Кіріспе

Ulster Resistance (UR) немесе Ulster Resistance Movement (URM) – 1986 жылғы қарашада Солтүстік Ирландияда Демократиялық Юнионисттік партиясы (DUP) Англо-ирланд келісіміне қарсы құрған, Ulster лоялистік жарымәскери қозғалысы.

Ұйым

10 қарашада өткен құрылтай митингісінен кейін баспасөзде «Ульстер қарсыласын» ДУП партиясының өкілдері Иан Пейсли, Питер Робинсон және Иван Фостер, сондай-ақ «Ульстер клубтарының» төрағасы Алан Райт басқарғаны хабарланды. Олардың төменгі деңгейінде аудандық кеңестердің аймақтары бойынша құрылған тоғыз дивизия болды, оларды «командирлер» басқарды. Одан төмен батальондар, роталар және взводтар ұйымдастырылды. ҰБ-ның бір ұйымдастырушысы журналистке: «Әскерилер саяси жетекшілікке бағынуға тиіс. Олар сайланған өкілдердің бақылауында болуы керек» деді. Кейіннен «Лоялист отбасыларына көмек» деген атпен комитет құрылды, ол түрмеге қамалған «Ульстер қарсыласы» мүшелерінің отбасыларына қаржылық көмек көрсету мақсатында құрылды. «Лоялист отбасыларына көмек» комитетінің қайырымдылыққа шақыру жарнамалары 1990 жылдардың басында «Ulster Volunteer Force (UVF) Combat» журналында тұрақты түрде жарияланды, ал мекенжайы Армағ окруғының Портадаун қаласында көрсетілген.

