Жакобо Тимерман: Аргентиналық журналист және "кір соғыстың" куәсі

Кіріспе

Аргентиналық баспагер, журналист және жазушы

Жакобо Тимерман (6 қаңтар 1923 – 11 қараша 1999) – кеңестік туған аргентиналық баспагер, журналист және жазушы. Ол Аргентина әскери режимінің «Лас соғысы» кезіндегі зұлматтарды ашып көрсеткенімен және олар туралы хабарлағандығымен танымал. Бұл кезеңде кең таралған репрессия кезінде шамамен 30 000 саяси тұтқын жоғалып кетті. Яһудилерді қудалаудан және қарақшылықтан қашу үшін оның отбасы 1928 жылы Аргентинаға көшкен, ол кезде ол бес, ал ағасы Джозеф жеті жаста болған. Отбасы Буэнос-Айрестің еврей ауданында тұрды, олардың кедейлігі бір бөлмеде тұруға мәжбүр етті. Тимерман әкесі қайтыс болғаннан кейін 12 жасында жұмысқа орналасты. Мендосадағы сионистік конференцияда. (Оның тегі Мидлин деп те белгіленген.)

Журналист және баспагер

Тимерман журналист болып жұмыс істеді және өзінің мамандығында өркендеді, Agence France Presse, Mail, What, News Charts, New Zion және Commentary сияқты әртүрлі басылымдарға хабарламалар жіберді. 1964 жылы Тимерман "үкіметке қарсы ұстанымы" болғандықтан, ресми қауіп-қатерлер туралы қауесеттердің таралуына байланысты Primera Plana редакторы қызметінен кетті. Журнал Тимерманның кеткені туралы, үкімет ынтымақтаспаған басылымдарға санкция салу туралы хабарлағаннан кейін бір аптадан соң жариялады. 1965 жылы ол Confirmado (Журнал) атты тағы бір апталық жаңалықтар басылымын құрды. Келесі жылы ол қайтадан жарық көрді, бірақ бұрынғы беделін ешқашан қайта қалпына келтіре алмады. Испаниядағы эмиграцияда жүрген кезінде бұрынғы президент Хуан Перон 1970 жылы Тимерманның газетін сатып алып, оны бақылауға алып, елдегі саяси пікір-таластардың бір бөлігін өз қолына алуды жоспарлады. Тимерман 1971 жылы La Opinión газетін құрды, көптеген адамдар оны "өзінің мансабындағы ең үлкен жетістік" деп есептеді. Перон 1973 жылы Аргентинаға оралды, өйткені оның үміткері, Әділеттік партиясынан Хектор Кампора президент болып сайланды. Перон елдегі нақты билік иесі деп кеңінен түсінілді және келесі жылы Кампора оның орнына кеткеннен кейін президент болып сайланды. Оның үшінші әйелі Изабель Перон вице-президент болып сайланды. 1974 жылы оның қайтысы белгісіздік пен саяси шиеленістерге әкелді. Оның орнын Батыс жарты шарындағы алғашқы әйел президент Изабель Перон басты. Сол жылы саяси тәртіпсіздік кезінде Тимерман Аргентиналық антикоммунистік альянсынан (сонымен қатар "Үш А" деп те аталады) бомбалау туралы қауіп-қорқытулар алды.

Ла Опинион

1971 жылдан 1977 жылға дейін Тимерман солшыл бағытталған «La Opinión» газетін редакциялап, жариялады. Оның басшылығымен бұл газет Аргентина үкіметінің адам құқықтарын бұзуы туралы жаңалықтар мен сын-пікірлерді, «Қырлы соғыстың» алғашқы жылдарында жариялады. Газетті қаржылай қолдағандардың бірі – еврей бизнесмені Дэвид Грайвер еді. Грайвер 1974 жылы газетке ақша қарыз берген болатын. Тимерман өзінің газеті – қазіргі оқиғаларды эвфемизмдердің артында жасырмай, дәл баяндауға батылы жеткен жалғыз басылым деп сенді. Изабель Перон да, оның үкіметін құлатып жіберген әскери режим де Тимерман тұтқындалуына дейін газетті қысқа мерзімге тоқтатты. Тимерман кейіннен «Аты жоқ тұтқын» (1981) атты еңбегінде: «Журналистік мансабым кезінде, әсіресе «La Opinión» газетінің баспашысы және редакторы ретінде, мен сансыз қауіп-қатерлерге ұшырадым» деп жазды. Мысалы:

Бір күні таңертең бір поштамен екі хат келді: бірі оңшыл террористік ұйымнан (жарымәскери топтар қорғаған және пайдаланған), мені өлімге кесу туралы, себебі олар менің қамауға алынғандардың сотталу құқығы үшін күресімім мен адам құқықтары үшін салған шайқасым коммунизмді құлатуға кедергі келтіреді деп санайтын; екіншісі – троцкишіл террористік топтан, Ejercito Revolucionario Popular (ERP) – Халықтық революциялық армиядан келді және егер мен солшыл революционерлерді фашистер деп айыптауды және оларды «ессіз солшылдар» деп атауды жалғастырсам, сотқа тартылып, өлім жазасына кесілетінімді білдірді. Тимерман Израильді ашық қолдауын жалғастырды. 1975 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының 3379 қаулысына жауап ретінде, ол сионизмді расизм деп айыптаған (сондай-ақ Оңтүстік Африканың апартеидін айыптаған), «Неліктен мен сионистпін» деген мақала жазды. (Бұл қаулы сол жылы өткен конференциядан кейін бейтарап елдердің көпшілігімен қабылданған, ал 1991 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының 46/86 қаулысымен күшін жойды.)

