Аполлон-10: Айға екінші ұшқышсыз сапар

Кіріспе

Ай орбитасына екінші экипаждың ұшу миссиясы.

Аполлон-10 (18–26 мамыр 1969 ж.) – Америка Құрама Штаттарының «Аполлон» бағдарламасындағы төртінші адаммен жасалған ғарышқа ұшу және Ай орбитасына екінші рет ұшу. Миссия операторы НАСА оны бірінші Айға қонуға жасалған «генералды репетиция» деп сипаттады («Аполлон-11», екі айдан кейін). Бұл миссия «F» миссиясы ретінде белгіленді, мақсаты – нақты түсіп қону және қону процедураларын қоспағанда, ғарыш кемесінің барлық компоненттерін және процедураларын сынау болды. Ғарыш кемесі Ай орбитасына жеткеннен кейін, астронавт Джон Янг Командық және қызмет көрсету модулінде (CSM) қалды, ал астронавттар Томас Стаффорд және Джин Сернан «Аполлон» Ай модулін (LM) Ай бетіне жақын, қону миссиясында түсіп қону үшін жылдамдатылатын кезеңге дейін жеткізді. Төрт орбитадан кейін олар Янгқа CSM-де қосылды, және CSM Айдың 31-ші орбитасын аяқтағаннан кейін, олар Жерге қауіпсіз оралды. НАСА «Аполлон-10» миссиясымен алғашқы рет адамды Айға қондыруды қарастырғанмен, миссия жоспарлаушылар процедуралар мен техниканы жетілдіру үшін сынақ ұшу жүргізудің дұрыс екеніне келісті. Ұшу кезінде экипаж бірнеше қиындықтарға тап болды: ұшыру кезеңіндегі пого тербелісі және Ай орбитасында LM-нің көтерілу сатысының қысқамерзімді, бақылаусыз құлауы. Алайда, миссия негізгі мақсаттарына қол жеткізді. Стаффорд пен Сернан «Аполлон-11» кемесінің Тыныштық теңізінде қонуға жоспарланған жерін бақылап, фотоға түсірді. «Аполлон-10» Ай орбитасында 61 сағат 37 минут өткізді, оның ішінде Стаффорд пен Сернан сегіз сағат бойы CSM-дегі Янгтан бөлек LM-мен ұшты, ал ғарыштағы жалпы уақыт шамамен сегіз күнге созылды. Сонымен қатар, «Аполлон-10» экипажпен ұшқан көліктің ең жоғары жылдамдығын – 39 897 км/сағ (11,08 км/с немесе 24 791 миль/сағ) – 1969 жылғы 26 мамырда Айдан оралған кезде тіркеді. Миссияның шақыру таңбалары CSM үшін «Peanuts» кейіпкері Чарли Браун, ал LM үшін Снупи болды, олар «Аполлон-10» миссиясының жартылай ресми талисмандарына айналды. «Peanuts» авторы Чарльз Шульц НАСА үшін миссияға қатысты суреттерді де салған.

Экипаж және миссияны басқарудың негізгі қызметкерлері

1968 жылдың 13 қарашасында НАСА «Аполлон-10» ғарыш кемесінің экипаж мүшелерін жариялады. Командалық модульдің пилоты Джон Янг 38 жаста және «Аполлон-10» кезінде Әскери-теңіз күштерінің командирі болды. 1952 жылы Джорджия Техникалық институтын бітірген ол, бітіргеннен кейін Әскери-теңіз күштеріне қабылданды және 1959 жылы сынақ пилоты болды. Ол Стаффордпен бірге 2-топқа жататын ғарышкер ретінде таңдалды. 1965 жылы Гас Гриссоммен бірге «Джемини-3» кемесімен ұшып, «Меркурий Сегіздігінен» басқа ғарышқа ұшқан алғашқы американдық болды. Кейін Янг 1966 жылы Майкл Коллинзбен бірге «Джемини-10» ғарыш кемесінің командирі болды. Ай модулінің пилоты Юджин Сернан «Аполлон-10» кезінде 35 жастағы Әскери-теңіз күштерінің командирі болды. 