Кіріспе

Фолкленд соғысына және "Лас соғысқа" қатысқан Аргентина армиясының генералы Лучано Беньямин Менендес (19 маусым 1927 жыл - 27 ақпан 2018 жыл) - адам құқықтарын бұзған және кісі өлтіргені үшін сотталған Аргентина генералы. 1975-1979 жылдары Үшінші армия корпусының командирі болған ол, қоғамдық белсенділерді өлтіруде елеулі рөл атқарды.

Өмірбаян

Менендес 1927 жылы Буэнос-Айрестің Сан-Мартин қалашығында, көбінесе жұмысшы табының тұратын жерінде дүниеге келді. Ол Ұлттық соғыс колледжіне қабылданды, кейін Кордобаға ауыстырылды, онда III армия корпусына бекітілді; Үшінші армия корпусының құзыреті Кордоба, Джужуй, Сальта, Катамарка, Ла-Риоха, Сан-Хуан, Мендоса, Сан-Луис, Кордоба, Сантьяго-дель-Эстеро және Тукуман провинцияларын қамтиды (Солтүстік-батыс және Куйо аймақтары).

Қуғын-сүргін және геноцид

III армия корпусының басшысы ретінде Менендес Тукуман провинциясындағы Марксистік Халықтық Революциялық Армия (Аргентина) (Ejército Revolucionario del Pueblo, ERP) партизандарына қарсы «Тәуелсіздік» операциясы кезінде 5-ші тау жаяу әскер бригадасының операцияларын бақылады. Сол кезде «Балтимор Сан» газеті хабарлағандай: «Аргентинаның бағы» деп белгілі Тукуманның орманды тауларында аргентиналықтар аргентиналықтарға қарсы Вьетнам үлгісіндегі азаматтық соғыс жүргізіп жатыр. Қазірге дейін нәтижесі белгісіз. Бірақ шайқастың қырқысы күмәнсіз, оған 2000-ға жуық солшыл партизан және шамамен 10 000 сарбаз қатысуда. 1975 жылдың тамыз айының соңғы аптасында ол Кордоба қаласында ERP басқарған қарулы көтерілісті басуға белсенді түрде қатысты. Бұл көтеріліс Тукуман провинциясына Кордобада орналасқан 4-ші әуе десанттық жаяу әскер бригадасының орналасуын тоқтатуға бағытталған. Нәтижесінде кем дегенде 5 полицей қаза тауып, парашют бригадасының басым бөлігі Кордоба қаласының маңызды нысандарына күзетке қойылды және жыл соңына дейін тәртіп сақталды, Кордоба қалалық полиция бас штабы мен радио байланыс орталығына шабуыл жасалғаннан кейін. Барлығы 1975 және 1976 жылдар аралығында солшыл терроризмге қарсы күресте 293 әскери қызметкер мен полицей қаза тапты. Ол жүздеген кәсіподақ мүшелерін, студенттерді, мұғалімдерді, журналистерді және солшыл партизандармен байланысы бар деген күдік туғандарды жаппай тұтқындауға бұйрық берді. Менендес партизандарға қарсы операцияларға қатысты өз сезімін былай түйіндеді: «Біз қатаң шаралар қолдануымыз керек. «Тәуелсіздік» операциясы тек саяси тұтқындарды ұстаумен шектелуі мүмкін емес, өйткені армия өзінің адамының өмірін қауіпке тіге алмайды және тек полиция қызметін атқару үшін беделін сақтай алмайды, содан кейін X сандағы саяси тұтқындарды қорқынышты судьяға тапсырып, олар жеңіл жаза алады, ал бұл жаза танымалдыққа ұмтылған саясаткерлердің рақымшылығымен жойылды. Біз соғыстамыз, ал соғыста басқа заңдар бар: қарсы тарапты жойған жеңіп шығады». 1985 жылы «Лақты соғысы» кезінде жасалған әскери қылмыстарды соттаған трибуналға қатысқан Әділет министрі Рикардо Гил Лаведра кейіннен «Мен заңсыз қуғын-сүргін құрбандарының көпшілігі партизандар екеніне шын жүректен сенемін» деді. Ол 1975 жылы Кордова провинциясының федералды интервенторы (қабылдаушысы) болып тағайындалды және 1975 жылдың қыркүйегінен 1979 жылдың қыркүйегіне дейін Үшінші армия корпусының қолбасшысы болды. Ол чилиліктерге қарсы агрессивті және ұсақ сөздерімен танымал болды: «Егер бізге чилиліктерге шабуыл жасауға рұқсат берілсе, біз оларды Пасха аралына дейін қуғынға түсіреміз, Жаңа жылдық тостымызды Ла Монеда сарайында ішеміз, содан кейін шампанды Тынық мұхитында құямыз». 1979 жылдың соңында генерал-майор Менендес партизандарға қарсы тактика бойынша туындаған даудан кейін Кордобадағы Үшінші армия корпусының командирі лауазымынан босатылды. Менендес армияның бас қолбасшысы генерал-лейтенант Роберто Эдуардо Виоланың солшыл бағытталған көтерілісті тоқтатуға сәтсіздік танытқанын мәлімдеді. Менендестің жүрегі туысы Марио Беньямин Менендес 1982 жылғы Фолкленд соғысы кезінде Аргентина әскерлерінің қолбасшысы болды және аралдарды қысқа мерзімге басып алған кезде әскери губернатор болды.