Қару-жарақ импорты

Иван Фостер ұйымның заңды түрде иеленген қару-жарақтың көп мөлшеріне қол жеткізгенін топтың құрылуында мәлімдеді. Ақша 206 дана «Вз. 58» автоматтары, 94 «Браунинг» 9 мм пистолеті, 4 «РПГ-7» гранатометі және 62 оқ-дәрі, 450 «РГД-5» гранатасы және 30 000 оқ-дәрі сатып алуға жұмсалды. Бұл қару-жарақ 1987 жылдың желтоқсан айында Ливандан Белфаст портына келді. Содан кейін қару Армаг пен Портадаун арасындағы шаруашылыққа жеткізіліп, үш топтың жинауын күтті. 1988 жылдың 8 қаңтарында олар қарудың үлесін Портадауннан Белфастқа үш көлікпен тасымалдауға тырысқанда, UDA-ның үлесі Корольдік Ольстер полициясының (RUC) бекетінде тоқтатылды. 61 автомат, 30 «Браунинг», 150 граната және 11 000-нан астам оқ-дәрі тәркіленді, ал UDA-ның үш мүшесі тұтқындалды. UDA-ның Солтүстік Белфаст бригадасының басшысы Дэви Пэйн 19 жылға, ал қалған екеуі 14 жылға бас бостандығынан айырылды. Сотта отырған судья Николсон протестанттық қоғамға UDA-ны қабылдамауға шақырды, өйткені олар RUC-ті «PIRA және INLA сияқты террористермен күресуден» алаңдатады. Сотталғандардың бірі Джеймс Маккалоу жауап ретінде тұрып, «Ульстер мәңгілік болсын – сен сатқынсың!» деп айқайлады. Ольстерге қарсылықтың мүшесі және бұрынғы Ольстер қорғаныс полкінің (UDR) әскери қызметшісі, сондай-ақ Ольстер клубтарының Армаг төрағасы Ноэль Литтл терроризмді болдырмау туралы заң бойынша осы оқиғаға байланысты тұтқындалды, бірақ айыптаусыз босатылды. 1988 жылдың ақпан айында табылған қару-жарақтардың арасында UVF-тың үлесі де болды. Солтүстік Белфасттың Үсті Крамлин жолындағы іздеу кезінде 26 оқ-дәрісі бар «РПГ-7» гранатометі, 38 автомат, 15 «Браунинг», 100 граната және 40 000 оқ-дәрі табылды. 1988 жылдың қарашасында қару-жарақтың Ольстерге қарсылықтың бір бөлігі полиция іздеулерінде Маркетхилл, Хамилтонсбаун және Армаг қаласының маңындағы Армаг округіндегі бірнеше жерде табылған. Табылған заттардың арасында «РПГ-7» гранатометі және 5 оқ-дәрі, 5 автомат (оның бірі чехиялық «Вз. 58» емес, Калашников үлгісі болды), «Браунинг» пистолеті, 10 граната, 12 000 оқ-дәрі және жауынгерлік жабдықтар болды. Солтүстік Ирландияның мемлекеттік хатшысы Том Кинг қару-жарақ Ирландия Республикасындағы лоялистік шабуылдарға арналған болуы мүмкін деп болжады. Бұл ұсынысты Монаган округінің картасының табылуымен күшейтті. Қару ұстағаны үшін сотталғандардың бірі – Мервин Спратт, ол Маркетхиллден келген, көп жылдар бойы DUP мүшесі болған және үш рет кеңеске үміткер болған. DUP 1987 жылы Ольстерге қарсылықпен байланысын үзіп алғанын мәлімдеді. Иан Пейсли Парламентте Мервин Спратты «жақсы білетінін» айтты, бірақ қару-жарақ қоймасы Ольстерге қарсылыққа тиесілі екенін немесе Спратттың қару-жарақпен байланысы бар екенін дәлелдейтін айыптамаларды жоққа шығарды. Қару туралы сұралғанда, Сэмми Уилсон оның UR-мен байланысы жоқ екенін айтты, бірақ Sunday Tribune газетіне «Юнионистердің қарсы тұру құқығын қорғаймын» және «Ольстерге қарсылық Лорд Эдвард Карсоннан артық емес» деді. DUP 1987 жылы байланысты үзіп алғанын мәлімдесе де, Уилсон Ольстерге қарсылықпен соңғы рет қашан байланысқа түскенін айтудан бас тартты. 1989 жылдың қыркүйегінде Понцпасстан 33 жастағы ер адам және Тандрагиден 35 жастағы ер адам UR атынан қару-жарақ пен жарылғыш заттарды сақтағаны және тасымалдағаны үшін тиісінше тоғыз және алты жылға бас бостандығынан айырылды. 1990 жылдың қаңтарында Ричиллден 32 жастағы бұрынғы UDR мүшесі UR қару-жарағы мен жарылғыш заттарды ұстағаны үшін 12 жылға бас бостандығынан айырылды. Ольстерге қарсылық және екі негізгі лоялистік жарымәскери ұйым бірлесіп импорттаған қару 70-тен астам кісі өлтіруге, соның ішінде Шон Грэм букмекерінің қырғынына, Грейстел қырғынына және Лаугиниленд қырғынына байланысты болды. Ольстерге қарсылықтың Оңтүстік Африкадан қару-жарақ жеткізілімі лоялистік жарымәскери топтарының көптеген шабуылдарына байланысты болды; 1988 жылы лоялист Майкл Стоун Миллтаун зиратына жасаған шабуылда UR-ден алынған «Браунинг» пистолеті мен гранаталарды қолданды. 1990 жылдары Уилли Фрейзер, ұйымның «негізгі тұлғасы», UR-ден UDA-ға автоматтар мен гранатометтер таратты.