1952 жылы Пердью университетін бітірген ол, бітіргеннен кейін Әскери-теңіз күштеріне қабылданды. 1963 жылы ғарышкерлердің үшінші тобына іліккен Сернан, «Аполлон-10» экипажына тағайындалғанға дейін Стэффордпен бірге «Джемини-9А» кемесімен ұшты. Олардың арасында бес ғарышқа ұшу болғандықтан, «Аполлон-10» экипажы Ғарыш шаттлдары дәуіріне дейін ғарышқа жеткен ең тәжірибелі экипаж болды және барлық мүшелері ғарышқа ұшу тәжірибесі бар алғашқы американдық ғарыш миссиясы еді. «Аполлон-10» экипажының дубликатында командир ретінде Л. Гордон Купер-младший, командалық модульдің пилоты ретінде Донн Ф. Эйзель және Ай модулінің пилоты ретінде Эдгар Д. Митчелл болды. «Аполлон» бағдарламасындағы экипаж мүшелерін алмастыру ережесіне сәйкес, Купер, Эйзель және Митчелл «Аполлон-13» кемесімен ұшуға тиіс болған, бірақ Купер мен Эйзель қайтадан ғарышқа ұшпады. Ұшу экипажының операциялық директоры Дик Слейтон Купердің мүмкіндігінше жақсы дайындықтан өтпегенін сезінді. Эйзель «Аполлон-7» миссиясы кезіндегі оқиғалар салдарынан сынға ұшырады, ол командалық модульдің пилоты ретінде ұшқан және экипаж пен жердегі басқару орталығы арасында қақтығыс болған; сонымен қатар ол қиын ажырасу процесіне қатысқан. Слейтон оларды резервтік экипажға тек қана тәжірибелі ғарышкерлердің жетіспеуіне байланысты тағайындады. Купер мен Эйзельді тиісінше Алан Шепард пен Стюарт Руза алмастырды. Джордж Мюллер оларға қосымша оқу уақыты қажет деп санап, «Аполлон-13» экипажынан бас тартты. Экипаж «Аполлон-14» кемесіне ауыстырылды, онда Шепард пен Митчелл Айға қадам басты. «Меркурий» және «Джемини» жобалары үшін негізгі және дубликатты экипажтар белгіленген, бірақ «Аполлон» үшін үшінші топ ғарышкерлер, яғни қолдау экипажы да белгіленді. Слейтон «Аполлон-9» ғарыш сапарын басқарған Макдивиттің кеңесімен «Аполлон» бағдарламасының басында қолдау экипажын құрды. Макдивитт АҚШ-тың әртүрлі орталықтарында дайындық жұмыстары жүргізіліп жатқандықтан, ғарышкерлердің қатысуы қажет болатын жиналыстарды өткізіп алу мүмкін емес деп сенді. Қолдау экипажының мүшелері миссия командирінің нұсқауымен көмек көрсетуге міндетті болды. Әдетте, олар миссияның ережелерін, ұшу жоспарын және тізімдерін жинап, жаңартып отыратын. «Аполлон-10» үшін олар Джо Энгл, Джеймс Ирвин және Чарльз Дьюк болды. Ұшу директорлары Джерри Гриффин, Глин Ланни, Мильт Виндлер және Пит Франк болды. «Аполлон» кезіндегі ұшу директорларының қызметтік міндеттемесі бір ғана сөйлемнен тұрды: «Ұшу директоры экипаж мүшелерінің қауіпсіздігі мен миссияның сәтті аяқталуы үшін қажетті барлық шараларды қабылдауға құқылы». CAPCOM-дар Дьюк, Энгл, Джек Лусма және Брюс МакКендлес II болды.