Қылмыстық іс

1983 жылы диктатура аяқталғаннан кейін Менендес (жоғарғы офицер ретінде) "Мәжбүрлі түрде бағыну заңы" (Ley de Obediencia Debida) қолданбалы аясынан тыс қалды және 800-ге жуық қылмыс жасады деген айып тағылды. 1988 жылы оған 47 адамды өлтіру, 76 жағдайда азаптау (соның 4-і өлімге әкелді) және 4 кәмелетке толмағанды ұрлау айыптары қойылды, бірақ "Аяқтау заңы" (Ley de Punto Final) салдарынан Жоғарғы Сот көптеген айыптауларды күштен шығарды. 1990 жылы, қалған айыптаулар бойынша сот басталмай тұрып, президент Карлос Менем оны және 60-тан астам солшыл партизандарды кешірді. Телевизия арқылы елге жолдаған сөзінде Менем: "Елді бейбітшілік, бостандық және әділдікпен қайта құру үшін мен осы жарлыққа қол қойдым. Ұзақ және қатыгез қақтығыстардан өттік. Емдеуді қажетті жара болды" деді. Сол кездегі Аргентина армиясының қолбасшысы генерал-лейтенант Феликс Мартин Бонне кешірімді "қарулы күштерге шабыт сыйлағандықтан құптады, себебі олардың командирлері бостандықтарынан айырылды, сонымен қатар олардың көптеген қазіргі мүшелері нақты бұйрықтарды орындау үшін күресті". 1998 жылы ол "Жаңа Республикалық тәртіп" (Nuevo Orden Republicano) партиясын құрды. Менендес бірнеше итальян азаматының жоғалуына қатысты және Испанияда айыпталды, онда судья Балтасар Гарсон Аргентина билігінен оны қамауды сұрады. 1998 жылы Менендеске қатысты 30 саяси тұтқынды қысқа мерзімді соттау және өлтіру ісі қайта ашылды. Ол бірнеше күн қамауда болып, жауап беруден бас тартты, кейін босатылды.

Сенім

Диктатура кезінде жасалған қылмыстар үшін қылмыстық қудалауды тоқтатқан заңдар (демократияның алғашқы жылдарында қабылданған) Аргентина Жоғарғы соты тарапынан 2005 жылдың маусым айында күшін жойды, ал 2006 жылы Конгресс оларды жойды, ал Менемнің кешірімі көп ұзамай қайтарылды. Менендес тағы да сот алдына келді, бұл жолы ол Революциялық жұмысшылар партиясының төрт мүшесін ұрлау, азаптау және өлтіруде айыпталды. 2008 жылдың 24 шілдесінде аяқталған сот процесінде ол кінәлі деп танылып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды, жазасын жалпы түрмеде өтеуге міндетті болды. 2008 жылдың тамызында Менендес, әріптесі генерал Антонио Доминго Буссимен бірге саясаткер Гиллермо Варгас Айньяссені күштеп жоғалту және өлтіруде кінәлі деп танылып, тағы да өмір бойына бас бостандығынан айырылды. "Project Disappeared" атты адам құқықтарын қорғайтын үкіметтік емес ұйым мәлімдегендей, ол жеке бақылау жасап, азаптаулар мен өлім жазаларын ұйымдастырған. Ол 2200 адамның қаза болған "La Perla" лагеріне (Кордобада орналасқан) жауапты болды. Кейіннен оны испан судьясы Балтазар Гарсон айыптап, оның тұтқындалуына ордер берді. Менендес 2008 жылдың 28 тамызында Тукуман провинциясының апелляциялық сотында адамзатқа қарсы қылмыстар жасады деп айыпталып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Сот үкімі алдында Менендес: "Біз марксистік террористтер бастаған соғыста әрекет етуге мәжбүр болдық", - деді. Өзінің қорғаныс шеңберінде және сот процестеріне наразылық білдіре отырып, ол: "Ешбір ел өз қарулы күштерін үкіметінің талап еткендері үшін соттаған емес" деп қосты. 2014 жылдың 4 шілдесінде Менендес пен Луис Эстрелла 1976 жылдың тамызында Аргентинаның Ла-Риоха епископы Энрике Анжелеллиді өлтіруге бұйрық бергені үшін кінәлі деп танылды. Ол тағы да өмір бойына бас бостандығынан айырылды.

Өлім

Менендес 2018 жылғы 27 ақпанда жүрек тудырған шоктан қайтыс болды, оның өмірі 90 жылға созылды.