-ге оралғаннан кейін Гордон маневрді орындады, бұл оның Айдан ұшырылған кезде LM-мен кездесуге қажетті позицияда болуын қамтамасыз етті. Орбитада жалғыз болған кезде Гордон төрт Hasselblad камерасын пайдаланып, Айдың көп спектрлі суретін түсіру экспериментін жүргізді. Әр камерада әртүрлі түсті фильтрлер болды, олар бір уақытта суреттер түсіріп, спектрдің әртүрлі нүктелерінде Айдың ерекшеліктерін көрсетті. Суреттерді талдау нәтижесінде адам көзімен көрінбейтін немесе әдеттегі түсті пленкамен анықталмайтын түстерді табуға болады, сондай-ақ болашақта адамдар бармайтын жерлердің құрамы туралы ақпарат алуға мүмкіндік береді. Зерттелген орындардың арасында болашақ "Аполлон" миссиялары үшін қарастырылып жатқан қону алаңдары да болды.

Қайту

LM Intrepid 1969 жылғы 20 қарашада 143:03:47.78 миссия уақытында немесе 14:25:47 UT Айдан ұшып кетті; бірнеше маневрден кейін CSM және LM үш жарым сағаттан соң байланысты. 147:59:31.6 уақытында LM-нің көтерілу бөлігі тасталды, және көп ұзамай CSM маневр жасады. Жерден басқарылған LM-нің қалған жанар майы Аполлон 12 қонған жерге соқтығысқанға дейін күйдірілді. Астронавттар Ай бетінде қалдырған сейсмометр осы соққыдан туған дірілді бір сағаттан астам уақыт бойы тіркеді. Ұшқыштар тағы бір күн Ай орбитасында болып, Жер бетінің суреттерін түсірді, соның ішінде болашақ Аполлон миссиялары үшін қарастырылып жатқан жерлерді де. Екінші жазықтық өзгерту маневрі 159:04:45.47 уақытында 19.25 секундқа созылды. "Янки Клипер" CSM-ін Жерге қайтаруға бағытталған күйдіру 172:27:16.81 уақытында жүзеге асырылды және 130.32 секундқа созылды. Жолда екі қысқа түзету күйдіруі жасалды. Соңғы телехабар берілді, астронавттар бұқаралық ақпарат құралдары ұсынған сұрақтарға жауап берді. Жерге қайту жолында демалуға жеткілікті уақыт болды. Оқиғалардың бірі – Жер ғарыш кемесі мен Күннің арасында тұрған кезде болған күн тұтылуының суретке түсірілуі; Бин оны миссияның ең таңғажайып көрінісі деп атады.

Сырғалақтағы төселу

Янки Клипер 1969 жылғы 24 қарашада 20:58 UTC (Шығыс уақыты бойынша сағат 15:58, Гавайи уақыты бойынша сағат 10:58) Тынық мұхитында Жерге оралды. Қону қиын болды, нәтижесінде камера орнынан жылжып, Биннің маңдайына тиді. "Хорнет" кемесі оларды құтқарып алғаннан кейін, олар Мобильді карантиндік құрылысқа (MQF) кірді, ал Айдан әкелген үлгілер мен Surveyor бөліктері Хьюстон қаласындағы Айды қабылдау зертханасына (LRL) әуемен жіберілді. "Хорнет" Гавайиде тоқтағаннан кейін, MQF түсіріліп, 29 қарашада Хьюстон маңындағы Эллингтон әуе күштері базасына ұшырылды, содан кейін LRL-ге жеткізілді, онда астронавттар 10 желтоқсанда карантиннен босатылғанға дейін болды.

Миссияның белгісі

Аполлон-12 миссиясының таңбасында экипаждың теңізшілік тарихы көрсетілген; миссия кезіндегі үш астронавттың барлығы да АҚШ Әскери-теңіз күштерінің командирлері болған. Онда Айға келіп тоқтаған клипер кемесі бейнеленген, ол CM Yankee Clipper кемесін көрсетеді. Кеме отты із қалдырып, АҚШ туын көтеріп ұшып келеді. Миссияның аты – АПОЛЛО XII және экипаж мүшелерінің есімдері кең алтын жиекте, кішкентай көк жиекпен шектелген. Көк және алтын түстер АҚШ Әскери-теңіз күштерінің дәстүрлі түстері болып табылады. Таңбада төрт жұлдыз бар – миссияны орындаған үш астронавттың әрқайсысы үшін және 1967 жылы қайтыс болған, Конрадтың экипажындағы бастапқы Айға түсу модулінің пилоты (LMP) Клифтон Уильямс үшін. Жұлдыз оның орнына келген Биннің ұсынысы бойынша сол жерге қойылған. Таңбаны экипаж NASA мердігерлерінің бірнеше қызметкерлерінің көмегімен жасаған. Аполлон-12 Айға қонған аймақ, инженерлер түсірген Айдың суретіне сүйене отырып, таңбада көрсетілген Ай бетінің бөлігінде орналасқан. Клипер кемесінің суреті Биннің ұсынған осындай кемелердің фотосуреттеріне негізделген.

Кейінгі оқиғалар және ғарыш кемесі орналасқан жері

Миссиядан кейін Конрад өзінің экипаж мүшелерін Skylab бағдарламасына қосылуға шақырды, оны ғарышқа қайта ұшудың ең жақсы мүмкіндігі деп есептеді. Бин де солай жасады – Конрад Skylab 2 миссиясын басқарды, бұл ғарыш станциясына жасалған алғашқы экипаждық миссия, ал Бин Skylab 3 миссиясын басқарды. Гордон болса, әлі де Айға қадам басуды үміттенді және Apollo бағдарламасында Apollo 15 миссиясының резервтік командирі ретінде қызмет етті. Ол Apollo 18 миссиясын басқаруға үміткер болды, бірақ бұл миссия тоқтатылды және ол қайтадан ғарышқа ұшпады. Apollo 12 командалық модулі «Янки Клипер» Париж әуешолуында көрсетілді, содан кейін Вирджиния штатының Хэмптон қаласындағы NASA-ның Лэнгли зерттеу орталығына қойылды; меншік құқығы 1971 жылдың шілде айында Смитсонов институтына берілді. Қазір ол Хэмптон қаласындағы Вирджиния ғарыш және әуе орталығында қойылған. Миссиялық басқару орталығы қызметтік модульді бөліп шығарғаннан кейін оның қозғалтқыштарын қашықтан іске қосты, оның атмосферадан секіріп шығып, жоғары апогейлік орбитаға енуіне үміттенді, бірақ оны растайтын деректердің болмауы, оның командалық модульдің қайта кірген сәтінде атмосферада жануы мүмкін деген қорытындыға әкелді. S IVB кейде Жердің әсеріне ұшырайтын Күн орбитасында орналасқан. LM Intrepid-тің ұшу сатысы 1969 жылдың 20 қарашасында 22:17:17.7 UTC (5:17 EST) уақытында Айға соқтығысты. 2009 жылы Айды зерттеу орбиталық аппараты (LRO) Apollo 12 қонған жерін суретке түсірді, онда түсіру сатысы, ALSEP, Surveyor3 ғарыш кемесі және астронавттардың іздері сақталған. 2011 жылы LRO қонған жерге төменірек биіктікте жоғары сапалы суреттерді түсіру үшін қайта оралды.