On November 13, 1968, NASA announced the crew members of Apollo 10. John Young, the command module pilot, was 38 years old and a commander in the Navy at the time of Apollo 10. A 1952 graduate of Georgia Tech who entered the Navy after graduation and became a test pilot in 1959, he was selected as a Group 2 astronaut alongside Stafford. He flew in Gemini 3 with Gus Grissom in 1965, becoming the first American not of the Mercury Seven to fly in space. Young thereafter commanded Gemini 10 (1966), flying with Michael Collins. Eugene Cernan, the lunar module pilot, was a 35 year old commander in the Navy at the time of Apollo 10. A 1952 graduate of Purdue University, he entered the Navy after graduation. Selected for the third group of astronauts in 1963, Cernan flew with Stafford on Gemini 9A before his assignment to Apollo 10. With five prior flights among them, the Apollo 10 crew was the most experienced to reach space until the Space Shuttle era, and the first American space mission whose crew were all spaceflight veterans. The backup crew for Apollo 10 was L. Gordon Cooper Jr as commander, Donn F. Eisele as command module pilot, and Edgar D. Mitchell as lunar module pilot. By the normal crew rotation in place during Apollo, Cooper, Eisele, and Mitchell would have flown on Apollo 13, but Cooper and Eisele never flew again. Deke Slayton, Director of Flight Crew Operations, felt that Cooper did not train as hard as he could have. Eisele was blackballed because of incidents during Apollo 7, which he had flown as CMP and which had seen conflict between the crew and ground controllers; he had also been involved in a messy divorce. Slayton only assigned the two as backups because he had few veteran astronauts available. Cooper and Eisele were replaced by Alan Shepard and Stuart Roosa respectively. Feeling they needed additional training time, George Mueller rejected the Apollo 13 crew. The crew was switched to Apollo 14, which saw Shepard and Mitchell walk on the Moon. For projects Mercury and Gemini, a prime and a backup crew had been designated, but for Apollo, a third group of astronauts, known as the support crew, was also designated. Slayton created the support crews early in the Apollo program on the advice of McDivitt, who would lead Apollo 9. McDivitt believed that, with preparation going on in facilities across the U. S., meetings that needed a member of the flight crew would be missed. Support crew members were to assist as directed by the mission commander. Usually low in seniority, they assembled the mission's rules, flight plan, and checklists, and kept them updated. For Apollo 10, they were Joe Engle, James Irwin, and Charles Duke. Flight directors were Gerry Griffin, Glynn Lunney, Milt Windler, and Pete Frank. Flight directors during Apollo had a one sentence job description: "The flight director may take any actions necessary for crew safety and mission success." CAPCOMs were Duke, Engle, Jack Lousma, and Bruce McCandless II.

Шақыру белгілері мен миссия белгілері

Командалық модульге "Чарли Браун" және Ай модуліне "Снупи" деген шақыру белгілері берілді. Бұл есімдер "Астық шаян" комиксінің Чарли Браун және Снупи кейіпкерлерінен алынған. Астронавттар бұл есімдерді комикстің авторы Чарльз Шульцтің келісімімен таңдады. Снупи бұрыннан бері ғарыш бағдарламасымен байланысты болды, ерекше көзге түскен қызметкерлер күміс "Снупи белгішелерімен" марапатталды, ал НАСА ғимараттарында Снупи плакаттары ілінген. Мультфильмдегі ит Бірінші дүниежүзілік соғыстағы ұшқыш шлемін ғарыш шлеміне ауыстырған болатын. Миссияның қалқан тәрізді таңбасында Ай бетінде орналасқан үлкен, үш өлшемді X рим саны бейнеленген, Стаффордтың сөзімен айтқанда, "біздің ізімізді қалдырғанымызды көрсету үшін". Миссия Айға қонбаса да, санның маңыздылығы Аполлон бағдарламасына оның қосқан үлесін көрсетеді. CSM Айдың айналасында айналып өтеді, ал LM-нің көтерілу сатысы ай бетінен төмен қарай ұшып, қозғалтқышын іске қосады. Фонда Жер көрінеді. Миссияның таңбасында кең, ашық көк түсті жиекте жоғарыда APOLLO деген сөз, ал төменде экипаж мүшелерінің есімдері жазылған. Таңба алтынмен жиектелген. Бұл таңбаны Rockwell International компаниясының дизайнері Аллен Стивенс жасаған.

Оқыту және дайындау