1976 жылғы әскери төңкеріс

1976 жылы болған төңкеріс генерал Хорхе Рафаэль Виделаны билікке келтірді және "Эль Просесо" – әскери үкімді бастады, оның ішінде Аргентинаның "Қара соғысы" деп белгілі болған кең ауқымды қуғын-сүргін болды. Тимерман, көптеген адамдар сияқты, бастапқыда елдегі зорлық-зомбылықты тоқтату ниетімен әскери төңкерісті қолдаған. Тимерман төңкерістен кейін бір жыл бойы "La Opinión" газетін шығаруды жалғастырды. Кейін ол әскерилердің ішіндегі умеренный топтар газетті сақтап қалғанын болжады, себебі "La Opinión-ның әлі де бар болуы шетелде беделділік әкелді; ол болашақтағы ұлттық қайта құру философиясын қолдады, ұлттық бірлік тұжырымын нығайтты және күнделікті экстремистік асыра сілтеулерді шектеуге бағытталды". Жаңа үкіметтің Тимерман мен оның газетіне қатысты нақты ұстанымы (және оның ішіндегі дау-дамайлар) әлі де белгісіз. 1970-ші жылдарда оңшыл фракциялардың күшеюімен антисемитизм күшейді. Яһудилер бұқаралық ақпарат құралдарында, соның ішінде үкімет басқаратын телеарналарда мазақтауға түсті. 1977 жылы анонимді түрде жарық көрген "Plan Andinia" атты кітап Аргентинаның бір бөлігін бақылауға тырысатын халықаралық сионистік қастандық туралы ескертті. Антисемиттік шабуылдар да көбейді, 1976 жылы айына онға жетті. Полиция сол жылдың тамызында антисемиттік зорлық-зомбылық толқыны кезінде "La Opinión" газетінің кеңсесіне қойылған бомбаларды өшірді. 1977 жылдың басында Кордобадағы "Entebbe жеңісі" (Израильді қолдайтын фильм) көрсетілімі кезінде үлкен бомба жарылып, 80-ге жуық кәсіпорынға зиян келтірді. Әскер Тимерман мен Хараны тағы 13 адаммен бірге "Грейвер ісі бойынша тергеуге байланысты" ұстағанын хабарлады. Сол күні АҚШ Федералдық тергеу бюросы да осы іске қатысқанын және Грейвердің өлімі жалған екеніне күдікпен іздестіріп жатқанын мәлімдеді. Әскерилер Грейвердің құпия жоспары туралы ақпаратты ұлттық және халықаралық баспасөзде жариялады. Мысалы, 17 сәуірде "La Nación" газетінде жарияланған мақалада барлық кінәлілердің қырық жазаланатыны уәделенді. 1977 жылдың 25 мамырында үкімет генерал Хосе Теофило Гойретті "La Opinión" газетінің интервенторы (әскери қадағалаушысы) етіп тағайындады. Кейін Гойрет 5 миллион долларлық газеттің жабылуына рұқсат берді. Мені федералды астанадағы үйімнен ұстағаннан кейін, Буэнос-Айрес провинциясының полиция бас штабына алып барды, онда мені Кампс және Эчеколатц тергеді; содан кейін мені Кампо-де-Майоға көшірді, онда маған мәлімдемеге қол қоюға мәжбүр етті. Содан кейін мені Пуэсто-Васкоға тастап кетті, онда мені азаптап, кейін Федералды полицияның Орталық бөліміне қайта тапсырды, онда 25 күннен кейін ғана отбасыммен байланысқа шыға алдым. Содан кейін мені тағы да азаптау үшін I Мартинес полиция бөліміне, содан кейін Федералды полицияның Орталық бөліміне алып барды. Ақырында мені Магдалена түрмесіне қамады. Рамон Кампс пен Мигель Эчеколатц екеуі де кейіннен "Қара соғыс" кезінде кең ауқымды азаптаулар мен "жоғалуларға" қатысқандары үшін айыпталып, сотталды. Тимерманды ұрлап, ұстауға генерал Гильермо Суарес Мейсон және оның 601-ші барлау батальоны бұйрық бергені анықталды. Тимерман түрме сақшылары оның өмірін сақтап қалғанын сенді, себебі олар оны жоспар туралы маңызды ақпараттың көзі ретінде қарады. Тимерман электр тогымен соққыға ұшырады, сапалап соққыға ұшырады және жалғыздық камераға қамалды.

A coup in 1976 installed General Jorge Rafael Videla and began "el Proceso"— military rule, including widespread persecution that came to be known as Argentina's "Dirty War". Timerman like many others had initially supported a military takeover, on the grounds that it might curb the country's pervasive violence. Timerman continued to publish La Opinión for a year after the coup. He later speculated that moderates within the military had kept the paper alive because "the continued existence of La Opinión was a credit abroad; it backed the philosophy of future national reconstruction, it upheld the thesis of national unity, and was committed on a daily basis to curbing extremist excesses." The precise position of (and divisions within) the new government regarding Timerman and his paper, remains unknown. Anti semitism increased during the 1970s as right wing factions became more powerful. Jews were targeted in the media, including television stations operated by the government. A book called Plan Andinia, published anonymously in 1977, warned of an international Zionist conspiracy to control part of Argentina. Anti semitic bombings also increased, to a frequency of ten per month in 1976. Police defused bombs placed outside of La Opinión headquarters during a wave of antisemitic violence in August of that year. An enormous bomb detonated in early 1977, at a screening of Victory at Entebbe (a pro Israel film) in Córdoba, which damaged almost 80 businesses. The Army announced that Timerman and Jara were being held, with 13 others, "in relation to the investigation of the Graiver case". The same day, the US Federal Bureau of Investigation announced that it had become involved in the case, and was hunting for Graiver under suspicion that his death had been faked. The military promoted the story of a Graiver conspiracy in the national and international press. For instance, a 17 April column in La Nación promised sweeping prosecution and punishment for all those involved. On 25 May 1977, the government appointed General José Teófilo Goyret as the interventor (military supervisor) of La Opinión. Goyret later allowed the paper, worth $5,000,000, to quietly fold. After arresting me at my home in the federal capital, they took me to the police headquarters of Buenos Aires Province where I was interrogated by Camps and Etchecolatz; from there they transferred me to Campo de Mayo, where they made me sign a statement. Then they left me at Puesto Vasco, where I was tortured, after which I was again turned over to the Central Department of the Federal Police, where after 25 days I was able to get in touch with my family. From there they took me to COT I Martínez to be tortured again, then again to the Central Department of the Federal Police. Ultimately, I was legally interned at the Magdalena penitentiary. Both Ramón Camps and Miguel Etchecolatz were later indicted and convicted for their involvement in widespread torture and "disappearances" during the Dirty War. The kidnapping and detention of Timerman were found to have been ordered by General Guillermo Suárez Mason and his Batallón de Inteligencia 601. Timerman believed that these jailers spared his life because they saw him as a potentially crucial source of information about the plan. Timerman was subjected to electric shock torture, beatings, and solitary confinement.

