Кіріспе
1969 жылы Айға алғашқы адам қонды. 1969 жылғы адамды Айға жіберу миссиясы.
the 1969 crewed lunar mission
| docking =
| crew size = 3
| crew members =
| crew callsign =
| crew photo = apollo 11. jpg
| crew photo caption = Left to right: Neil Armstrong, Michael Collins, Buzz Aldrin
| crew photo alt = Apollo 11 crew
| previous mission = Apollo 10
| next mission = Apollo 12
| programme = Apollo program
Apollo 11 (July 16–24, 1969) was the American spaceflight that first landed humans on the Moon. Commander Neil Armstrong and Lunar Module Pilot Buzz Aldrin landed the Apollo Lunar Module Eagle on July 20, 1969, at 20:17 UTC, and Armstrong became the first person to step onto the Moon's surface six hours and 39 minutes later, on July 21 at 02:56 UTC. Aldrin joined him 19 minutes later, and they spent about two and a quarter hours together exploring the site they had named Tranquility Base upon landing. Armstrong and Aldrin collected of lunar material to bring back to Earth as pilot Michael Collins flew the Command Module Columbia in lunar orbit, and were on the Moon's surface for 21 hours, 36 minutes before lifting off to rejoin Columbia. Apollo 11 was launched by a Saturn V rocket from Kennedy Space Center on Merritt Island, Florida, on July 16 at 13:32 UTC, and it was the fifth crewed mission of NASA's Apollo program. The Apollo spacecraft had three parts: a command module (CM) with a cabin for the three astronauts, the only part that returned to Earth; a service module (SM), which supported the command module with propulsion, electrical power, oxygen, and water; and a lunar module (LM) that had two stages—a descent stage for landing on the Moon and an ascent stage to place the astronauts back into lunar orbit. After being sent to the Moon by the Saturn V's third stage, the astronauts separated the spacecraft from it and traveled for three days until they entered lunar orbit. Armstrong and Aldrin then moved into Eagle and landed in the Sea of Tranquility on July 20. The astronauts used Eagles ascent stage to lift off from the lunar surface and rejoin Collins in the command module. They jettisoned Eagle before they performed the maneuvers that propelled Columbia out of the last of its 30 lunar orbits onto a trajectory back to Earth. They returned to Earth and splashed down in the Pacific Ocean on July 24 after more than eight days in space. Armstrong's first step onto the lunar surface was broadcast on live TV to a worldwide audience. He described the event as "one small step for [a] man, one giant leap for mankind."
| түйісу =
the 1969 crewed lunar mission
| docking =
| crew size = 3
| crew members =
| crew callsign =
| crew photo = apollo 11. jpg
| crew photo caption = Left to right: Neil Armstrong, Michael Collins, Buzz Aldrin
| crew photo alt = Apollo 11 crew
| previous mission = Apollo 10
| next mission = Apollo 12
| programme = Apollo program
Apollo 11 (July 16–24, 1969) was the American spaceflight that first landed humans on the Moon. Commander Neil Armstrong and Lunar Module Pilot Buzz Aldrin landed the Apollo Lunar Module Eagle on July 20, 1969, at 20:17 UTC, and Armstrong became the first person to step onto the Moon's surface six hours and 39 minutes later, on July 21 at 02:56 UTC. Aldrin joined him 19 minutes later, and they spent about two and a quarter hours together exploring the site they had named Tranquility Base upon landing. Armstrong and Aldrin collected of lunar material to bring back to Earth as pilot Michael Collins flew the Command Module Columbia in lunar orbit, and were on the Moon's surface for 21 hours, 36 minutes before lifting off to rejoin Columbia. Apollo 11 was launched by a Saturn V rocket from Kennedy Space Center on Merritt Island, Florida, on July 16 at 13:32 UTC, and it was the fifth crewed mission of NASA's Apollo program. The Apollo spacecraft had three parts: a command module (CM) with a cabin for the three astronauts, the only part that returned to Earth; a service module (SM), which supported the command module with propulsion, electrical power, oxygen, and water; and a lunar module (LM) that had two stages—a descent stage for landing on the Moon and an ascent stage to place the astronauts back into lunar orbit. After being sent to the Moon by the Saturn V's third stage, the astronauts separated the spacecraft from it and traveled for three days until they entered lunar orbit. Armstrong and Aldrin then moved into Eagle and landed in the Sea of Tranquility on July 20. The astronauts used Eagles ascent stage to lift off from the lunar surface and rejoin Collins in the command module. They jettisoned Eagle before they performed the maneuvers that propelled Columbia out of the last of its 30 lunar orbits onto a trajectory back to Earth. They returned to Earth and splashed down in the Pacific Ocean on July 24 after more than eight days in space. Armstrong's first step onto the lunar surface was broadcast on live TV to a worldwide audience. He described the event as "one small step for [a] man, one giant leap for mankind."
| экипаж мөлшері = 3
| экипаж мүшелері =
| экипаж шақыру белгісі =
| экипаж суреті = apollo 11. jpg
| экипаж суретінің сипаттамасы = Солдан оңға: Нил Армстронг, Майкл Коллинз, Базз Олдрин
| экипаж суретінің баламасы = Аполлон 11 экипажы
| алдыңғы миссия = Аполлон 10
| келесі миссия = Аполлон 12
| бағдарлама = Аполлон бағдарламасы
the 1969 crewed lunar mission
| docking =
| crew size = 3
| crew members =
| crew callsign =
| crew photo = apollo 11. jpg
| crew photo caption = Left to right: Neil Armstrong, Michael Collins, Buzz Aldrin
| crew photo alt = Apollo 11 crew
| previous mission = Apollo 10
| next mission = Apollo 12
| programme = Apollo program
Apollo 11 (July 16–24, 1969) was the American spaceflight that first landed humans on the Moon. Commander Neil Armstrong and Lunar Module Pilot Buzz Aldrin landed the Apollo Lunar Module Eagle on July 20, 1969, at 20:17 UTC, and Armstrong became the first person to step onto the Moon's surface six hours and 39 minutes later, on July 21 at 02:56 UTC. Aldrin joined him 19 minutes later, and they spent about two and a quarter hours together exploring the site they had named Tranquility Base upon landing. Armstrong and Aldrin collected of lunar material to bring back to Earth as pilot Michael Collins flew the Command Module Columbia in lunar orbit, and were on the Moon's surface for 21 hours, 36 minutes before lifting off to rejoin Columbia. Apollo 11 was launched by a Saturn V rocket from Kennedy Space Center on Merritt Island, Florida, on July 16 at 13:32 UTC, and it was the fifth crewed mission of NASA's Apollo program. The Apollo spacecraft had three parts: a command module (CM) with a cabin for the three astronauts, the only part that returned to Earth; a service module (SM), which supported the command module with propulsion, electrical power, oxygen, and water; and a lunar module (LM) that had two stages—a descent stage for landing on the Moon and an ascent stage to place the astronauts back into lunar orbit. After being sent to the Moon by the Saturn V's third stage, the astronauts separated the spacecraft from it and traveled for three days until they entered lunar orbit. Armstrong and Aldrin then moved into Eagle and landed in the Sea of Tranquility on July 20. The astronauts used Eagles ascent stage to lift off from the lunar surface and rejoin Collins in the command module. They jettisoned Eagle before they performed the maneuvers that propelled Columbia out of the last of its 30 lunar orbits onto a trajectory back to Earth. They returned to Earth and splashed down in the Pacific Ocean on July 24 after more than eight days in space. Armstrong's first step onto the lunar surface was broadcast on live TV to a worldwide audience. He described the event as "one small step for [a] man, one giant leap for mankind."