Аполлон-10 – Айға қонуға арналған «F» миссиясы немесе дайындық репетициясы болды. Оның басты мақсаты – экипаж, ғарыш кемесі және миссияны қолдау құрылғыларының ай орбитасына адамдармен жасалған миссия кезіндегі жұмысын көрсету, сондай-ақ ай модулінің осы жердегі жұмысын бағалау еді. Бұған қоса, Аполлон-11 ұшағының қону орны болып жоспарланған Тыныштық теңізіндегі Аполлон-2 қону алаңының (ALS 2) суретін түсіруге тырысу жоспарланған. Стаффордтың сөзіне сәйкес, біздің миссиямыз ай модулін алғаш рет Айға жеткізу еді. Біз ай модулін алып, Ай бетінен шамамен он шақырым, таулардан тоғыз шақырым төменге түсетін едік, радарлық және фото карта жасап, алғашқы қону орнын таңдап, Айдың айналасында алғашқы кездесуді жүзеге асырып, болашақ қону орындарын анықтап, үйге оралар едік. Аполлон-10 миссиясы Аполлон-11-дің жоспарларына барынша жақын болуға тиіс еді, оның ішінде Ай орбитасына және одан қайту траекториясы, миссия оқиғаларының уақыт кестесі және тіпті ALS 2-дегі Күннің бұрышы да осылай болуы керек еді. Алайда, қондыруға әрекет жасау қажет болмады. ALS 1, кандидаттық орындардың арасындағы ең шығысқа орналасқан және Тыныштық теңізінде жатқандықтан осы санмен белгіленді, бұл орынды Аполлон-8 экипажы кеңінен суретке түсірген. Ғалым-ғарышкер Харрисон Шмиттің ұсынысы бойынша Аполлон-10-ның ұшырылуы бір күнге кейінге шегерілді, осылайша ALS 2 дұрыс жағдайда суретке түсірілуіне мүмкіндік болды. ALS 2 салыстырмалы түрде тегіс болғандықтан және ғылыми қызығушылық тудырғандықтан айға қону орны ретінде таңдалды, ал ALS 1 шығысқа тым алыс деп есептелді. Осылайша, 1969 жылдың 10 қаңтарында Аполлон-10-ның ұшырылу күні жарияланғанда, ол 1 мамырдан 17 мамырға, 16 мамырдың орнына ауыстырылды. 1969 жылдың 17 наурызында ALS 3-ті ALS 2-ден батысқа қарай жақсы көру үшін ұшыру күні бір күнге кейінге жылжытылып, 18 мамырға белгіленді. НАСА-ның адаммен ұшу жөніндегі әкімшісі Мюллер былай деді: «Экипаж қондыруға тырыса ма, тырыспай ма деген пікірлер болды, олар соншалықты жақын келді. Олар қалаған болар, бірақ бұл ай модулінің қонуы мүмкін емес еді. Бұл ерте кезеңде жасалған, айға қону үшін тым ауыр болған жоба, немесе дәлірек айтқанда, командалық модульге қайта оралу үшін тым ауыр еді. Бұл тек дайындық репетициясы үшін жасалған сынақ модулі еді және осы мақсатта қолданылды».

Apollo 10, the "F" mission or dress rehearsal for the lunar landing, had as its primary objectives to demonstrate crew, space vehicle and mission support facilities performance during a crewed mission to lunar orbit, and to evaluate the performance of the lunar module there. In addition, it was to attempt photography of Apollo Landing Site 2 (ALS 2) in the Sea of Tranquillity, the contemplated landing site for Apollo 11. According to Stafford, Our flight was to take the first lunar module to the moon. We would take the lunar module, go down to within about ten miles above the moon, nine miles above the mountains, radar map, photo map, pick out the first landing site, do the first rendezvous around the moon, pick out some future landing sites, and come home. Apollo 10 was to adhere as closely as possible to the plans for Apollo 11, including its trajectory to and from lunar orbit, the timeline of mission events, and even the angle of the Sun at ALS 2. However, no landing was to be attempted. ALS 1, given that number because it was the furthest to the east of the candidate sites, and also located in the Sea of Tranquility, had been extensively photographed by Apollo 8 astronauts; at the suggestion of scientist astronaut Harrison Schmitt, the launch of Apollo 10 had been postponed a day so ALS 2 could be photographed under proper conditions. ALS 2 was chosen as the lunar landing site since it was relatively smooth, of scientific interest, and ALS 1 was deemed too far to the east. Thus, when Apollo 10's launch date was announced on January 10, 1969, it was shifted from its placeholder date of May 1 to May 17, rather than to May 16. On March 17, 1969, the launch was slipped one day to May 18, to allow for a better view of ALS 3, to the west of ALS 2. Mueller, NASA's Associate Administrator for Manned Space Flight, stated, There had been some speculation about whether or not the crew might have landed, having gotten so close. They might have wanted to, but it was impossible for that lunar module to land. It was an early design that was too heavy for a lunar landing, or, to be more precise, too heavy to be able to complete the ascent back to the command module. It was a test module, for the dress rehearsal only, and that was the way it was used.