Оңтүстік Африканың зымырандық жоспары

1987 жылғы қару-жарақ келісімін жасауға көмектескен апартеидтік Оңтүстік Африкадағы байланыстар зымыран технологиясын қару-жараққа айырбастауға да қызығушылық танытты. 1988 жылдың 31 қазанында екі қарулы адам Белфасттағы Short Brothers зауытынан Javelin зымыранды бағыттау жүйесінің моделін ұрлады, онда көбінесе кәсіподақ мүшелері жұмыс істеді. Бұл Ольстердің қарсыластарының Shorts зауытына «Халықтық лоялистік кеңесі» деген лоялистік топ арқылы енгені болжалды, ол топ Англо-Ирландия келісімінен кейін Shorts зауытындағы католик жұмысшыларын қорқытуға қатысты. 1988 жылдың 23 сәуірінде Shorts зауытының бір қызметкерінің портфелі Бангордағы үйінің алдында тұрған көлігінен ұрланды. Портфельде Javelin зымыранын әзірлеуге қатысты құжаттар болды. 1989 жылдың сәуір айында Ньютаунардстағы аймақтық әскер базасынан ескі Blowpipe зымыранының оқу моделі ұрланды. Ольстер қарсыласының үш мүшесі – Ноэль Литтл, бұрынғы UDR сарбазы, Ольстер клубтарының жетекші мүшесі және DUP белсендісі Шэннон UR-дің негізін қалаушысы және Ольстер клубтарының мүшесі болды. Тұтқындалғаннан кейін SDLP Ольстер қарсыласын британдық заң бойынша тыйым салынған ұйым деп жариялауды және RUC арнайы бөлімінің DUP саясаткерлерін ұйым туралы сұраққа тартуды талап етті. DUP-тың орынбасары Питер Робинсон «Париж үштігі» атынан науқан жүргізді, ал Пейсли оларға Библияның көшірмелерін жіберді. 1989 жылдың тамызының басында SDLP-нің бұрынғы саясаткері Остин Карри Ирландияның Әділет министрі Джерри Коллинске Ферманагтағы UDR-дің екі әрекеттегі мүшесінің «Париж үштігін қолдап, Ольстер қарсыласына қосылыңыз» деген жарнамаларды іліп отырғанын хабарлаған хат жолдады, бұл жарнамалар Тирон мен Ферманагтың бір бөлігінде кеңінен таратылды.