Аполлон 11 (16–24 шілде, 1969) – адамды алғаш рет Айға қондырған американдық ғарыш миссиясы. Миссия командирі Нил Армстронг пен Ай модулінің пилоты Базз Олдрин 1969 жылдың 20 шілдесінде сағат 20:17 UTC-де Аполлон Ай модулі «Бүркіт» қонды. Армстронг алты сағат 39 минуттан кейін, 21 шілдеде сағат 02:56 UTC-де Айдың бетіне қадам басқан алғашқы адам болды. Олдрин оған 19 минуттан кейін қосылды, және олар қону кезінде «Тыныштық базасы» деп атаған жерді зерттеу үшін екі жарым сағат бірге өткізді. Армстронг пен Олдрин Ай орбитасында ұшқан Майкл Коллинз сияқты, Жерге әкелу үшін Ай материалының үлгілерін жинады және «Колумбия» модуліне қайта оралу үшін көтерілгенге дейін Ай бетінде 21 сағат 36 минут болды. Аполлон 11 16 шілдеде сағат 13:32 UTC-де Флорида штатының Меррит аралындағы Кеннеди ғарыш орталығынан «Сатурн V» зымыранымен ұшырылды және бұл NASA-ның Аполлон бағдарламасының бесінші экипаждық миссиясы болды. Аполлон ғарыш кемесі үш бөліктен тұрды: үш астронавт үшін кабинасы бар командалық модуль (CM), Жерге қайтып келген жалғыз бөлігі; командалық модульді қозғалтқышпен, электр қуатымен, оттегімен және сумен қамтамасыз ететін қызметтік модуль (SM); және екі сатылы Ай модулі (LM) – Айға қону үшін түсетін саты және астронавттарды Ай орбитасына қайта ораластыру үшін көтерілетін саты. «Сатурн V» зымырасының үшінші сатысымен Айға жіберілгеннен кейін, ғарышкерлер ғарыш кемесін одан бөліп алып, Ай орбитасына кіргенше үш күн бойы сапар шекті. Армстронг пен Олдрин содан кейін «Бүркітке» көшті және 20 шілдеде «Тыныштық теңізіне» қонды. Астронавттар Ай бетінен көтерілу үшін «Бүркіт» модулінің көтерілу сатысын пайдаланып, Коллинзке командалық модульде қосылды. Олар «Бүркітті» 30 Ай орбитасының соңғысынан «Колумбияны» Жерге қайта оралатын траекторияға шығаратын маневрлерді орындамас бұрын тастап кетті. Олар Жерге оралып, 24 шілдеде Тынық мұхитына сегіз күннен астам уақыт ғарышта болғаннан кейін қонды. Армстронгтың Ай бетіне жасаған алғашқы қадамы бүкіл әлемге тікелей теледидардан көрсетілді. Ол бұл оқиғаны «адам үшін шағын қадам, бірақ адамзат үшін зор серпіліс» деп сипаттады.
the 1969 crewed lunar mission
| docking =
| crew size = 3
| crew members =
| crew callsign =
| crew photo = apollo 11. jpg
| crew photo caption = Left to right: Neil Armstrong, Michael Collins, Buzz Aldrin
| crew photo alt = Apollo 11 crew
| previous mission = Apollo 10
| next mission = Apollo 12
| programme = Apollo program
Apollo 11 (July 16–24, 1969) was the American spaceflight that first landed humans on the Moon. Commander Neil Armstrong and Lunar Module Pilot Buzz Aldrin landed the Apollo Lunar Module Eagle on July 20, 1969, at 20:17 UTC, and Armstrong became the first person to step onto the Moon's surface six hours and 39 minutes later, on July 21 at 02:56 UTC. Aldrin joined him 19 minutes later, and they spent about two and a quarter hours together exploring the site they had named Tranquility Base upon landing. Armstrong and Aldrin collected of lunar material to bring back to Earth as pilot Michael Collins flew the Command Module Columbia in lunar orbit, and were on the Moon's surface for 21 hours, 36 minutes before lifting off to rejoin Columbia. Apollo 11 was launched by a Saturn V rocket from Kennedy Space Center on Merritt Island, Florida, on July 16 at 13:32 UTC, and it was the fifth crewed mission of NASA's Apollo program. The Apollo spacecraft had three parts: a command module (CM) with a cabin for the three astronauts, the only part that returned to Earth; a service module (SM), which supported the command module with propulsion, electrical power, oxygen, and water; and a lunar module (LM) that had two stages—a descent stage for landing on the Moon and an ascent stage to place the astronauts back into lunar orbit. After being sent to the Moon by the Saturn V's third stage, the astronauts separated the spacecraft from it and traveled for three days until they entered lunar orbit. Armstrong and Aldrin then moved into Eagle and landed in the Sea of Tranquility on July 20. The astronauts used Eagles ascent stage to lift off from the lunar surface and rejoin Collins in the command module. They jettisoned Eagle before they performed the maneuvers that propelled Columbia out of the last of its 30 lunar orbits onto a trajectory back to Earth. They returned to Earth and splashed down in the Pacific Ocean on July 24 after more than eight days in space. Armstrong's first step onto the lunar surface was broadcast on live TV to a worldwide audience. He described the event as "one small step for [a] man, one giant leap for mankind."
Негізгі топ
Командир Нил Армстронг, Командалық модульдің ұшқышы (CMP) Джим Ловелл және Ай модулінің ұшқышы (LMP) Базз Олдриннің Аполлон-9 миссиясының қосалқы экипажы ретіндегі алғашқы тағайындамасы 1967 жылғы 20 қарашада ресми түрде жарияланды. Ловелл мен Олдрин бұрын «Жеміз-12» миссиясының экипажы ретінде бірге ұшқан болатын. Ай модулінің (LM) жобалау және өндірісіндегі кешігулерге байланысты, Аполлон-8 және Аполлон-9 миссияларының негізгі және қосалқы экипаждары алмастырылды, соның нәтижесінде Армстронгтың экипажы Аполлон-8 миссиясының қосалқы экипажы болды. Әдеттегі экипаж алмасу схемасына сәйкес, Армстронгтың Аполлон-11 миссиясын басқаруы күтілді. Бір өзгеріс болды. Аполлон-8 экипажының CMP-сі Майкл Коллинз аяқтарымен мәселелерді бастан кешірді. Дәрігерлер оның бесінші және алтыншы омыртқалары арасында сүйек тінісі анықтады, оған хирургиялық араласу қажет болды. Ловелл Аполлон-8 экипажында оның орнын алды, ал Коллинз жазылғаннан кейін Армстронгтың экипажына CMP ретінде қосылды. Осы уақыт аралығында Фред Хейз қосалқы LMP, ал Олдрин Аполлон-8 миссиясының қосалқы CMP-сі болды. Аполлон-11 – барлық экипаж мүшелерінің бұрын ғарышқа ұшу тәжірибесі бар екінші американдық миссия, алғашқысы Аполлон-10 болды. Келесісі – 1988 жылғы STS-26 миссиясы. Дек Слейтон Армстронгқа Олдринды Ловеллмен алмастыру мүмкіндігін ұсынды, себебі кейбіреулер Олдринмен жұмыс істеудің қиын екенін ойлады. Армстронгтың Олдринмен жұмыс істеуде ешқандай қиындықтары болған жоқ, бірақ ол шешім қабылдаудан бұрын бір күн ойланды. Ол Ловеллдің өзінің миссиясын (әрі қарай Аполлон-13) басқаруға лайық деп ойлады. Аполлон-11 экипажында Аполлон-12 экипажына тән жақын және көңілді қарым-қатынас болған жоқ. Олардың орнына, олар өзара жақсы қарым-қатынас орнатып, тиімді жұмыс істеді. Армстронг әсіресе, жабық мінезді болды, бірақ өзін жалғыз санаған Коллинз, Олдриннің жақындасу әрекеттерін қабылдамағанын мойындады. Олдрин мен Коллинз экипажды «жақсы таныс емес» деп сипаттады. Армстронг бұл бағалаумен келіспеді және «Менің қатысқан барлық экипаждарым өте жақсы жұмыс істеді» деді.
Қосалқы топ
Қосалқы экипаж командашысы Ловелл, ҰШБ (CMP) – Уильям Андерс, ал ЖБ (LMP) – Хейстен тұрды. Андерс «Аполлон-8» ғарыш кемесімен Ловеллмен бірге ұшқан. 1969 жылдың басында Андерс Ұлттық аэронавтика және ғарыш кеңесіне жұмысқа қабылданды және 1969 жылдың тамызында астронавт қызметінен зейнетке шығатынын хабарлады. Егер «Аполлон-11» ұшырылысы шілде айына жоспарланған мерзімінен кейінге қалса, Андерс қолжетімді болмайтын жағдайда, Кен Маттингли қолдау экипажынан Андерспен бірдей оқуға көшірілді. «Аполлон» бағдарламасы кезіндегі экипажтардың кезекпен алмасу қағидасы бойынша Ловелл, Маттингли және Хейс «Аполлон-14» ғарыш кемесімен ұшуға жоспарланған, бірақ олар «Аполлон-13» экипажына ауыстырылды. «Аполлон-13» экипажында мәселе туындады, себебі Эдгар Митчеллден басқа ешкім қайта ғарышқа ұшқан жоқ. Джордж Мюллер бұл экипажды қабылдамады, және бұл «Аполлон» бағдарламасының тарихында экипаж алғаш рет қабылданбаған жағдай болды. Алан Шепардқа көбірек оқу уақыты беру үшін Ловеллдің экипажы «Аполлон-13» ғарыш кемесіне жіберілді. Кейіннен Маттинглидің орнын Джек Свигерт «Аполлон-13» бағдарламасы бойынша ҰШБ ретінде алмастырды.
Қосымша құрам
Меркурий және Близнецов жобалары барысында әр миссияда негізгі және қосалқы экипаж болды. "Аполлон" үшін үшінші экипаж қосылды, ол – қолдау экипажы. Қолдау экипажы ұшу жоспарын, тізімдерді тексеруді және миссияның жердегі ережелерін ұстап тұрды, сондай-ақ негізгі және қосалқы экипаждар өзгерістер туралы хабардар болуын қамтамасыз етті. Олар процедураларды, әсіресе төтенше жағдайларға арналғандарын жасады, осылайша негізгі және қосалқы экипаждар тренажерлерде оқуға келгенде олар дайын болды, бұл оларға жаттығуларға және оларды игеруге шоғырлануға мүмкіндік берді. "Аполлон-11" үшін қолдау экипажына Кен Мэттингли, Рональд Эванс және Билл Погг кірді.