Жабдық

1968 жылдың 11 қазанында Айға түсетін модуль КSC-ге жеткізілді, ал көтерілу модулі бес күннен кейін келді. Олар 2 қарашада біріктірілді. Қызметтік модуль (SM) және Командалық модуль (CM) 24 қарашада жетіп, екі күннен кейін біріктірілді. Сатурн V зымыран құрастыру бөліктері 1968 жылдың қараша және желтоқсан айларында жетті, ал толық зымыран құрастыру ғимаратында (VAB) 30 желтоқсанда тік тұрғызылды. 1969 жылдың 6 ақпанында CSM биіктік камерасында сынақтан өткеннен кейін зымыранның үстіне орналастырылды. Дайын ғарыш кемесі 1969 жылдың 11 наурызында 39B ұшыру кешеніне шығарылды. Ол VAB-тің 2-ші бөлімінде құрастырылды (алғаш рет пайдаланылды), сондықтан құрастырушылар ғимараттың артынан шығып, негізгі жолға қосылып, ұшыру алаңына дейін жүрді. Аполлон-10 зымыраны – AS 505 деп аталған Сатурн V, ұшуға дайын болған бесінші Сатурн V және ғарышкерлерді орбитаға шығарған үшінші зымыран болды. Сатурн V Аполлон 9-дан екі сатысындағы құрғақ салмағы (жанармайсыз) және оларды байланыстыратын аралық сатысының салмағы азайған жағынан өзгеше болды. S IVB үшінші сатысы сәл ауыр болғанымен, барлық үш сатыда жанармай көлемі артып, S II екінші сатысы Аполлон 9-дан гөрі күштірек итерме берді. Аполлон-10 миссиясы үшін Аполлон ғарыш кемесі 106 командалық модулінен (CM 106), 106 қызметтік модулінен (SM 106, CM-мен бірге CSM 106 деп аталды), 4-ші ай модулінен (LM 4), SLA 13A нөмірімен белгіленген ай модулі адаптерінен (SLA) және қашқыш құтқару жүйесінен тұрды. SLA Сатурн V зымыранының S IVB сатысындағы аспаптар блогымен және CSM-мен байланыстыратын құрылым болды, сондай-ақ LM-ді орналастыруға арналған қоршау ретінде қызмет етті, ал қашқыш құтқару жүйесі (LES) ұшыру сәтсіз аяқталған жағдайда CM-ді қауіпсіз жерге жеткізуге арналған ракеталарды қамтыды. 76,99 тонна салмақты Аполлон-10 сол кезде орбитаға жеткен ең ауыр ғарыш кемесі болды және оны 3-ші басқару ортасынан басқарылған жалғыз кеме еді. Кері санау кезінде туындаған мәселелер енгізілген тоқтап тұрулар кезінде шешілді және миссияны кешіктірмеді. Ұшырудан бір күн бұрын Сернан әйелі мен баласын соңғы рет көруге барғанда жылдамдық режимін бұзған. Өзінің куәлігін көрсетпеген және кім екенін ешкімге айтпауға бұйрық алғаннан кейін Сернан өзінің автобиографиясында тұтқындалудан қорқып қалғанын айтты. Сернанды таныған ұшыру алаңының басшысы Гюнтер Вендт полиция қызметкеріне жағдайды түсіндірді, содан кейін Сернанды босатты, бірақ полиция қызметкері Сернанның ғарышкер екеніне күмәнданды. Экипаж орбитаға шығу жолында пого тербелістеріне тап болды. Ұшырылғаннан кейін 12 минут өткен соң ғарыш кемесі Жер орбитасына енді. Жер орбитасында жүйелерді тексеру кезінде бәрі қалыпты болды. Экипаж S IVB үшінші сатысын қайта іске қосып, Айға қарай бағытталды. Көлік қайтадан дірілдеді, бұл Сернанды тоқтату қажеттігі туралы ойландырды. Алайда, TLI өртенуі оқиғасыз аяқталды. Содан кейін Янг транспозиция, доктау және бөліну маневрін орындады, CSM-ді S IVB сатысынан бөліп, 180 градусқа бұрып, мұрын бөлігін ай модуліне (LM) қосты, содан кейін S IVB-ден бөлінді. Аполлон-10 ғарыш кемесіндегі түсті теледидар камерасын алғаш рет алып жүрді, ал Хьюстонның миссиялық басқару орталығы Янгтың маневрін бақылады. Көп ұзамай үлкен теледидар көрермендері Жердің түрлі-түсті суреттерін көрді. Кездескен мәселелердің бірі – CM люкінің миляр қақпағының босап, туннельге, содан кейін CM және LM-ге шыны талшықтан жасалған изоляцияның көп мөлшерін төгіп жібергені болды. S IVB жерден команда беріліп, 344,88 күндік мерзіммен күн орбитасына жіберілді. Экипаж Айға саяхатқа дайындалды. Олардың жұмыс жүктемесі жеңіл болды, сондықтан олар көп уақытын ұшу жоспарын зерттеуге немесе ұйықтауға жұмсады. Олар Жерге тағы бес рет теледидар арқылы хабарласып, олардың іс-әрекеттерінің бір бөлігін миллиардтан астам адам көргенін естіді. 