Ақтау және үй қамауы

1977 жылы қазанда әскери сот Тимерманды ақтады. Бірақ әскерилер оны "қоғамдық, саяси немесе кәсіби қызметін атқару кезінде негізгі моральдық қағидаларды сақтамағаны" үшін айыптауын тоқтатпады. 1978 жылғы 30 наурызда хунта Тимерманның жағдайын өзгертуге шешім қабылдады деген қауесет тарады. Пэт Дериан (АҚШ-тың адам құқықтары жөніндегі мемлекеттік хатшысы) Виделадан осы мәселе бойынша сұрақ қойғаннан кейін, Тимерман Ішкі істер министрінің алдына шақырылды. Ол өзін не үшін ұстап отырғанын сұрады. Министр: "Сіз өзіңізді сионист деп мойындадыңыз, және бұл мәселе барлық генералдардың отырысында талқыланды", - деді. Тимерман: "Бірақ сионист болуға тыйым салынбаған", - деді. Министр: "Рас, тыйым салынбаған, бірақ бұл мәселе ашық емес. Оған қоса, сіз оны мойындадыңыз. Генералдардың бәрі де осы туралы хабардар", - деп жауап берді. Оның әйелі Риша оның тұтқындалуы туралы халықаралық деңгейде мәлімдеме жасауға көмектесті.

Израиль

Аргентинадағы еврей қауымының Тимерманды қорғауға құлшынбауы Израильдің елдегі саяси дағдарысқа қалай ден қою керектігін шешудегі қиындықтарын күшейтті. Израиль елшісінің кейіннен жазғанынша, "жетекшілер нарызылық білдірді, себебі Тимерман оларды еврейлер кеңесі сияқты әрекет етуде айыптап жатыр, ал [сыйлық туралы] хабарламаның жариялануы осындай айыптамаға сенімділік қосады, сондықтан оларға мүлдем ұнамайды". Израиль үкіметі осы кезеңде Аргентина режимімен дипломатиялық қарым-қатынастарды және қару сатуды сақтап тұрды, Картер әкімшілігінің Кеннеди-Хамфри түзетуіне сәйкес АҚШ-тың қару беруін тоқтатуына қарамастан. Израиль үкіметі Аргентинадағы еврей қауымының өтініштерін, олар "Қырлы соғыста" пропорционалды емес түрде мақсатқа алынған, көбінесе назарға алмады. Кнессет осы мәселе бойынша талқылауға тыйым салды. Дегенмен, Тимерманның жоғары беделді қамауға алынуы, әсіресе оның белгілі сионистік байланыстары ескерілгенде, Израиль тарапынан дипломатиялық реакция тудырды. Тарихшы Раанан Рейн мен журналист Эфраим Давидидің сөзіне сүйенсек, "Израильдің ресми саясатын, хунтаға журналисті қамаулаудағы қателіктерін көрсетуге, бірақ халықаралық қоғамдық пікірді режимге қарсы қоздырмауға және одан да маңыздысы, диктатура жетекшілеріне антисемиттік бейімділіктерді танудан аулақ болуға бағытталған күш-жігер ретінде сипаттауға болады". Израиль үкіметі Аргентинаға Тимерманды босату үшін жасырын қысым жасады, бірақ Кеңес Одағындағы еврейлер үшін жасағандай, ашық талаптар қоймады. Осы тәсілдің бір бөлігі ретінде Израиль дипломаттары Тимерманның қамауда отыруы туралы баспасөз хабарларын баяулатуға тырысты. 2001 жылы Тимерманның ұлы Гектордың мәлімдемесіне сәйкес, Израиль елшісі Рам Ниргад және американдық-аргентиналық раввин Маршалл Мейер Тимерманның үйіне келді. Ниргад Тимерманнан өзін жақсы күткенін және үкіметпен ешқандай мәселесі жоқ екенін растайтын хатқа қол қоюын сұрады. Журналист бас тартты және қамауда қалуды жөн көретінін айтты. Ниргадтың Тимерманды босату бойынша алғашқы әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, Израиль Видела және басқалармен келіссөздер арқылы делдалдық қысым көрсетуге тырысты. Анугтың жаңа жоспары басқа елдердегі антикоммунистік дипломаттар мен жазушылардан жасырын көмек сұрады. Тимерман 1979 жылы босатылғанға дейін көп ілгерілеу болған жоқ.