Капсулалық коммуникаторлар
Капсулалық байланыс операторы (CAPCOM) – Хьюстон қаласындағы (Техас штаты) Миссияны басқару орталығындағы астронавт болды және ол ғарыш экипажымен тікелей байланыс жасайтын жалғыз адам еді. "Аполлон-11" миссиясы үшін CAPCOM операторлары: Чарльз Дьюк, Рональд Эванс, Брюс МакКэндлес II, Джеймс Ловелл, Уильям Андерс, Кен Маттингли, Фред Хейс, Дон Л. Линд, Оуэн К. Гарриотт және Харрисон Шмит болды.
Басқа негізгі қызметкерлер
Аполлон-11 миссиясында маңызды рөл атқарған басқа негізгі персоналға мыналар жатады. + Басқа қызметкерлер Аты Іс-әрекеттері Фарук Эль Баз Геолог, Айдың геологиясын зерттеді, қону орындарын анықтады, ұшқыштарды даярлады Курт Дебус Зымыран ғалымы, ұшыру платформалары мен инфрақұрылым құрылысын қадағалады Джами Флоурс Астронавттардың хатшысы Элеонора Форкер Ғарыш костюмдерін тіккен тігінші Джек Гарман Компьютер инженері және техник Милисент Голдшмидт Ай материалдарын асептикалық түрде жинау әдістерін жасаған және астронавттарды даярлаған микробиолог Элдон С. Холл Аполлон Бағыттау компьютерінің аппараттық дизайнері Маргарет Хамильтон Борттық ұшу компьютерінің бағдарламалық жасақтама инженері Джон Хоуболт Маршрутты жоспарлаушы Жене Шомейкер Геолог, астронавттарды дала геологиясына даярлады Билл Тиндалл Миссия әдістерін үйлестірді.
Таңба
Аполлон-11 миссиясының эмблемасын "АҚШ-тың Айға бейбіт қонғанын" көрсететін символ ретінде қалаған Коллинз жасаған. Ловеллдің ұсынысымен ол АҚШ-тың ұлттық құсы – аққалбас бүркітті таңдады. Симулятор оқытушысы Том Уилсон олардың бейбіт миссиясын білдіру үшін оның тұмсығына зәйтүн бұтағын қосуды ұсынды. Коллинс алыста Жер көрінетін ай фонын қосты. Суреттегі күн сәулесі қате бағытта болды; көлеңке Жердің сол жағында емес, төменгі бөлігінде болуы керек еді. Олдрин, Армстронг және Коллинс бүркіт пен Айдың табиғи түстерде болатынына және көк және алтын жиекке келісті. Армстронг "он бір" нөмірінің ағылшын тілін білмейтіндерге түсініксіз болуы мүмкін деп алаңдады, сондықтан олар "Аполлон 11" деп шешті және жапсырмаға өз есімдерін жазбауға келісті, себебі ол "Айға қонуға жұмыс істеген барлық адамды ұсынуы" керек еді. Суретті Manned Spacecraft Center (MSC) суретшісі жасады, содан кейін NASA шенеуніктеріне бекітуге жіберді. Жоба қабылданбады. MSC директоры Боб Гилрут бүркіттің тырнақтары "тынышсыздық тудыратын" сияқты көрінді деді. Біраз талқыдан кейін зәйтүн бұтағы тырнақтарға жылжытылды. 1971 жылы Эйзенхауэр доллары шығарылғанда, жапсырма дизайны монетаның арт жағындағы бүркіт ретінде пайдаланылды. Бұл дизайн 1979 жылы таныстырылған кішкентай Сьюзан Б. Энтони долларында да қолданылды.
Шақыру белгілері
Аполлон-10 экипажы өз ғарыш кемесіне Чарли Браун және Снупи деген есімдер бергеннен кейін, қоғамдық байланыстар жөніндегі менеджердің көмекшісі Джулиан Шир, MSC-дегі Аполлон ғарыш кемесі бағдарламасының басшысы Джордж Лоуға, Аполлон-11 экипажының кемесіне ат қоюда одан да бейтарап болуын ұсынды. Snowcone атауы қолданысқа CM үшін, ал Haystack – LM үшін миссия жоспарлау кезіндегі ішкі және сыртқы байланыстарда қолданылды. LM миссия таңбасында кеңінен бейнеленген мотивтерге сәйкес "Бүркіт" деп аталды. Ширдің ұсынысымен CM-ге Колумбия деп ат қойылды, бұл Жюль Верннің 1865 жылғы "Жерден Айға" романында Флоридадан ғарыш кемесін ұшырған алып зеңбірек – Колумбиадқа сілтеме жасады. Бұл сондай-ақ АҚШ-тың тарихи аты – Колумбияға да қатысты. Коллинз 1976 жылы жазған кітабында Колумбияның Кристофер Колумбқа байланысты екенін айтты.
Еске алу
Астронавттардың жеке заттар жинағы (PPK) болды, бұл миссияға бірге алып кетуге ниеттенген маңызды жеке заттарды қамтитын шағын сөмкелер еді. "Аполлон-11" миссиясына бес PPK алынып келді: үшеуі ("Колумбия" ғарыш кемесіне ұшырылу алдында) және екеуі "Eagle" ғарыш кемесіне. Нил Армстронгтың LM PPK-сында 1903 жылғы Wright Flyers ұшағының сол қанатынан алынған ағаш бөлігі мен оның қанатынан алынған мата, сондай-ақ "Аполлон-1" экипажының жесірлері Слейтонға сыйға берген алмаз әшекейлі астронавт белгісі болды. Бұл белгі сол миссияда ұшып, кейін Слейтонға берілуі тиіс еді, бірақ апатты ұшыру алаңындағы өрт пен одан кейінгі жерлеу рәсімдерінен кейін жесірлер белгіні Слейтонға табыс етті. Армстронг оны "Аполлон-11" миссиясына алып кетті.
Орналасу орны
1968 жылғы 8 ақпанда НАСА-ның Аполлон қону орнын таңдау жөніндегі кеңесі бес потенциалды қону орнын жариялады. Бұл, Ай орбиталық бағдарламасының бес пилотсыз ғарыш зондысымен алынған Ай бетінің жоғары сапалы суреттеріне және Surveyor бағдарламасы ұсынған жер беті жағдайлары туралы мәліметтерге негізделген екі жылдық зерттеулердің нәтижесі болды. Жердегі ең жақсы телескоптар Аполлон жобасы қажет еткен ажыратымдылықпен нысандарды көре алмады. Қону орны ай экваторына жақын болуы керек еді, бұл қажетті жанармай мөлшерін азайтуға, маневрлерді барынша азайту үшін кедергілерден құтылуға және қону радарын жұмысын жеңілдету үшін тегіс болуы керек еді. Ғылыми маңызы ескерілмеді. Жерден түсірілген суреттерде перспективалы көрінген аймақтар көбінесе мүлдем қабылдаусыз болып шықты. Бастапқы талап бойынша, қону орны кратерлерден бос болуы керек еді, бірақ мұндай жер табылмағандықтан талап жеңілдетілді. Барлығы бес орналасқан жер қарастырылды: 1 және 2-ші орналасқан жерлер Тыныштық теңізінде (Mare Tranquillitatis); 3-ші орналасқан жер Орталық шығанақта (Sinus Medii); ал 4-ші және 5-ші орналасқан жерлер Дауыл мұхитында (Oceanus Procellarum) болды.