1969 жылдың маусым айында экипаж ғарыштан теледидар хабарларын таратуы үшін алғашқы төрт Аполлон экипажының атынан арнайы Эмми сыйлығын қабылдады. Бір түзету қажет болды, ол миссияның 26 сағат 32 минут 56,8 секундында болды және 7,1 секундқа созылды. Бұл Аполлон-10-ды Аполлон-11-нің күтілетін траекториясымен сәйкес келтірді. Экипажқа кезіккен мәселелердің бірі – сусындалған тамақтарын дайындау үшін қолданылатын ауыз суына Стаффордтың хлордың екі есе дозасын салғаны болды, нәтижесінде тамақ жаман дәмі татты. Айналу күйілуінен кейін экипаж ай модулінің (LM) жүйелерін тексеру үшін Стаффорд пен Сернан LM-ге кірді. Олар бұрынғы мәселеден шыққан шыны талшық бөлшектерінің қырынуымен күшті қарға тап болды, оларды қолмен тазалап, мүмкіндігінше вакуум тартқышымен тазартты. Стаффорд Сернанның шашы мен қабауларынан кішкентай бөлшектерді алып тастауға көмектесті. Стаффорд кейін Сернан тауық қорабынан шыққандай көрінетінін, бөлшектердің қышынуын тудыратынын және ауа баптау жүйесіне енгенін, содан кейін оларды фильтр экранынан сығып тастағанын айтты. Бөлінгеннен кейін Стаффорд пен Сернан LM-нің қону шассиін жайды және LM жүйелерін тексерді. CSM өз RCS итеркіштерімен 8,3 секундтық күйілу орындап, LM-ден шамамен 30 футқа қашықтатты, содан кейін Янг CSM-нен LM-ді көріп тексерді. CSM тағы бір бөліну күйілуін орындады, бұл жолы екі ғарыш кемесін шамамен бөліп тастады. LM экипажы 99:46:01.6 уақытында 27,4 секундқа қону итеркішін іске қосып, қону орбитасына енді және келесі Аполлон-11 миссиясы Айға қону үшін басталатын 50000 фут (15240 м) биіктігіне жақындағанда LM-нің қону радарын сынады. Бұрын LM-нің қону радары тек құрлықтағы жағдайларда сыналып келген. LM осы маневрлерді орындағанда Янг CSM-нен LM-нің орналасқан жерін және жағдайын бақылады, қажет болған жағдайда LM экипажына көмектесуге дайын болды. Сернан мен Стаффорд ALS 2-ні зерттеді, бетке 15 градусқа шығысқа қарай жақын жерде 500 футқа дейін жақындады, содан кейін 100:58:25.93 уақытында 40 секундқа жуық итерме беріп, ALS 2-ге екінші рет жақындауға мүмкіндік берді, осы кезде ғарыш кемесі Айға ең жақын келді. LM-нің төмен қарайғы өткелдерінен алған байқаулары бойынша хабарлаған Стаффорд ALS 2 күткеннен тегіс көрінетінін және оның сыртқы түрі Калифорния штатының Блит қаласының маңындағы шөлге ұқсас екенін айтты, бірақ Аполлон-11 мақсаттан ауытқып кетсе, қиын жерге тап болуы мүмкін екенін де атап өтті. Аполлон-10-ның салыстырмалы түрде төмен биіктіктен алған байқауларына сүйене отырып, NASA миссия жоспарлаушылары ALS 2-ні Аполлон-11 үшін мақсатты жер ретінде бекітуге жеткілікті сенімділікке ие болды. Келесі қадам – LM көтерілу сатысын қону сатысынан бөліп, қону сатысын тастап, CSM-ге қайта оралу үшін Көтерілу итеркіш жүйесін іске қосу болды. Стаффорд пен Сернан осыған дайындалып жатқанда LM бақылаусыз айнала бастады. Қорқып қалған Сернан тікелей эфирде беріліп жатқан ыстық микрофонға "Шіркін!" деп айқайлады, бұл экипаж миссия кезінде қолданған басқа тілдермен бірге Жердегі шағымдарға себеп болды. Стаффорд қону сатысын айналу басталғаннан бес секундтан кейін тастап, итеркіштердің бірі істемей қалған болуын күдіктене отырып, қолмен бақылауды қайтаруға тырысты. Ол уақытында LM-ді бағыттап...