The reluctance of the Jewish establishment in Argentina to defend Timerman added to Israel's difficulties in choosing a way to respond to the political crisis in the country. As an Israeli ambassador wrote after the fact, "the leaders are offended because Timmerman is accusing them of behaving like the Judenrat, and the publication of the announcement [of an award] seems to lend credence to an accusation of this kind, so they do not like it at all". The Israeli government maintained diplomatic ties and arms sales to the Argentine regime during this period, despite the Carter Administration's end to US weapons transfers under the Kennedy Humphrey Amendment. Appeals from the Argentine Jewish community, which was disproportionately targeted in the Dirty War, were generally ignored by the Israeli government. The Knesset prohibited discussion on this topic. Yet Timerman's high profile arrest, particularly in light of his known Zionist affiliations, elicited a diplomatic response from Israel. According to historian Raanan Rein and journalist Efraim Davidi,
"Israel's official policy can be described as an effort to show the junta that it had committed a serious error in arresting the journalist but to avoid rousing international public opinion against the regime and, even more important, to avoid attributing antisemitic proclivities to the leaders of the dictatorship." The Israeli government secretly pressured Argentina to free Timerman, but did not make public demands as it did on behalf of Jews in the Soviet Union.</blockquote>As part of this approach, Israeli diplomats sought to downplay press coverage of Timerman's imprisonment. According to a 2001 account by Timerman's son Héctor, Israeli Ambassador Ram Nirgad and the American Argentine rabbi Marshall Meyer visited the Timerman house. Nirgad asked Timerman to sign a letter saying that he was well treated and had no problems with the government. The journalist refused and said he'd rather remain in detention. After the failure of Nirgad's initial efforts to achieve Timerman's release, through conversations with Videla and others, Israel sought to add pressure by proxy. Anug's new plan solicited the quiet assistance of anti communist diplomats and authors in other nations. Not much progress had been made before Timerman was released in 1979.

Америка Құрама Штаттары

Тимерман Генри Киссинджерді (Никсонның ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі) президент Джимми Картер билікке келгеннен кейін де әскери режимді қолдағандығы үшін айыптады. Массачусетс штатының өкілі Сильвио О. Конте 1978 жылдың басында Тимерманды кездестіріп, кейіннен оның босатылуын талап етіп, оның түрмеде отыруын адам құқықтары мәселесі деп сипаттады. Адам құқықтарына негізделген сыртқы саясаттағы кең ауқымды өзгерістің бір бөлігі ретінде 1978 жылы АҚШ-тың Картер әкімшілігі Аргентинаның әрекеттерін айыптап, сотты. Осылайша ол 1976 жылғы әскери төңкерісті қолдаған бұрынғы Никсон әкімшілігінің позициясын кері қайтарды. Тимерман 1979 жылы әлі де үй қамауында болғанда, АҚШ-тың адам құқықтары жөніндегі хатшысы Патрисия Дериан Аргентинадағы адам құқықтары жағдайының жақсарғанын мәлімдеді.

Басқа өкілеттіктер

Кеңес Одағы осы кезеңде Аргентина үкіметімен де байланыс сақтап тұрды және екі елдің арасында сауда қатынастары болды. Дипломатиялық қарым-қатынастар тым мықты болған жоқ, себебі Видела коммунизмге қарсы болды және Аргентинаны КСРО-ға қарсы Израильмен құрылған жалпы одақтың бір бөлігі деп есептеді.

1978 жылғы әлем чемпионаты

1978 жылғы ФИФА әлем чемпионаты Аргентинада өтті, бұл әскери режимге де, оның оппозициясына да кең танымал болуға мүмкіндік берді. Үкімет өз командасының жеңісін қандай да бір жолмен қамтамасыз етуге ұмтылды. Кейіннен Тимерман аргентиналық наразылардың барлығының Нидерланды футбол командасына жанкүйерлік көрсеткенін, оның себебі – Нидерландының режимнің өзін-өзі дәріптеуіне қарсы күресіне деген құрмет екенін айтты.

Бостандыққа шығу және жер аударылу

1979 жылы 19 қыркүйекте Аргентинаның Жоғарғы соты хабеас корпус өтінішіне жауап берді және Тимерманды дереу босатуға бұйырды. 20 қыркүйекте үкімет өз жауабын шешу үшін үлкен құпия жиналыс өткізді. Кейбір әскери жетекшілер шешімге бағынғысы келмеді, бірақ президент Видела және басқалары Тимерманның босатылуын талап етіп, отставкаға кететінін мәлімдеді. 25 қыркүйекте Сыртқы істер министрлігі Израильдің Тимерманды қабылдайтынын растады. Оның Аргентина азаматтығынан айырылып, Израильге жол тартқан Мадридке ұшақпен жіберілді. Оны сүйемелдеген израильдіктердің бірі, Пинхас Авиви, Тимерманға түрмедегі уақыты туралы үнсіз болуға кеңес берді. Ол бұл кеңеске құлақ аспай, Мадридке қонғаннан кейін дереу телефон арқылы баспасөз мәслихатын өткізді. Оның әйелі мен үш ұлы да Израильге көшті.

Израиль

Израильге келгеннен кейін Тимерман Рамат-Авивте (Тель-Авивтің ауданы) қоныстанды. Оған Израиль азаматтығы берілді. Әскерилер Аргентинадағы оның барлық мүлкін тәркілеген болатын, бірақ ол Уругвайдағы жазғы үйіне иелік етіп, оны сатты. Аргентинамен жақсы қарым-қатынас сақтап, саяси тұтқындарға қарсы кез келген жазалаудан сақтану үшін Израиль үкіметі Тимерманның түрмеде отыруының маңыздылығын азайтуға тырысты. Сыртқы істер министрлігі 1980 жылғы 25 мамырда Тимерманға "Алтын қалам" сыйлығын табыстау жоспарланған шараны Кнессеттен Еврей университетінің бір бөлмесіне көшіруге ұсыныс жасады. Сыртқы істер министрі Ицхак Шамир Аргентина елшілігіндегі мерекелік қабылдауға басымдық беріп, шараға қатыспады. Премьер-министр Менахем Бегин де қатыспады, бірақ ұйымдастырушылар бастапқыда оның келуін күткен еді.