Бірінші кезеңдегі шешім
Аполлон-11 экипажының алғашқы баспасөз конференциясында "Сіздердің қайсыңыздар Ай бетіне алғаш аяқ басқан адам болады?" деген сұрақ қойылды. Слейтон журналиске бұл шешім әлі қабылданбағанын айтты, ал Армстронг "бұл жеке тілекке байланысты емес" деп қосты. Эвакуация тізімінің алғашқы нұсқаларының бірінде Ай модулінің пилоты командирден бұрын ғарыш кемесінен шығуы көзделген, бұл Джемини миссияларындағы тәртіпке сәйкес келетін, онда командирлер ғарышқа шыққан емес. 1969 жылдың басында журналистер Олдриннің Айға алғаш аяқ басқанын жазды, ал әкімшілік тасымалдаушы Джордж Мюллер журналистерге ол да бірінші болады деп мәлімдеді. Олдрин Армстронгтың бірінші болатынын естіді, себебі Армстронг азаматтық маман болғандықтан, бұл Олдринды ашуландырды. Олдрин басқа Ай модулінің пилоттарын өзін бірінші деп таңдауға көндіруге тырысты, бірақ олар бұл әрекетті лоббилік науқан деп санайтындықтан күмәнмен жауап берді. Ведомствоаралық жанжалды тоқтатуға тырысқан Слейтон Олдринге Армстронг командир болғандықтан бірінші болады деп айтты. Бұл шешім 1969 жылдың 14 сәуірінде өткен баспасөз конференциясында жарияланды. Он жылдар бойы Олдрин соңғы шешімге Ай модулінің люгінің орналасуы себеп болды деп сенді. Астронавттар ғарыш костюмдерін кигендіктен және ғарыш кемесі өте кішкентай болғандықтан, ғарыш кемесінен шығу қиын болды. Экипаж Олдриннің бірінші болып ғарыш кемесінен шығуын симуляциялады, бірақ ол шығуға тырысқанда симулятор зақымдалды. Бұл миссия жоспарлаушыларға шешім қабылдауға жеткілікті болды, бірақ Олдрин мен Армстронг көктемнің соңына дейін шешімнен хабарсыз болды. Слейтон Армстронгқа егер ол келіссе, бірінші болып ғарыш кемесінен шығуды жоспарлап отырғанын айтты. Армстронг: "Иә, осылай дұрыс" деді. Бұқаралық ақпарат құралдары Армстронгты командирлік өкілеттігін пайдаланып, бірінші болып ғарыш кемесінен шығуға тырысқан деп айыптады. Крис Крафт 2001 жылғы өмірбаяндық еңбегінде Гилрут, Слейтон, Лоу және өзінің Олдриннің Айға бірінші болып қадам баспауын қамтамасыз ету үшін кездескенін айтты. Олар Айға алғаш аяқ басқан адамның Чарльз Линдберг сияқты сабырлы және тыныш болуы керек деп ойлады. Олар ұшу жоспарын өзгерту туралы шешім қабылдады, нәтижесінде командир ғарыш кемесінен бірінші болып шықты.
Ұшыру алдындағы
1969 жылы 8 қаңтарда LM 5 Eagle ғарыш кемесі Кеннеди ғарыш орталығына жетті, одан кейін төрт күн өткен соң қону сатысы, ал 23 қаңтарда CSM 107 Columbia келді. Eagle мен Apollo 10-ның LM 4 Snoopy арасында бірнеше айырмашылықтар болды: Eagle-да астронавттар Ай бетінде EVA жүргізген кезде байланыс үшін VHF радио антеннасы болды; жеңілдетілген көтерілу қозғалтқышы; қону шассиінде жақсырақ жылу қорғанысы; және «Ерте Аполлон ғылыми эксперименттер жиынтығы» (EASEP) деп аталатын ғылыми эксперименттер жиынтығы болды. Командалық модульдің құрамындағы жалғыз өзгеріс – алдыңғы люктен бір бөлігі изоляция алынып тасталды. CSM 29 қаңтарда біріктірілді және 14 сәуірде Операциялар және тексеру ғимаратынан Көлік құрастыру ғимаратына көшірілді. Жабылу тобы люкті мөрледі, кабина тазартылып, қысымға келтірілді. Жабылу тобы ұшыруға бір сағат бұрын ұшыру кешенін қалдырды. Ұшыруға 3 минут 20 секунд қалғанда кері санау автоматтандырылды. Оқ ату залындағы консольдерде 450-ден астам адам жұмыс істеді.
Ай орбитасына ұшыру және ұшу
Аполлон-11 ғарыш кемесінің ұшырылуын ұшыру алаңының маңындағы тас жолдар мен жағажайлардан шамамен 1 миллион көрермен тамашалады. Құрметті қонақтардың арасында АҚШ Армиясының Бас штабының бастығы, генерал Уильям Уэстморленд, төрт министр, 19 штаттың губернаторлары, 40 қала әкімі, 60 елші және 200 конгрессмен болды. Вице-президент Спиро Агню бұрынғы президент Линдон Б. Джонсон және оның әйелі Леди Берд Джонсонмен бірге ұшырылуды көрді. Шамамен 3500 бұқаралық ақпарат құралдарының өкілі қатысты. Олардың үштен екісі АҚШ-тан, ал қалғаны 55 басқа елден келді. Бұл оқиға 33 елде тікелей эфирде көрсетілді, тек АҚШ-та ғана шамамен 25 миллион адам тамашалады. Әлем бойынша миллиондаған адам радио арқылы хабарларды тыңдады. Президент Ричард Никсон NASA байланыс офицері, Аполлон астронавты Фрэнк Борманмен бірге Ақ үйіндегі кабинетінен ұшырылуды бақылады. Сатурн V AS 506 1969 жылдың 16 шілдесінде сағат 13:32:00 UTC (9:32:00 EDT) уақытында Аполлон-11 ғарыш кемесін ұшырды. Одан кейін жасалған 30 айналымда экипаж Сабин Д кратерінен оңтүстік-батысқа қарай 12 миль (19 км) жерде орналасқан Тыныштық теңізіндегі қону алаңының көрінісін көрді. Бұл аймақ Рейнджер-8 және Сурвейер-5 қондырғылары мен Ай орбиталық карталау ғарыш кемесінің мәліметтері бойынша салыстырмалы түрде тегіс және жазық деп танылғандықтан, сондай-ақ қону кезінде немесе ғарыш кеңістігінде жұмыс істеу кезінде қиындықтар туғызбауы мүмкін болғандықтан таңдалды. Бұл жер Сурвейер-5 қондырғысының қону алаңынан оңтүстік-шығысқа қарай, ал Рейнджер-8 ғарыш кемесінің апат орнынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан.
Айға түсу
20 шілде күні 12:52 UTC-де Олдрин мен Армстронг Eagle кемесіне кіріп, Айға түсуге соңғы дайындықтарды бастады. 17:44-те Eagle, Columbia-дан бөлінді. Колинз, Columbia-да жалғыз қалды, Eagle-дың зақымдалмағанын және қону шассисінің дұрыс орналасқанын тексеру үшін оның айналуын бақылады. Армстронг: «Бөркіттің қанаты бар!» - деп айқайлады. Түсу кезінде Армстронг пен Олдрин жер бетіндегі белгілі нүктелерді екі-үш секунд ертерек өтіп кеткенін байқады және олар «алыс» екенін, яғни мақсатты жерден батысқа қарай шақырымдармен ауытқуы мүмкін екенін хабарлады. Eagle тым жылдам жылдамдықпен түсіп келе жатты. Бұл мәселе Ай қабығындағы жоғары масса концентрациялары – маскондардың салдары болуы мүмкін, олар гравитациялық аномалия тудырып, Eagle-дың траекториясын өзгерте алатын еді. Ұшу директоры Джин Кранц мұның себебі доктандыру туннеліндегі артық қысым немесе Eagle-дың айналу маневрі болуы мүмкін деп болжады. Түсуге бес минут қалғанда және Ай бетінен 6000 фут (1829 м) биіктікте LM басқару компьютері (LGC) экипажға бірнеше күтпеген 1201 және 1202 дабылдарымен хабарлады. Миссияны басқару орталығында компьютер инженері Джек Гарман басшылық офицері Стив Бейлске түсуді жалғастыру қауіпсіз екенін айтты, және бұл ақпарат экипажға жеткізілді. Дабылдар «атқару ағынының жоғарылауын» көрсетті, яғни басқару компьютері барлық тапсырмаларды нақты уақытта орындай алмады және кейбіреулерін кейінге шегерді. Маргарет Гамильтон, Аполлон ұшу компьютерінің бағдарламалау директоры, MIT Чарльз Старк Дрейпер зертханасында кейін еске алды:
Аполлон 11 мәселелері үшін компьютерді кінәлау, өртті байқап, өрт сөндіру қызметін шақырған адамды кінәлаумен тең. Шындығында, компьютер қателік жағдайларын анықтаудан гөрі көп нәрсені істей алатын етіп бағдарламаланған. Бағдарламаға қалпына келтіру бағдарламаларының толық жиынтығы енгізілген. Осы жағдайда бағдарламалық жасақтаманың міндеті – төмен басымдылықтағы тапсырмаларды жойып, маңыздыларын қайта жандандыру болды. Компьютер, авариялық тоқтатуды күштеп іске қосудың орнына, одан сақтап қалды. Егер компьютер бұл мәселені анықтап, қалпына келтіру шараларын қолданбаса, Apollo 11 сәтті Айға қонбаған болар еді деп күмәнданамын. Миссия барысында себеп кездесу радиолокаторының ауыстырғышы дұрыс емес күйде болғаны анықталды, бұл компьютердің кездесу және қону радиолокаторларынан бір уақытта деректерді өңдеуіне әкелді. Бағдарламалық инженер Дон Эйлз 2005 жылғы Бағыттау және басқару конференциясында бұл мәселенің себебі алғашқы ұшқышсыз LM сынағы кезінде Аполлон 5 кемесінде байқалған аппараттық дизайн қатесіне байланысты екенін мәлімдеді. Кездесу радары қосылып тұрғаны (апатты жағдай туғанда оны жылыту үшін) компьютер үшін маңызды емес болуы керек еді, бірақ кездесу радар жүйесінің екі бөлігі арасындағы электрлік фазалық сәйкессіздік стационарлық антеннаны компьютерге екі позиция арасында тербеліп тұрғандай көрсетуі мүмкін, бұл аппараттық жабдықтың кездейсоқ қосылуына байланысты. Кездесу радары қасақана санауды жаңартқан кезде туындаған қосымша жалған цикл ұрлау компьютерде дабылдарды тудырды.