The descent stage of the LM was delivered to KSC on October 11, 1968, and the ascent stage arrived five days later. They were mated on November 2. The Service Module (SM) and Command Module (CM) arrived on November 24 and were mated two days later. Portions of the Saturn V launch vehicle arrived during November and December 1968, and the complete launch vehicle was erected in the Vehicle Assembly Building (VAB) on December 30. After being tested in an altitude chamber, the CSM was placed atop the launch vehicle on February 6, 1969. The completed space vehicle was rolled out to Launch Complex 39B on March 11, 1969—the fact that it had been assembled in the VAB's High Bay 2 (the first time it had been used) required the crawler to exit the rear of the VAB before looping around the building and joining the main crawlerway, proceeding to the launch pad. The launch vehicle for Apollo 10 was a Saturn V, designated AS 505, the fifth flight ready Saturn V to be launched and the third to take astronauts to orbit. The Saturn V differed from that used on Apollo 9 in having a lower dry weight (without propellant) in its first two stages, with a significant reduction to the interstage joining them. Although the S IVB third stage was slightly heavier, all three stages could carry a greater weight of propellant, and the S II second stage generated more thrust than that of Apollo 9. The Apollo spacecraft for the Apollo 10 mission was composed of Command Module 106 (CM 106), Service Module 106 (SM 106, together with the CM known as CSM 106), Lunar Module 4 (LM 4), a spacecraft lunar module adapter (SLA), numbered as SLA 13A, and a launch escape system. The SLA was a mating structure joining the Instrument Unit on the S IVB stage of the Saturn V launch vehicle and the CSM, and acted as a housing for the LM, while the Launch Escape System (LES) contained rockets to propel the CM to safety if there was an aborted launch. At about 76.99 metric tons, Apollo 10 would be the heaviest spacecraft to reach orbit to that point. and the only one to be controlled from its Firing Room 3. Problems that arose during the countdown were dealt with during the built in holds, and did not delay the mission. On the day before launch, Cernan had been stopped for speeding while returning from a final visit with his wife and child. Lacking identification and under orders to tell no one who he was, Cernan later attested in his autobiography that he had feared being arrested. Launch pad leader Gunther Wendt, who had pulled over nearby after recognizing Cernan, explained the situation to the police officer, who then released Cernan despite the officer's skepticism that Cernan was an astronaut. The crew experienced a somewhat rough ride on the way to orbit due to pogo oscillations. About 12 minutes after liftoff, the spacecraft entered a low Earth orbit with a high point of and a low point of All appeared to be normal during the systems review period in Earth orbit, and the crew restarted the S IVB third stage to achieve trans lunar injection (TLI) and send them towards the Moon. The vehicle shook again while executing the TLI burn, causing Cernan to be concerned that they might have to abort. However, the TLI burn was completed without incident. Young then performed the transposition, docking, and extraction maneuver, separating the CSM from the S IVB stage, turning around, and docking its nose to the top of the lunar module (LM), before separating from the S IVB. Apollo 10 was the first mission to carry a color television camera inside the spacecraft, and mission controllers in Houston watched as Young performed the maneuver. Soon thereafter, the large television audience was treated to color views of the Earth. One problem that was encountered was that the mylar cover of the CM's hatch had pulled loose, spilling quantities of fiberglass insulation into the tunnel, and then into both the CM and LM. The S IVB was fired by ground command and sent into solar orbit with a period of 344.88 days. The crew settled in for the voyage to the Moon. They had a light workload, and spent much of their time studying the flight plan or sleeping. They made five more television broadcasts back to Earth, and were informed that more than a billion people had watched some part of their activities. In June 1969, the crew would accept a special Emmy Award on behalf of the first four Apollo crews for their television broadcasts from space. One slight course correction was necessary; this occurred at 26:32:56.8 into the mission and lasted 7.1 seconds. This aligned Apollo 10 with the trajectory Apollo 11 was expected to take. One issue the crew encountered was bad tasting food, as Stafford apparently used a double dose of chlorine in their drinking water, which had to be placed in their dehydrated food to reconstitute it. Shortly after the circularization burn, the crew partook in a scheduled half hour color television broadcast with descriptions and video transmissions of views of the lunar surface below. About an hour after the second burn, the LM crew of Stafford and Cernan entered the LM to check out its systems. They were met with a blizzard of fiberglass particles from the earlier problem, which they cleaned up with a vacuum cleaner as best they could. Stafford had to help Cernan remove smaller bits from his hair and eyebrows. Stafford later commented that Cernan looked like he just came out of a