Пресс

Тимерман босатылғаннан кейін екі апта өткен соң, Ниссим Эльнекаве "Ла Луз" (консервативті аргентиналық еврей газеті) газетінде журналистің бүлікші екенін жазды. Ол баспагердің оның яһуди дініне байланысты (қарамастан емес) босатылғанын айтты. Бұл редакциялық мақала 14 қазанда тағы бір консервативті, үкіметті қолдайтын "La Prensa" газетінде қайта басылды. Екі күннен кейін Аргентина елшісі Хорхе Аха Эспил оны АҚШ Конгресінің әрбір мүшесіне жіберді.

Есімсіз тұтқын

Тель-Авивте Тимерман Аргентинадағы тәжірибесі туралы естелік "Аты жоқ тұтқын, нөмірі жоқ камера" (1981) атты мемуар жазды және жариялады, ол сонымен қатар үлкен саяси мәселелерді қамтыды. Кітап бірден халықаралық танымалдыққа ие болды. Тимерман өзінің тәжірибесі туралы Израиль, Еуропа, Канада және АҚШ-та дәріс оқуға шақырылды, бұл оның халықаралық беделін арттырып, Аргентинадағы адам құқықтары жағдайын жария етті. "Ма'ариф" баспасы Израильде еврей тіліндегі нұсқасын басып шығаруды жоспарлаған еді, бірақ жобадан бас тартты. Оның орнына "Домино" баспасы жариялады. Амос Илон "Хаарец" газетінің редакциялық мақаласында "Ма'арифтің негізгі акционерлерінің бірі Аргентинамен тығыз іскерлік байланыста екенін" атап өтті. Әуежайда оны қарсы алған лауазымды тұлғалар мен қоғам қайраткерлері одан алшақтады. Неліктен екенін білуге болады. Канадалық Патрик Мартин "Аты жоқ тұтқынды" Артур Кестлер, Александр Солженицын және Эли Визельдің шығармаларымен салыстырып, былай деп жазды: "Бұл кітап маңызды, өйткені жазу стилі лирикалық, тіпті қорқынышты егжей-тегжейлі сипаттағанда да; автор оқырманды жиренудің шегіне жеткізе саяхаттай келе тарихи демалыстарды ұсынуда шебер. Бұл оқиғалар осы жарты шарда болып жатқандықтан да маңызды. Бұл – өмірдегі ең шынайы нәрсе". Президент Видела 1980 жылы Израильдің жаңа тағайындалған елшісіне Тимерманның "Аргентинаны әлемде жамандау науқанын ұйымдастырып жатқанын" айтқан. Аргентина үкіметі Тимерманның негізінен Дэвид Грайвермен байланысы болғандықтан тұтқындалғанын мәлімдеді. 1982 жылы полковник Рамон Кампс (Тимерманды азаптауға тікелей қатысқан Буэнос-Айрес полициясының бастығы) "La Prensa" баспасының баспашысы Максимо Гайнзаның көмегімен "Тимерман оқиғасы: соңғы нүкте" атты "Аты жоқ тұтқынға" жауап жазды. Ол Тимерманның "қоғамның негіздерін" "La Opinión" газетімен, әсіресе оның "мәдени қосымшаларымен және халықаралық саясат бөлімімен" жойып жатқанын жазды. Ол Тимерманды "заманауи ерестің" марксизмнің "жауынгері" деп атады. Тимерман Сенаттың Сыртқы қатынастар комитетінің Лефеверге қатысты тыңдауына қатысқанда, оның қатысуы Аргентинадағы адам құқықтары мәселесіне қосымша назар аударды. Тимерман өзінің тұтқындалуы кезінде адам құқықтары жөніндегі позицияны атқарған Пэт Дерианды мақтаған болатын. Тыңдау барысында сенатор Клейборн Пелл Лефевердің Дерьян сияқты "жоғалуларға" қарсы сөйлейтінін сұрады; Лефевер: "Менің жұмысым бүкіл сыртқы саясат мекемелерін адам құқықтары туралы алаңдаушылыққа ұшыратуға көмектесу деп санаймын, бұл жеке миссиялар бойынша әлемді айналып өтетін сэр Галахад рөлін ойнаудан гөрі". Шетелдік болғандықтан, Тимерманға сот отырысында куәлік беруге рұқсат етілмеді. Ол сырттағы залда журналистерге сөйлеп, "тыныш дипломатия – бұл үнсіз дипломатия [ ] Ұлттар Гитлермен үнсіз дипломатияны сақтады, және сіз не болғанын көресіз". Ол адам құқықтары мен АҚШ-тың сыртқы саясатын талқылауды жалғастырды: Уильям Бакли, Норман Подхорец және Ирвинг Кристол сияқты консервативті АҚШ сыншылары Тимерманның пікірлерін сынап, оның солшыл партизандар үшін ақшаны жымқыруда айыпталған, сотталған, марқұм банкир Дэвид Грайвермен байланысы болғанын атап өтті. Кристол Грайвердің байланысын Аргентинадағы еврей қауымының әрекетсіздігін түсіндіру үшін пайдаланды, бұл "Рейгэн әкімшілігінің адам құқықтары жөніндегі парасатты саясатын білдіртпей ақтады" деп болжады. Лефевердің кандидатурасының сәтсіздігі Аргентина үкіметін көңілді қалдырмады. Аргентинаның Вашингтондағы елшісі Ая Эспил өз үкіметіне "бұл оқиға жеке оқиға ретінде емес, Аргентина үкіметіне қарсы науқанмен, Тимерман мен оның кітабы туралы жариялылықпен күшейтілген үгіт-насихатпен бірге талдау жасалуы тиіс" деп жазды. Тимерман АҚШ-та саяси дау-дамайлардың көбеюіне себепші болды. Оның жоғары беделі Аргентинаның әскери үкіметін алаңдатқандықтан, ол Тимерман мен беделсіз Грайвердің арасындағы байланысты көрсететін тергеу жазбаларын жариялау арқылы жауап берді.