Ай бетіндегі операциялар
Нил Армстронг пен Базз Олдриннің Айға аяқ басқанға дайындық жұмыстары 23:43 UTC-де басталды. Бұл күткеннен ұзаққа созылды: екі сағаттың орнына үш жарым сағат. Аполлон астронавттарының жүрек соғуының ең жоғары көрсеткіші LM-нен шығу және кіру кезінде тіркелді. 02:51-де Армстронг Ай бетіне түсуді бастады. Оның кеудесіндегі қашықтан басқару құрылғысы аяқтарын көруіне кедерілді. Тоғыз сатылы баспалдақтан төмен түсіп, Армстронг "Игл" кораблінің жанына жиналған модульдік жабдықты (MESA) ашу үшін D сақинасын тартты және телекамераны қосты. Аполлон 11 эфирлік теледидармен үйлеспейтін баяу сканерлеу теледидары (ТВ) қолданды, сондықтан бейне арнайы мониторда көрсетілді, ал одан кейін кәдімгі телекамера осы мониторды бақылады (яғни, эфирдегі эфир), бұл сурет сапасын айтарлықтай төмендетті. Сигнал АҚШ-тағы Голдстоун станциясынан қабылданды, бірақ Австралиядағы Канберра қаласына жақын орналасқан Хонисукл Крик бақылау стансасынан жақсырақ қабылданды. Бірнеше минуттан кейін сигнал Австралиядағы Parkes радиотелескопына ауыстырылды. Кейбір техникалық және ауа райы қиындықтарына қарамастан, алғашқы Айға жасалған EVA-ның қара-ақ суреттері қабылданды және Жердегі кемінде 600 миллион адамға көрсетілді. Бұл бейнежазбалардың көшірмелері сақталған және кеңінен қолжетімді, бірақ Ай бетінен алынған бастапқы баяу сканерленген сигналдың жазбалары НАСА-да магниттік таспаны қайта пайдалану кезінде жойылған болуы мүмкін. Қонудан алты жарым сағаттан кейін Армстронг "Игл" қондырғысынан түсіп, былай деді: "Бұл адам үшін шағын қадам, бірақ адамзат үшін үлкен серпіліс". Армстронг "Бұл адам үшін шағын қадам" деп айтуға ниеттенген, бірақ "а" сөзі хабар таратуда естілмеді, сондықтан тікелей эфирді көрген көптеген адамдар оны бастапқыда хабарламады. Кейінірек оның цитаты туралы сұрағанда, Армстронг "адам үшін" дегенін айтты, ал цитатаның кейінгі басылған нұсқаларында "а" сөзі квадрат жақшада келді. Бұл сөздің жоқ болуына себеп оның акцентінен туындаған "адам үшін" сөздерін біріктіріп айтуы болуы мүмкін; тағы бір себебі - Паркс обсерваториясының жанындағы дауылдар салдарынан Жермен аудио және бейне байланысының үзіліспен жүруі. Таспаның жақында жасалған сандық талдауы "а" сөзінің айтылғанын, бірақ шудың әсерінен естілмегенін көрсетті. Басқа талдаулар шу мен дұрыс емес айту туралы мәлімдемелерді "жағдайды түзетуге бағытталған әрекет" деп сипаттайды және Армстронгтың өзі кейінірек сөзді дұрыс айтпағанын мойындады. Ай бетіне басқаннан кейін жеті минут өткен соң Армстронг таяқшаға бекітілген үлгілік қапты пайдаланып, топырақтан алдын ала үлгі алды. Содан кейін ол қапты бүктеп, оң жағындағы қалтасына салып қойды. Бұл апат жағдайында астронавттардың EVA-дан шығып, LM-ге оралуы қажет болған жағдайда Ай топырағының әкелінуін қамтамасыз ету үшін жасалды. Үлгі алынғаннан кейін 12 минут өткен соң, ол телекамераны MESA-дан алып, панорамалық сурет түсірді, содан кейін оны үш аяқты штативке орнатты. Бірақ астронавттар телескоптық таяқты енгізуде қиындыққа тап болды және оны Айдың қатты бетіне жартылай ғана кіргізе алды. Олдрин теледидар көрермендерінің алдында құлап қалуы мүмкін деп қорқып, "батыл West Point салюті" жасады. Никсон телефон арқылы сөйлесу кезінде оқуға дайын ұзақ сөйлеуді дайындаған, бірақ Аполлон 11 барысында Ақ үйге NASA байланысшысы ретінде келген Франк Борман Никсонды сөздерін қысқа ұстауға көндірді. Олар EASEP құрылғысын орнатты, оған Айдың жер сілкініштерін өлшеуге арналған пассивті сейсмикалық эксперименттер жиынтығы және Айға лазерлік қашықтық эксперименті үшін қолданылатын ретрорефлектор массиві кірді. Астронавттар жинаған тау жыныстарынан үш жаңа минерал табылды: армалколит, транқиллитит және пироксферроит. Армалколит Армстронг, Олдрин және Коллинз есімдерімен аталды. Олардың барлығы кейіннен Жер бетінде табылды. Жер бетінде Армстронг LM баспалдағына орнатылған плакатты тапты, онда Жердің екі суреті (Батыс және Шығыс жарты шарлары), жазу және астронавттар мен президент Никсонның қолтаңбалары бейнеленген. Жазуда былай делінген: "Осы жерде Жер планетасынан келген адамдар алғаш рет 1969 жылдың шілдесінде Айға аяқ басқан. Біз бүкіл адамзат үшін бейбітшілікпен келдік". 2010 жылғы сұхбатында Армстронг NASA-ның алғашқы Айға шығудың уақыты мен қашықтығын шектегенін түсіндірді, өйткені Айда жұмыс істеген кезде астронавттардың PLSS рюкзактары қанша суыту суын тұтынатыны туралы нақты мәліметтер болмады.
blockquote|Here men from the planet Earth first set foot upon the Moon July 1969, A. D. We came in peace for all mankind. In a 2010 interview, Armstrong explained that NASA limited the first moonwalk's time and distance because there was no empirical proof of how much cooling water the astronauts' PLSS backpacks would consume to handle their body heat generation while working on the Moon.
Айға көтерілу
Олдрин бірінші Eagle-ке кірді. Кейбір қиындықтармен астронавттар LEC деп аталатын жазық кабельді шкив құрылғысын қолдана отырып, LM люгіне ай беті материалдарын қамтитын фильм мен екі үлгі қораптарын көтеріп әкелді. Бұл тиімді емес құрал болып шықты, ал кейінірек миссиялар жабдықтар мен үлгілерді қолмен LM-ге жеткізуді жөн көрді. Президент сөзін жазушы Уильям Сафайр Аполлон 11 ғарышкерлері Айға қалып қойған жағдайда Никсонға Ай апаты жағдайындағы хабарламаны оқып беру үшін дайындаған болатын. Бұл пікір Сафайрдың Никсонның Ақ үй штабының бастығы Х. Р. Холдеманға жазған хатында болды, онда Сафайр әкімшіліктің осындай апатқа қарсы әрекет ету үшін ұстанатын протоколды ұсынды. Жоспарға сәйкес, Миссиялық бақылау "ЛМ-мен байланысты тоқтатуға" тиіс болды, ал дін қызметкері "солардың жандарын теңізге көмуге теңеген" қоғамдық рәсімде "ең терең тереңдікке" ұсынады. Дайын мәтіннің соңғы жолы Руперт Бруктің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы "Әскер" поэмасына сілтеме жасады. Бұл түймешікті іске қосу үшін жеткілікті болды. Дискте АҚШ Конгресінің басшылығының тізімі, NASA заңнамасына жауапты Палата мен Сенаттың төрт комитетінің мүшелерінің тізімі және NASA-ның бұрынғы және қазіргі басшыларының есімдері бар. Жеті сағаттай демалыс алғаннан кейін, экипаж Хьюстоннан кері қашуға дайындалу үшін оятылды. Екі жарым сағаттан кейін, 17:54:00 UTC-де олар Ай орбитасында Колинздің Колумбиясына қосылу үшін Eagle-дің өрлеу сатысында ұшып кетті. Айдан көтерілген кездегі LM-нің өрлеу сатысынан түсірілген фильмде, түсілу сатысынан шамамен 25 фут (8 м) қашықтықта орнатылған американдық ту, өрлеу сатысының қозғалтқышының түтінінде күшті қозғалыс жасап тұрғаны көрінеді. Олдрин байрақтың құлауын көру үшін уақытында қарады: "LM-нің өрлеу сатысы бөлінді. Мен компьютерлерге назар аудардым, ал Нил күй индикаторын зерттеді, бірақ мен байрақтың құлауын көру үшін жеткілікті уақыт қарадым". Кейінгі Аполлон миссиялары өздерінің туларын LM-ден алысрақ орнатты.