chicken coop, and that the particles made them itch and got into the air conditioning system, and they were scraping it off the filter screens for the rest of the mission. After undocking, Stafford and Cernan deployed the LM's landing gear and inspected the LM's systems. The CSM performed an 8.3 second burn with its RCS thrusters to separate itself from the LM by about 30 feet, after which Young visually inspected the LM from the CSM. The CSM performed another separation burn, this time separating the two spacecraft by about The LM crew then performed the descent orbit insertion maneuver by firing their descent engine for 27.4 seconds at 99:46:01.6, and tested their craft's landing radar as they approached the 50000 feet (15240 m) altitude where the subsequent Apollo 11 mission would begin powered descent to land on the Moon. Previously, the LM's landing radar had only been tested under terrestrial conditions. While the LM executed these maneuvers, Young monitored the location and status of the LM from the CSM, standing by to rescue the LM crew if necessary. Cernan and Stafford surveyed ALS 2, coming within of the surface at a point 15 degrees to its east, then performed a phasing burn at 100:58:25.93, thrusting for just under 40 seconds to allow a second pass at ALS 2, when the craft came within of the Moon, its closest approach. Reporting on his observations of the site from the LM's low passes, Stafford indicated that ALS 2 seemed smoother than he had expected and described its appearance as similar to the desert surrounding Blythe, California; but he observed that Apollo 11 could face rougher terrain downrange if it approached off target. Based upon Apollo 10's observations from relatively low altitude, NASA mission planners became comfortable enough with ALS 2 to confirm it as the target site for Apollo 11. The next action was to prepare to separate the LM ascent stage from the descent stage, to jettison the descent stage, and fire the Ascent Propulsion System to return the ascent stage towards the CSM. As Stafford and Cernan prepared to do so, the LM began to gyrate out of control. Alarmed, Cernan exclaimed, "Son of a bitch!" into a hot mic being broadcast live, which, combined with other language used by the crew during the mission, generated some complaints back on Earth. Stafford discarded the descent stage about five seconds after the tumbling began and fought to regain control manually, suspecting that there might have been an "open thruster", or a thruster stuck firing. He did so in time to orient the spacecraft to rejoin Charlie Brown. The problem was traced to a switch controlling the mode of the abort guidance system; it was to be moved as part of the procedure, but both of the crew members switched it, thus returning it to the original position. Had they fired Snoopy in the wrong direction, they might have missed the rendezvous with Charlie Brown or crashed into the Moon. Once Stafford had regained control of the LM ascent stage, which took about eight seconds, the pair fired the ascent engine at the lowest point of the LM's orbit, mimicking the orbital insertion maneuver after launch from the lunar surface in a later landing mission. Snoopy coasted on that trajectory for about an hour before firing the engine once more to further fine tune its approach to Charlie Brown. Snoopy rendezvoused with and re docked with Charlie Brown at 106:22:02, just under eight hours after undocking. The docking was telecast live in color from the CSM. Once Cernan and Stafford had re entered Charlie Brown, Snoopy was sealed off and separated from Charlie Brown. The rest of the LM's ascent stage engine fuel was burned to send it on a trajectory past the Moon and into a heliocentric orbit. It was the only Apollo LM to meet this fate. The Apollo 11 ascent stage would be left in lunar orbit to crash, while post Apollo 11 ascent stages were steered into the Moon to obtain readings from seismometers placed on the surface, with two exceptions: Apollo 13's ascent stage, which the crew used as a "life boat" to get safely back to Earth before releasing it to burn up in Earth's atmosphere, and Apollo 16's, which NASA lost control of after jettison. This is because the return trajectory was designed to take only 42 hours rather than the normal 56. The Apollo 10 crew also traveled farther than any humans before or since from their (Houston) homes: (though the Apollo 13 crew was 200 km farther away from Earth as a whole). While most Apollo missions orbited the Moon at from the lunar surface, the distance between the Earth and Moon varies by about , between perigee and apogee, throughout each lunar month, and the Earth's rotation makes the distance to Houston vary by at most another each day. The Apollo 10 crew reached the farthest point in their orbit around the far side of the Moon at about the same time Earth's rotation put Houston nearly a full Earth diameter farther away. At 191:33:26, the CM (which contained the crew) separated from the SM in preparation for reentry, which occurred about 15 minutes later at 191:48:54.5. Splashdown of the CM occurred about 15 minutes after reentry in the Pacific Ocean about east of American Samoa on May 26, 1969, at 16:52:23 UTC and mission elapsed time 192:03:23. The astronauts were recovered by Princeton. They spent about four hours aboard, during which they took a congratulatory phone call from President Richard Nixon.