In Tel Aviv, Timerman wrote and published Prisoner Without a Name, Cell Without a Number (1981), a memoir about his experience in Argentina, which also covered the larger political issues. The book gained instant international popularity. Timerman was invited to lecture about his experience in Israel, Europe, Canada, and the United States, which increased his international recognition and publicized the human rights situation in Argentina. Ma'ariv was slated to publish a Hebrew version in Israel but pulled out of the project. Domino published it instead. Amos Elon noted in an editorial in Ha'aretz that "one of the main shareholders of Ma'ariv has close business ties with Argentina [ ] Timerman put many people in a bind in this country and at Ma'ariv by criticizing the Begin government's internal and external policy. The dignitaries and public figures who welcomed him at the airport have distanced themselves from him. We can guess why". The Canadian Patrick Martin compared Prisoner Without a Name favorably to works by Arthur Koestler, Alexander Solzhenitsyn, and Elie Wiesel, writing: "But this book is important because the writing is lyrical, even in its horrific detail; because the author is skilful in providing historical respites as the reader travels along the edge of revulsion. It is important also because the events happened today, in this hemisphere. It has never seemed so real". President Videla complained to a newly appointed Israeli ambassador in 1980 that Timerman was "orchestrating a campaign to defame Argentina around the world". The Argentine government maintained that Timerman had been arrested mostly because of his involvement with David Graiver. In 1982, Colonel Ramón Camps (the Buenos Aires Police Chief who had been directly involved in torturing Timerman) wrote, with assistance from La Prensa publisher Máximo Gainza, Caso Timerman: Punto final, a response to Prisoner Without a Name. He wrote that Timerman "was destroying the bases of society" with La Opinión, particularly its "cultural supplements and section on international politics". He called Timerman a "champion" of Marxism, "the heresy of modern times". When Timerman attended a hearing of the Senate Foreign Relations Committee pertaining to Lefever, his presence brought additional attention to the issue of human rights in Argentina. Timerman had praised Patt Derian, who had held the Human Rights position during his imprisonment. During the hearing, Senator Claiborne Pell asked if Lefever would speak against "disappearances" as Derian had done; Lefever responded, "I believe my job is to help sensitize the entire foreign policy establishment to the concern for human rights rather than play a Sir Galahad role going around the world on personal missions". As a foreigner, Timerman was not allowed to testify at the hearing. He spoke to reporters in the hall outside, commenting that "a quiet diplomacy is a silent diplomacy [ ] Nations maintained a silent diplomacy with Hitler, and you see what happened". He continued, discussing human rights and US foreign policy:

Conservative US critics, such as William Buckley, Norman Podhoretz, and Irving Kristol, criticized Timerman's comments and noted that he had a relationship with the indicted, late banker David Graiver, accused of laundering funds for leftist guerrillas. Kristol used the Graiver connection to explain the inaction of the Jewish community in Argentina, suggesting that it had "implicitly vindicat[ed] the Reagan administration's prudent policy on human rights". The failure of the Lefever nomination disappointed the Argentine government. Aja Espil, the Argentine ambassador in Washington, wrote to his government that "it must be analyzed not as an isolated incident, but in conjunction with a resurgence in the campaign against the Argentinian government, exacerbated by the publicity over Timerman and his book". Timerman became the object of increasing political controversy in the US. As his high profile alarmed the Argentine military government, it responded by releasing interrogation transcripts suggesting a connection between Timerman and the discredited Graiver.

Ең ұзақ соғыс

Түрмедегі естеліктерін жазып бітіргеннен кейін Тимерман мен басқа журналистер Ливанға алып кетіліп, 1982 жылғы Израиль соғысын жақыннан көру үшін барды. Консервативті раввин Артур Герцберг «Тимерманның Израиль армиясын сынағанын тым асыра айтқан» деп тапты. Бірақ оның пікірі израильдіктер арасында кең қолдау таппады, олар соғысты өзіне-өзі ақтады. «Жакобо Тимерман қиындық іздеп жүр», - деп жазды канадалық журналист Патрик Мартин, ол кезде «Глоб энд Мейл» газетінің Таяу Шығыстағы тілшісі. «Ол Израильде үш жылдан кем уақыт болды және еврей мемлекетін палестиналықтарға деген жеккөрушіліктен тазартуға тырысатын кітап жазды». Оның үстіне, оның кітабы АҚШ-тағы еврей және басқа да баспасөздерде аз жарияланды. Тимерманның сынаған сөздерінен кейін кейбір израильдіктер мен американдық яхудилер одан жаңылды. Ол Мадридке, содан кейін Нью-Йоркке көшіп кетті. Тимерман Рауль Альфонсиннің сайлауын жоғары бағалап: «Альфонсиннің жеңісі Аргентинада мүлдем жаңа құбылыс болып табылатын демократия дәуірін ашты», - деді. 1984 жылдың 7 қаңтарында ол Ришамен бірге Буэнос-Айреске оралды. Бір ұлы Израильде, екіншісі Нью-Йоркте қалды. Үшіншісі Аргентинаға оралды. Тимерман өзінің израильдік азаматтығын сақтап, Буэнос-Айреске оралғаннан кейін көп ұзамай: «Мен израильдік азаматпын. Егер Аргентина үкіметі маған Аргентина азаматтығын қайтаруды өз еркімен шешсе, мен оны тек израильдік азаматтығымды сақтай алатын жағдайда ғана қабылдаймын», - деді. Аргентинаға оралғаннан кейін Тимерман Адамдардың жоғалуы жөніндегі ұлттық комиссияға (Comisión Nacional sobre la Desaparición de Personas, CONADEP) түрмедегі тәжірибесі туралы куәлік берді. Раввин Маршалл Мейермен (комиссияның төрағасы Эрнесто Сабатомен бірге) ол өзіне азап шеккен түрмелерді қайта аралады. 1985 жылы үкімет «Лақтың соғысы» кезінде жасалған қылмыстар үшін көптеген адамдарды соттады, ал басшы тұлғалар сотталды және түрмеге кесілді. 1986 жылы Конгресс Ley de Punto Final заңын қабылдап, қылмыстық қудалауды тоқтатты және оқиғаларға «нүкте қойды». Тимерман «La Razón» (Ақыл) газетінің директоры болды, сонымен қатар басқа газеттерде мақалалар жариялады. Ол израильдіктер мен кейбір американдықтардың, бұрын оған сыйлық бергендердің, оның Израильді сынағанына наразы екенін айтты. Осы кезеңде ол журналист Ричард Кертиске берген сұхбатында: «Мені бірнеше жыл бұрын марапаттаған американдық ұйымдар қазір қалай қарсы алады? Ескі достарыммен кездесіп, АҚШ-қа барған сайын еврей топтарымен Израильдің мәселелері туралы сөйлесуге шақырыламын. Жеке өмірде олардың көпшілігі Израиль біз қалағандай емес екеніне келіседі. Бірақ олар түсінбейді, егер біз оны өзгергіміз келсе, оны айтуымыз керек. Америка еврей қауымы мұны түсінбесе, мен сияқты адамдарға Израильде орын жоқ», - деді. Тимерман чилилік орталықшылдар мен оңшылдардың әскерилердің орнына билікке келіп, басқаруға дайын болуы керек екенін айтты. Сондай-ақ, ол католик шіркеуі елдің жаңаруында маңызды рөл атқаратынын атап өтті. Кітапты Роберт Кокс ағылшын тіліне аударды және АҚШ мен Лондонда жариялады.