Колумбия ай орбитасында
Айды айналып ұшқан күні Коллинз ешқашан жалғыздық сезінбеді. "Адамнан бері ешкім мұндай уытты сезінбеген" делінгенмен, Коллинз өзін миссияның маңызды бөлігі деп санады. Ол өзінің өмірбаянында: "Бұл жоба үш адам үшін жоспарланған, мен үшін үшінші адам да қалған екеуімен бірдей қажет деп есептеймін", - деп жазды. "Колумбия" Айдың жақын жағынан өтіп, Жермен радиобайланысы үзілген 48 минут ішінде ол қорқыныш немесе жалғыздық емес, "білу, күту, қанағат, сенімділік, тіпті қуаныш" сезімін бастан өткерді. Коллинстің алғашқы міндеттерінің бірі – жердегі Ай модулін анықтау болды. Коллинске қайда қарау керектігін түсіндіру үшін, Миссиялық бақылау орталығы Ай модулі мақсаттан шатқаяқтап қонғанын хабарлады. Ол Айға қонды деп болжанған жердің үстінен өтетін әрбір ретте модульді табуға тырысты, бірақ нәтижесіз болды. Айдың артқы жағындағы алғашқы орбиталарында Коллинз отын жадырауынан пайда болған артық суды төгіп, Армстронг пен Олдриннің оралуына кабинаны дайындау сияқты техникалық жұмыстарды орындады. Үшінші орбитада қараңғы жаққа жеткенше, Миссиялық бақылау орталығы салқындатқыш температурасының төмендегенін Коллинске хабарлады. Егер суық болып кетсе, "Колумбияның" кейбір бөліктері қатып қалуы мүмкін еді. Миссиялық бақылау орталығы оған қолмен басқаруға өтуді және 17-ші ЭҚЖЖ процедурасын іске асыруды кеңес берді. Бірақ Коллинз жүйені автоматты режимнен қолмен басқаруға, содан кейін қайтадан автоматты режимге ауыстырып, температураны қадағалап, әдеттегі шаруашылық жұмыстарын жалғастырды. "Колумбия" Айдың жақын жағына оралғанда, ол мәселенің шешілгенін хабарлай алды. Келесі екі орбитада ол Айдың артқы жағындағы уақытын "сергіп, демалумен" сипаттады. Олдрин мен Армстронг ашық ғарыштағы жұмыстарын аяқтағаннан кейін, Коллинз кездесуге дайын болу үшін ұйықтады. Ұшу жоспарында "Игл" пен "Колумбияның" кездесуі көзделген, бірақ Коллинз "Колумбияны" "Иглға" ұшырып жетуге дайын болды.
Сырғалақтағы су және карантин
Капитан Карл Джей Сиберлихтің басқаруындағы "Хорнет" әуе кемесі 5 маусымда "Аполлон-11" ғарыш кемесін қабылдауға арналған негізгі кеме (PRS) ретінде таңдалды. Ол 26 мамырда "Аполлон-10" ғарыш кемесін қабылдаған LPH "Принстон" кемесінің орнына келді. Сол кезде "Хорнет" Калифорния штатының Лонг-Бич портында болды. 5 шілдеде Перл-Харборға жеткен соң, "Хорнет" HS 4 эскадрильясының Sikorsky SH 3 Sea King тікұшақтарына, "Аполлон" ғарыш кемелерін қабылдауға мамандандырылған UDT бөлімінің дайверлеріне, 35 адамнан тұратын NASA қабылдау тобына және шамамен 120 журналистке орналастырды. Орын босату үшін "Хорнеттің" әуе күштерінің көп бөлігі Лонг-Бичте қалды. Сондай-ақ, жаттығулар үшін қолданылатын командалық модульді қоса, арнайы қабылдау жабдықтары да жүктелді. 12 шілдеде, "Аполлон-11" әлі де ұшыру алаңында тұрғанда, "Хорнет" Перл-Харбордан Тынық мұхитының орталық бөлігіндегі қабылдау аймағына бет бұрды. Никсон, Борман, Мемлекеттік хатшы Уильям П. Роджерс және Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Генри Киссинджер Air Force One ұшағымен Джонстон атолліне, содан кейін Marine One тікұшағымен USS Arlington командалық кемесіне ұшты. Түн бойы кемеде болғаннан кейін, олар салтанатты шараларға қатысу үшін Marine One тікұшағымен "Хорнетке" ұшып келеді. "Хорнетке" келген кезде, топты Тынық мұхиты командованиесінің бас қолбасшысы (CINCPAC), адмирал Джон С. Маккейн және NASA әкімшісі Томас О. Пэйн қарсы алды. Олар Pago Pago қаласынан "Хорнеттің" бортына орналасқан ұшақтардың бірімен келді. Ауа райы спутниктері әлі кеңінен қолданылмаған, бірақ АҚШ Әуе күштерінің капитаны Хэнк Брэндлидің құпия тыңшы спутниктік суреттерге қол жеткізілуі мүмкін болды. Ол дауылдың "Аполлон" қабылдау аймағына қарай бет бұрғанын анықтады. Капсуланы табуды қиындататын нашар көріну және "парашюттерін жыртып жіберген болар еді" деді Брэндли, сонымен қатар миссияның қауіпсіздігіне қауіп төндіретін жоғары қабаттағы күшті желдер де болды. Брэндли Перл-Харбордағы Флоттың ауа райы орталығының командирі, қажетті қауіпсіздік рұқсатына ие әскери-теңіз капитаны Уиллард С. Хьюстонға хабарлады. Олардың ұсынысы бойынша Тынық мұхитындағы Адамды ғарышқа шығару күштерінің командирі контр-адмирал Дональд С. Дэвис НАСА-ға қабылдау аймағын өзгертуді ұсынды, осылайша әр адам мансабын тәуекелге тікті. Жаңа орналасқан жер солтүстік-шығысқа таңдалды. Бірінші бағдарламаның үдеуі астронавттарды; екіншісі, 24 шілдеде таң атпай тұрып, "Хорнет" төрт Sea King тікұшағы мен үш Grumman E 1 Tracer ұшағын ұшырды. Екі E-1 ұшағы "әуе бастығы" ретінде тағайындалды, ал үшіншісі байланыс релесі ретінде жұмыс істеді. Екі "Теңіз патшасы" тікұшағы дайверлер мен қабылдау жабдықтарын алып жүрді. Үшіншісі фотосуретке түсіретін құрал-жабдықтарды, ал төртіншісі деконтаминациялық жүзуші және ұшу хирургін алып жүрді. 16:44 UTC (05:44 жергілікті уақыт) "Колумбия" ғарыш кемесінің сырғанау парашюттері ашылды. Бұл тікұшақтармен байқалды. Жеті минуттан кейін "Колумбия" Уэйк аралының шығысында, Джонстон атоллінің оңтүстігінде суға қатты соқты. Суға түскен кезде "Колумбия" төңкерілді, бірақ астронавттар белсендірген жүзу қаптарының көмегімен он минут ішінде түзеліп, орналастырылды. Әскери-теңіз тікұшағынан бір дайвер кеменің ағып кетпеуі үшін теңіз анкерін бекітті. Басқа дайверлер модульді тұрақтандыру үшін жүзу жағаларын бекітті және астронавттарды шығару үшін салдарды орналастырды. Содан кейін дайверлер ғарышкерлерге биологиялық оқшаулау киімдерін (BIG) берді және оларды құтқару салға кіргізді. Ай бетінен патогендерді әкелу ықтималдығы төмен деп есептелді, бірақ НАСА қабылдау орнында сақтық шараларын қолданды. Астронавттарды натрий гипохлоритімен сүртіп, "Колумбияны" ай шаңын жою үшін Povidone йодымен сүртті. Астронавттар құтқару тікұшағына көтерілді. Олар "Хорнет" кемесіндегі оқшаулау нысанына жеткенше BIG киіп жүрді. Зақымданудан тазарту материалдары бар сал әдейі батырылды. 17:53 UTC-де "Хорнетке" қонғаннан кейін, тікұшақ лифт арқылы ангарлық бөлікке түсірілді, онда ғарышкерлер 9 метрді Мобильдік карантиндік нысанға (MQF) жүріп өтті, онда олар 21 күндік карантиннің Жердегі бөлігін бастайды. Бұл практика "Аполлон-12" және "Аполлон-14" сияқты тағы екі "Аполлон" миссиясында жалғасты, содан кейін Айда тіршілік жоқ екені дәлелденді және карантин процесі тоқтатылды. Никсон ғарышкерлерді Жерге қайырымдылықпен қарсы алды. Ол оларға: "[С]іздердің жасағандарыңыздың нәтижесінде әлем ешқашан бұрынғыдан жақын болған емес" деді. Никсон кеткеннен кейін "Хорнет" "Колумбия" қайығының қасына келді, оны кеме краны көтеріп, долыға орналастырып, MQF қайығының жанына жылжытты. Содан кейін ол МКФ-ке иілгіш туннельмен бекітілді, бұл ай үлгілерін, пленкаларды, деректі таспаларды және басқа да заттарды алып тастауға мүмкіндік берді. "Хорнет" Перл-Харборға оралды, онда MQF Lockheed C 141 Starlifter ұшағына жүктелді және ұшқыштар орталығына аударылды. Астронавттар 28 шілдеде сағат 10:00 UTC-де Айды қабылдау зертханасына келді. "Колумбия" деактивация үшін Форд аралына апарылды және оның пиротехникалық құрылғылары қауіпсіздендірілді. Содан кейін ол Хикхэм әуе күштері базасына апарылды, онда ол Дуглас C 133 Cargomaster ұшағымен Хьюстонға жеткізілді, 30 шілдеде Айды қабылдау зертханасына жетті. 16 шілдеде НАСА жариялаған "Экстратеррестриялық әсер ету заңына" сәйкес, карантин протоколын реттейтін ережелер жинағы, астронавттар карантинде болды. Үш апталық қамауда болғаннан кейін (біріншісі "Аполлон" ғарыш кемесінде, содан кейін "Хорнеттегі" трейлерде және соңында Айды қабылдау зертханасында), астронавттарға денсаулық жағдайы жақсы деп хабарланды. 1969 жылдың 10 тамызында Атлантада өткен Қайта контаминация жөніндегі ведомствоаралық комитет карантинді астронавттардан, олармен карантинде болғандардан (НАСА дәрігері Уильям Карпентиер және МКФ жобалық инженері Джон Хирасаки) және "Колумбиядан" алып тастады. Ғарыш кемесінен алынған бос жабдықтар ай үлгілері зерттеу үшін жарияланғанша оқшауланған күйде қалды.
Before dawn on July 24, Hornet launched four Sea King helicopters and three Grumman E 1 Tracers. Two of the E 1s were designated as "air boss" while the third acted as a communications relay aircraft. Two of the Sea Kings carried divers and recovery equipment. The third carried photographic equipment, and the fourth carried the decontamination swimmer and the flight surgeon. At 16:44 UTC (05:44 local time) Columbias drogue parachutes were deployed. This was observed by the helicopters. Seven minutes later Columbia struck the water forcefully east of Wake Island, south of Johnston Atoll, and from Hornet, Reconnaissance aircraft flying to the original splashdown location reported the conditions Brandli and Houston had predicted. During splashdown, Columbia landed upside down but was righted within ten minutes by flotation bags activated by the astronauts. A diver from the Navy helicopter hovering above attached a sea anchor to prevent it from drifting. More divers attached flotation collars to stabilize the module and positioned rafts for astronaut extraction. The divers then passed biological isolation garments (BIGs) to the astronauts, and assisted them into the life raft. The possibility of bringing back pathogens from the lunar surface was considered remote, but NASA took precautions at the recovery site. The astronauts were rubbed down with a sodium hypochlorite solution and Columbia wiped with Povidone iodine to remove any lunar dust that might be present. The astronauts were winched on board the recovery helicopter. BIGs were worn until they reached isolation facilities on board Hornet. The raft containing decontamination materials was intentionally sunk. After touchdown on Hornet at 17:53 UTC, the helicopter was lowered by the elevator into the hangar bay, where the astronauts walked the 30 feet (9 m) to the Mobile quarantine facility (MQF), where they would begin the Earth based portion of their 21 days of quarantine. This practice would continue for two more Apollo missions, Apollo 12 and Apollo 14, before the Moon was proven to be barren of life, and the quarantine process dropped. Nixon welcomed the astronauts back to Earth. He told them: "[A]s a result of what you've done, the world has never been closer together before." After Nixon departed, Hornet was brought alongside the Columbia, which was lifted aboard by the ship's crane, placed on a dolly and moved next to the MQF. It was then attached to the MQF with a flexible tunnel, allowing the lunar samples, film, data tapes and other items to be removed. Hornet returned to Pearl Harbor, where the MQF was loaded onto a Lockheed C 141 Starlifter and airlifted to the Manned Spacecraft Center. The astronauts arrived at the Lunar Receiving Laboratory at 10:00 UTC on July 28. Columbia was taken to Ford Island for deactivation, and its pyrotechnics made safe. It was then taken to Hickham Air Force Base, from whence it was flown to Houston in a Douglas C 133 Cargomaster, reaching the Lunar Receiving Laboratory on July 30. In accordance with the Extra Terrestrial Exposure Law, a set of regulations promulgated by NASA on July 16 to codify its quarantine protocol, the astronauts continued in quarantine. After three weeks in confinement (first in the Apollo spacecraft, then in their trailer on Hornet, and finally in the Lunar Receiving Laboratory), the astronauts were given a clean bill of health. On August 10, 1969, the Interagency Committee on Back Contamination met in Atlanta and lifted the quarantine on the astronauts, on those who had joined them in quarantine (NASA physician William Carpentier and MQF project engineer John Hirasaki), and on Columbia itself. Loose equipment from the spacecraft remained in isolation until the lunar samples were released for study.
Мерекелік шаралар
13 тамызда үш астронавт Нью-Йорк пен Чикагода олардың құрметіне өткен парадтарға қатысты, оған шамамен алты миллион адам жиналды. Сол күні кешке Лос-Анджелесте Конгресс мүшелері, 44 губернатор, АҚШ Бас судьясы Уоррен Э. Бергер және оның ізашары Эрл Уоррен, сондай-ақ 83 елдің елшілері Century Plaza қонақ үйінде ресми мемлекеттік кешке қатысты. Никсон мен Агню әр астронавтқа Президенттік бостандық медалін табыс етті. Үш астронавт 1969 жылдың 16 қыркүйегінде Конгрестің бірлескен мәжілісінде сөз сөйледі. Олар АҚШ-тың екі туын – біреуін Өкілдер палатасына, екіншісін Сенатқа табыс етті, оларды Ай бетіне өздерімен бірге алып барған еді. Аполлон 11-дегі Америка Самоасының туы Америка Самоасының астанасы Паго-Пагодадағы Жан П. Хейдон мұражайында көрсетілуде. Бұл мерекелік шарадан кейін астронавттар 38 күндік әлемдік турнеге шықты, оның барысында 22 елге сапар шегіп, көптеген әлемдік көшбасшылармен кездесті. Ұшқыштар экипажы 29 қыркүйек пен 5 қараша аралығында турне жасады. Әлемдік турне Мексика қаласынан басталып, Токиода аяқталды. Турдегі аялдамалар ретімен: Мексика қаласы, Богота, Буэнос-Айрес, Рио-де-Жанейро, Канар аралдарындағы Лас-Пальмас, Мадрид, Париж, Амстердам, Брюссель, Осло, Кельн, Берлин, Лондон, Рим, Белград, Анкара, Киншаса, Тегеран, Мумбай, Дакка, Бангкок, Дарвин, Сидней, Гуам, Сеул, Токио және Гонолулу. Көптеген елдер алғашқы адамның Айға қонуын журналдарда арнайы мақалалармен немесе Аполлон 11-ге арналған еске алу пошта маркаларымен немесе монеталармен құрметтеді.