Soon after completing his prison memoir, Timerman and other journalists were taken to Lebanon to see Israel's 1982 war up close. Conservative Rabbi Arthur Hertzberg "found [Timerman's] criticism of the Israel Army exaggerated." But his position was not popular among Israelis, who justified the war to themselves. "Jacobo Timerman is asking for trouble", wrote Canadian journalist Patrick Martin, then the Middle East correspondent for The Globe and Mail. "He has been in Israel for less than three years and has written a book which attempts to purge the Jewish state of its hatred for Palestinians". In addition, his book received little coverage by the Jewish press and others in the United States. Timerman was shunned by some Israelis and American Jews after his criticism. He moved to Madrid and then to New York. Timerman praised the election of Raúl Alfonsín, saying: "Alfonsín's victory has opened an era of democracy that is a completely new phenomenon in Argentina." On 7 January 1984, he and Risha returned to Buenos Aires. One son stayed in Israel and another settled in New York. A third returned to Argentina. Timerman retained his Israeli citizenship, commenting soon after his return to Buenos Aires: "I am an Israeli citizen. If the Argentine government voluntarily decides to give me my Argentine citizenship back, I will accept it only as long as I can keep my Israeli nationality." Upon returning to Argentina, Timerman testified to the National Commission on the Disappearance of Persons (Comisión Nacional sobre la Desaparición de Personas, CONADEP) about his experience in prison. With Rabbi Marshall Meyer (co chair of the commission along with Ernesto Sabato), he re visited the prisons where he underwent torture. In 1985 the government prosecuted numerous people for crimes committed during the Dirty War in the Trial of the Juntas, and major figures were convicted and sentenced to prison. In 1986 Congress passed Ley de Punto Final, stopping the prosecutions and "putting a line" under the events. Timerman became director of La Razón (The Reason), but also published articles in other papers. He noted that Israelis and some Americans who had formerly given him awards were unhappy with his criticism of Israel. During this period, he said in an interview with the journalist Richard Curtiss,
<blockquote>"How am I received now by those American organizations that gave me awards a few years ago? My old friends meet with me and whenever I visit the States I'm still invited to speak to some Jewish groups about the problems with Israel. Privately many of them agree that Israel isn't everything we wanted it to be. What they don't realize is that if we want it to change, we have to say so. Until the American Jewish community realizes this, there's no role in Israel for people like me." Timerman argues that Chilean centrists and right wing must be prepared to step in and govern in place of the military. He also suggested that the Catholic Church would play an important role in renewal of the country. The book was translated into English by Robert Cox and published in the United States and London.

Куба: Сапар

1990 жылы Тимерманның Куба туралы жазған кітабы Кубадағы коммунистік үкіметті де, АҚШ-тың Кубаға қатысты сауда блокадасының зиянды салдарына да сын айтты. Ол Кастро билігі тоқтағанша елде елеулі саяси өзгерістерге қол жеткізу қиын екенін ұсынды.

Тағы да диссидент

Тимерман Карлос Саул Менемнің, Әділет партиясынан президенттікке үміткер болған, Ла-Риоха провинциясының бұрынғы губернаторының ерте сыншысы болды. 1988 жылы президенттік науқаны кезінде Тимерман Менемнің Исла-Мартин-Гарсияда еркін порт құру жоспарын сынап, оның есірткі саудасын және ақша жылуды ынталандыратынын айтты. Сол жылы Менем журналистке қарсы қорлау ісін қозғады. Тимерман сотта, сондай-ақ апелляциялық сотта ақталды. Тимерман 1988 жылғы сайлау науқанында Менемге қарсы болды. Менем Радикалдық азаматтық одақтың үміткерін жеңіп, 47,5% дауыспен сайланды. 1991 жылы ол «Қанды соғыс» кезінде адам ұрлау, жоғалып кету және азаптауға кінәлі деп танылған және түрмеге кесілген маңызды тұлғаларды кешірді. Тимерман Менемді кешірім бергені үшін айыптады. Ол 1991 жылғы редакциондық мақаласында былай деп жазды:

1977 жылдың сәуір айында генерал Карлос Гильермо Суарес Мейсон Буэнос-Айресте мені ұрлауға бұйрық берді. Бірнеше күн бұрын осы адам, «қырғи қабақ соғыстың» ең қатыгез басшысы президент Карлос Саул Менемнің кешірімімен түрмеден босатылды. Аргентина АҚШ-тан оның экстрадициясын алды, оған 43 адамды өлтіргені және 24 адамды ұрлап кеткені тағылды. 1977 жылдың сол айларында мені тергеу кезінде ең қатыгез азаптаушы полковник Рамон Кампс азаптады. Бірнеше күн бұрын ол да босатылды, оны мырза Менем кешірді. Ол 214 адамды ұрлау, 120 жағдайда азаптау, 32 адамды өлтіру, екі зорлау, екі азаптау салдарынан жасалған түсік, 18 ұрлық және 10 кәмелетке толмаған балаларды ұрлауда айыпталды. Тимерман Аргентинаның тоталитаризмге қайта оралып бара жатқанын ескертті және бұрынғы азаптаушымен кездесуден қорқып «Мен енді Аргентинада тұрмаймын» деп жазды. Журналист елден тыс көбірек уақыт өткізе бастады. Оның денсаулығы нашарлап, жүрек талмасына шалдықты, содан кейін инсульттан кейін операция жасалды. 1996 жылдың наурыз айында Жоғарғы Сот 1988 жылы Менем бастаған және Тимерман екі рет жеңген қорлау ісі бойынша жаңа сот процесін тағайындады. Менемнің адвокаттары процедуралық қателерге сілтеме жасады. Тимерман сотқа хат жазып, Уругвайдан, зейнетке шыққан жерінен, істі тағы қорғаудан бас тартты. Тимерман өзіне қатысты тұтқындау ордері жоқ екенін және оның қудаланғанын, «екінші жер аударуға» сотталғанын айтты. Ол жылдар бойы жазбағанын, теледидарда немесе лекцияларда көрінбегенін және ауруға шалдыққанын мәлімдеді. Ол Жоғарғы Сот төрағасының Ла-Риохадағы Менемнің заң фирмасындағы серіктесі екенін атап өтті. Тәуелсіз журналистиканы қорғау қауымдастығы «Журналистер» сотқа қатысты бұйрыққа наразылық білдірді. 2007 жылдың 9 қазанында провинциялық полиция бастығы Рамон Кампстың жеке мойындаушысы және Эчеколатцтың инспекторы дәрежесін иеленген католик діни қызметкері Кристиан фон Верних 1970 жылдары Тимерманды және көптеген басқа саяси тұтқындарды ұрлап, азаптауға қатысқандығы үшін сотталды. Ол өмір бойы түрмеде отыруға сотталды.

In April 1977, General Carlos Guillermo Suárez Mason ordered my kidnapping in Buenos Aires. A few days ago this man, the cruelest leader of the dirty war, was released from prison, pardoned by President Carlos Saúl Menem. Argentina had obtained his extradition from the US, charged with 43 murders and the kidnapping of 24 people who have since disappeared. During those months of 1977, Colonel Ramon Camps, the most brutal torturer of the dirty war, was in charge of the torture I suffered during interrogation. A few days ago he too was set free, pardoned by Mr. Menem. He had been accused of 214 extortionist kidnappings; 120 cases of torture, 32 homicides; two rapes; two abortions resulting from torture; 18 thefts; and the kidnappings of 10 minors who have disappeared. Timerman warned that Argentina was slipping back into totalitarianism, and wrote "I hardly live in Argentina anymore" due to fear of meeting a former torturer. The journalist began spending more time outside the country. His health was failing; he had a heart attack and later surgery after a stroke. In March 1996, the Supreme Court ordered a new trial in the libel case first opened in 1988 by Menem and twice won by Timerman. Menem's attorneys had alleged procedural errors. Timerman had written to the Court, declining to defend the case again, from Uruguay, where he had retired. Timerman said there was no arrest warrant against him and that he had been persecuted and condemned to "a second exile." He said he had not written for years, nor appeared on TV or in lectures, and had been ill. He noted that the President of the Supreme Court was an associate of Menem's in their law practice in La Rioja. Periodistas, the Association for the Defense of Independent Journalism, protested the order for the trial. On 9 October 2007, the Catholic priest Christian Von Wernich, personal confessor of provincial chief of police Ramón Camps and holding rank of inspector under Etchecolatz, was convicted of involvement in the abduction and torture of Timerman and numerous other political prisoners in the 1970s. He was sentenced to life imprisonment.

Отбасы

Жакобо мен Риша Тимерманның үш ұлы болды. Олар Израильге көшкенде, ұлдары да олармен бірге көшті. Тимермандар 1982 жылы Израильден кетіп, Мадрид пен Нью-Йорк қаласында қысқа ғана уақыт тұрғаннан кейін 1984 жылы Аргентинаға қайтып келді. Дэниел Тимерман Израильде қоныс тепті, онда ол әйелімен үш балаға ие болды. Жас шағында ол 1982 жылғы Ливан соғысына қатылудан бас тартқаны үшін бірнеше рет түрмеге кесілді. Гектор Тимерман да Аргентинаға оралып, жазушы және журналист болды. Ол 21-ші ғасырда Аргентинаның Сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Бұрын Нью-Йоркте консул болған, ал 2007 жылдың желтоқсан айында Америка Құрама Штаттарындағы елші болып тағайындалды. Хавьер Тимерман әйелі мен үш баласымен Нью-Йоркке қоныстанды.