Ғарыш кемесі
Командалық модуль «Колумбия» АҚШ-тың 49 штатының астаналарын, Колумбия округін және Аляска штатының Анкоридж қаласын аралап, сапар жасады. 1971 жылы ол Смитсониан институтына тапсырылды және Вашингтондағы Ұлттық әуе және ғарыш мұражайында (NASM) қойылды. «Колумбия» 2017 жылы Вирджиния штатының Шантилли қаласындағы Стивен Ф. Удвар Хази орталығындағы NASM Мэри Бейкер Энгенді қалпына келтіру ангарына көшірілді. Бұл «Destination Moon: The Apollo 11 Mission» атты төрт қалалық турдың дайындығы болды. Оған 2017 жылдың 14 қазанынан 2018 жылдың 18 наурызына дейін Хьюстон ғарыш орталығы, 2018 жылдың 14 сәуірінен 3 қыркүйегіне дейін Сент-Луис ғылым орталығы, 2018 жылдың 29 қыркүйегінен 2019 жылдың 18 ақпанына дейін Питтсбургтегі сенатор Джон Хайнц тарих орталығы және соңғы орны – 2019 жылдың 16 наурызынан 2 қыркүйегіне дейін Сиэтлдегі Ұшу мұражайы кірді. Смитсониан мұражайындағы қайта жөндеу жұмыстары капсуланың қосымша аялдама жасауына мүмкіндік берді және ол Цинциннати мұражайына көшірілді. Таспа кесу рәсімі 2019 жылдың 29 қыркүйегінде өтті. 40 жыл бойы Армстронг пен Олдриннің ғарыш костюмдері мұражайдың «Аполлон Айға» экспозициясында қойылды, ол 2018 жылдың 3 желтоқсанында жабылды және 2022 жылы ашылуы жоспарланған жаңа галереямен алмастырылды. Армстронгтың костюмінің арнайы көрсетілімі 2019 жылдың шілдесінде «Аполлон-11» ғарыш сапарының 50 жылдығына арналып ұйымдастырылды. Карантиндік трейлер, флотациялық жаға және флотациялық қаптар Смитсонианның Стивен Ф. Удвар Хази орталығының қосымшасында, Вирджиния штатының Шантилли қаласындағы Вашингтон Даллес халықаралық әуежайының жанында орналасқан, сынақ ай модулімен бірге қойылған. «LM Eagle» Айға түсу кемесі Ай бетінде қалды. 2009 жылы Айды зерттеу орбиталық станциясы (LRO) Ай бетіндегі «Аполлон» қонған жерлердің суреттерін түсірді, бұл алғаш рет ай модульдерінің, ғылыми құралдардың және астронавттардың іздерін көруге жеткілікті ажыратымдылықты қамтамасыз етті. Айға көтерілу сатысының қалдықтары Ай бетіндегі белгісіз жерде жатыр деп есептеледі. «Eagle» сатысы лақтырылғаннан кейін ізделген жоқ. Айдың гравитациялық өрісі жеткілікті түрде біркелкі емес, айдың төменгі орбиталарын қысқа уақыттан кейін тұрақсыз етеді, нәтижесінде орбиталық объектінің бетке соқтығысуына әкеледі. Алайда, НАСА әзірлеген бағдарламаны және жоғары ажыратымдылықтағы айдың гравитациялық деректерін пайдаланып, 2021 жылы жарияланған мақалада «Eagle» 2020 жылға дейін орбитада қалуы мүмкін екені көрсетілді. НАСА жариялаған орбиталық элементтерді пайдаланып, Монте-Карло әдісі осы элементтердің белгісіздіктерін қоршап тұратын параметрлер жиынтығын жасау үшін қолданылды. Орбиталық симуляциялардың барлығы «Eagle» ешқашан Ай бетіне соқтығыспайтынын болжады. 2012 жылдың наурыз айында Amazon негізін қалаушы Джефф Безос қаржыландырған мамандар тобы «Аполлон-11» ғарыш кемесін ұшырған S IC сатысындағы F 1 қозғалтқыштарын тапты. Олар Атлантика теңізінің түбінен жетілдірілген сонарлық сканерлеу арқылы табылды. Оның командасы бес қозғалтқыштың екі бөлігін жер бетіне көтерді. 2013 жылдың шілдесінде консерватор Атлантикадан көтерілген қозғалтқыштардың біріндегі тот астынан сериялық нөмірді тапты, ол НАСА «Аполлон-11» ғарыш кемесіне тиесілі екенін растады. «Аполлон-11» Айға қонғаннан кейін S IVB үшінші сатысы Жер орбитасына жақын Күн орбитасында қалып отыр.
Ай жыныстары
Аполлонның Айдағы тау жыныстарының негізгі қоймасы – Хьюстон қаласындағы Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығының Ай үлгілері зертханасы. Қауіпсіздік үшін, Нью-Мексико штатының Лас-Крусес қаласына жақын орналасқан Уайт-Сэндс сынақ орындарында да кішкентай жинақ сақталады. Көптеген тау жыныстары ылғалдан қорғау үшін азотқа салынып сақталады. Олар арнайы құралдарды пайдалана отырып, тікелей қолданусыз өңделеді. Әлем бойынша 100-ден астам ғылыми-зерттеу зертханалары осы үлгілерді зерттейді; жыл сайын шамамен 500 үлгі дайындалып, зерттеушілерге жіберіледі. 1969 жылдың қараша айында Никсон НАСА-дан 135 мемлекетке, АҚШ-тың елу штатына және оның иеліктеріне, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымына 250-ге жуық Аполлон-11 Ай үлгілерін таныстыру үшін жинақ жасауды сұрады. Әрбір жинақта Аполлон-11 ғарыш кемесімен бірге алынып келген, оның ішінде Кеңес Одағының туы да болды. Күріш дәнідей кішкентай бөлшектер – шамамен 50 мг салмақтағы төрт кішкентай Ай топырағынан тұрды және АҚШ жарты долларының мөлшеріндегі мөлдір акрил түймеге салынды. Бұл акрил түйме Ай шаңының түйіршіктерін үлкейтіп көрсетті. Никсон 1970 жылы Аполлон-11 Ай үлгілерін жақсы қарым-қатынас нысаны ретінде сыйға берді.
Тәжірибе нәтижелері
Пассивті сейсмикалық эксперимент 1969 жылдың 25 тамызында командалық байланыс үзілгенге дейін жүргізілді. 1969 жылдың 14 желтоқсанында төменге қарай байланыс үзілді. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, Ай лазерлік қашықтықты өлшеу эксперименті қазірге дейін қолданыста.
Айда жүру камерасы
Айға қадам басқан кезде қолданылған Хассельблад камерасы жоғалып кеткен немесе Ай бетінде қалған болып есептелді.
LM естеліктері
2015 жылы Армстронг 2012 жылы қайтыс болғаннан кейін оның жесірі Ұлттық әуе және ғарыш мұражайына хабарласып, Армстронгтың шкафтарының бірінен ақ матадан жасалған сөмке тапқанын мәлімдеді. Сөмкенің ішінде Ай модулінде қалдырылуға тиіс болған түрлі заттар болды, оның ішінде алғашқы Айға қону сағаттарын түсірген 16 мм деректерді жинау камерасы да бар еді. Қазіргі таңда камера Ұлттық әуе және ғарыш мұражайында қойылған.
50 жылдығы
2015 жылдың 10 маусымында конгрессмен Билл Пози АҚШ Өкілдер палатасының 114-ші сессиясына H. R. 2726 қарарысын енгізді. Ол АҚШ Монета бюросына алтын, күміс және құймадан жасалған Аполлон-11 миссиясының 50 жылдығына арналған ескерткіш монеталарды жобалау және сатуды тапсырды. 2019 жылдың 24 қаңтарында Монета бюросы өз веб-сайтында Аполлон-11 миссиясының 50 жылдығына арналған ескерткіш монеталарды сатуға шығарды. 1969 жылғы оқиғаның қалпына келтірілген кадрлары бар «Аполлон-11» атты деректі фильмнің премьерасы 2019 жылдың 1 наурызында IMAX форматында, ал 8 наурызда кең экранды кинотеатрларда өтті. Смитсонов институтының Ұлттық әуе және ғарыш мұражайы мен NASA Вашингтондағы Ұлттық алаңда «Аполлон-50 фестивалін» ұйымдастырды. Үш күндік (2019 жылдың 18-20 шілдесі) ашық фестивальде қолмен тәжірибе жасауға арналған көрмелер мен іс-шаралар, тікелей өнерлеулер, сондай-ақ Адам Савидж және NASA ғалымдары сияқты спикерлер болды. Фестиваль аясында 16 шілдеден 20 шілдеге дейін сағат 21:30-дан 23:30-ға дейін (EDT) Вашингтон монументінің шығыс жағына 363 фут (111 м) биіктіктегі Сатурн V зымыранының проекциясы көрсетілді. Бағдарламаға сонымен қатар 17 минуттық шоу да кірді, онда Сатурн V зымыранының құрастырылуы мен ұшырылуы Вашингтон монументіне проекцияланып, қайта жаңғыртылды. Проекцияға Кеннеди ғарыш орталығының 40 фут (12 м) енділігіндегі кері санау сағатының бейнесі және айға қонуға дейінгі уақытты көрсету үшін архивтік кадрларды ұсынатын екі үлкен видеоэкран қосылды. 19-20 шілдеде әр түні үш көрсетілім өтті, соңғы көрсетілім сенбі күні сәл кешіктірілді, Армстронгтың Айға алғаш аяқ басқан сәті нақты 50 жыл бұрынғы уақытқа дейін екіншіге дейін сәйкес келуі үшін. 2019 жылдың 19 шілдесінде Google Doodle Аполлон-11 Айға қонуына арналған, ғарышкер Майкл Коллинстің дауыстық тіркемесі бар анимациялық YouTube бейнесіне сілтеме қосылған құрмет көрсетті. Олдрин, Коллинз және Армстронгтың ұлдары президент Дональд Трамппен Овалдық кеңседе кездесті.
Цитаталар
Кейбір келесі дереккөздерде уақыт сағат:минут:секунд форматында көрсетілген (мысалы, 109:24:15), бұл миссияның Жердегі өткен уақытын (GET) білдіреді, ол 1969 жылғы 16 шілдедегі 13:32:00 UTC (000:00:00 GET) ресми ұшыру уақытына сәйкес есептелген.