Жарымәскери қызмет

Мартин Диллонның айтуынша, Ulster Resistance, Ulster Freedom Fighters (UFF) ұйымымен ынтымақтастық жасады, ол UDA ішіндегі жарымәскери шабуылдарға жауапты топтың жасырын атауы еді. «Stone Cold» кітабында Диллон UR мүшелері ауылдық жерлердегі ықтимал нысаналар туралы және лоялистердің шабуыл жасау тобы үшін қауіпсіз жайлар туралы ақпарат бергенін мәлімдейді. Келесі күні UFF қарулы адамы Майкл Стоун Эннискиллендегі UR мүшелерімен кездесті, содан кейін ол қауіпсіз жайға әкелінді. Олар оған Хакетттің қайда екенін айтты, содан кейін Стоун Омагтағы басқа қауіпсіз жайға жеткізілді, онда ол ұйымның тағы екі мүшесімен кездесті, олар оған қауіпсіздікке қатысты құжаттарды көрсетті. Британдық қауіпсіздік күштерінің құжаттарында Хакетттің көптеген суреттері болды, олардың кейбіреулерінде ол ИРА мүшелерімен бірге суретке түскен. Хакетттің Сент-Винсент-де-Пол қоғамымен айналысқан қайырымдылық жұмысы оны көптеген адамдармен байланыстырды және құжаттардағы дәлелдердің жетіспеуі Дилонның пікірінше, Хакетт негіссіз айыптаулардың құрбаны болғанын көрсетеді. Ольстерлік қарсылық мүшелері 1988 жылдың ақпанында Гулладуфтағы үйінің жанында Синн Фейн кеңесшісі Джон Дэвиді өлтіруге тырысты. Лоялистердің жарымәскери күштері келесі жылы Дэвиді үйінде өлтіруге қол жеткізді, ал UVF жауапкершілікті өз мойнына алды. Бірақ UR атауы UVF-тің жасырын атауы ғана болды деген де пікірлер айтылды. Диллонның сөзіне қарағанда, қару-жарақ Стоунға UDA барлау қызметінің басшысы Брайан Нельсонның бұйрығымен берілді, ол кейіннен британдық әскери барлау қызметінің құпия бөлімшесі Force Research Unit (FRU) агенті екені анықталды. 1990 жылдары Уилли Фрейзер, бұрынғы UDR сарбазы және Маркетхиллде тұратын ұйымның «негізгі тұлғасы», UR-ден UDA-ға шабуылға арналған мылтықтар мен зымыран тасымалдағыштарды таратты. 1990 жылдардың басында Джони Адейр, UDA «C компаниясының» 2-ші батальоны, Шанкилл жолы, Батыс Белфаст бригадасы, Фрейзермен Ольстердегі лоялистер арқылы байланысқа түсті. 1988 жылы Оңтүстік Африкадан келген жүктердегі UDA үлесі жоғалды, бірақ 1991 жылы UDA «C компаниясы» өзінің алғашқы шабуыл винтовкасын сатып алды, мүмкін Markethill-дегі UR мүшелері арқылы, ал 1993 жылға қарай UR Адейрге бірнеше қару-жарақ, соның ішінде шабуыл винтовкаларын жеткізді. 1993 жылдың қыркүйегінде Адейр (өзін жаздырып жатқанын білмей) RUC офицеріне РПГ 7 ракета ұшыру құралдарын UR-ден лоялистерге немесе британдық қауіпсіздік күштеріне қарсы қолданылмау шартымен сатып алғанын мойындады. 1994 жылы UDA Белфасттың республикалық аудандарындағы пабтарға және Синн Фейннің штаб-пәтеріне бірнеше ракеталық шабуылдар жасады. Кейіннен Адейр Ольстердің қарсыластық қаруын «Құдайдан келген сый» деп сипаттады. Маркетхилл маңында өткен «C компаниясы» және Ольстер қарсыласының өкілдері арасындағы кездесулер сериясында Адейр Оңтүстік Армагта «нақты республикалық нысаналарға» шабуыл жасау стратегиясын ұсынды, ол атақты республикалық бекініс еді, тіпті британдық армия тек тікұшақпен ғана саяхаттады. 1997 жылы Диллон UR «әлі де қарулы топ болып қала береді, зорлық-зомбылыққа шақыруды күтеді» және «Билли Райт сияқты адамдардың пікірін бөліседі», яғни азаматтық соғыс Ольстер протестанттарының ұстанымдарын қорғау үшін қажет болуы мүмкін деп жазды. Диллон ұйымның басшылары арасында ықпалды бизнесмендер, RUC офицерлері және бұрынғы UDR сарбаздары бар екенін мәлімдеді. Ұйымның беделі тағы да солтүстік Белфасттағы құлаған Евангелие залында табылған гранаталар Оңтүстік Африкадан UR қару-жарағын жеткізуге байланысты болған кезде айқындалды. The Irish Independent 1998 жылдың шілдесінде «Ulster Resistance және Үшінші күштер қайтадан белсенділенді» деп жазды. UR Orange Volunteers (алғашқы Orange Volunteers-тен бөлек ұйым) және Red Hand Defenders-ке қол гранаталарын жеткізгені туралы хабарланды, бұл олардың қоғамдық атыс тоқтатуларына қайшы келетін шабуылдарды жүргізетін негізгі лоялистердің жасырын атауы еді. Екі топ та 1998 жылғы Ұлы жұма келісіміне қол қойылғаннан кейінгі жылдары Солтүстік Ирландиядағы католиктерге қарсы көптеген гранаталық және құбырлы бомбалық шабуылдар жасады. 2000 жылдың шілдесінде UDA басшысы Джонни Адейр екі рет Маркетхиллге барып, Ольстер қарсыласына байланысты кәсіпкермен кездесу үшін қару-жарақ сатып алды. UR өкілі Адейрге қару сол кезде сатылмайтынын айтқан. 1991 жылдың сәуірінде CLMC өзінің бар екендігін және дереу, уақытпен шектелген атыс тоқтатуды жариялағаннан кейін Ирландия баспасөзінде CLMC UFF, UVF, Red Hand Commando және «Қарсылық» деп аталатын топты білдіретін бес жарымәскери басшыдан тұратындығы хабарланды. Кейіннен, шілдеде атыс тоқтаған кезде, газет КЛМК құрайтын топтардың бірі ретінде Ольстер қарсылығын атады. 2004 жылғы ақпанда «Ulster Resistance 'A' Company (Ballymena)» деп аталатын топ Баллименадағы пәтер иелеріне белгілі есірткі саудагерлерін шығарып тастамағандары үшін қорқытпақ болды. Ескерту есірткі сатумен айыпталған адамның үйіне қойылған жалған бомбадан кейін жасалды. 2007 жылдың 10 маусымындағы Sunday Life газетінің алдыңғы бетінде «Ulster Resistance әлі де белсенді және қарулы» екені жазылды. Топтан шыққан мәлімдемеде олардың «өлімге әкеп соқтыратын күші мен ресурстары бар» екені айтылды. Мақаламен бірге келген суретте автоматты мылтықтармен суретке түскен екі бетперделі адам және «Ulster Resistance C бөлімі» деп жазылған баннер көрсетілді. Ұйымды өкілдік етуші адам олардың «өлімге әкеп соқтыратын күші мен ресурстары бар» екенін және топтың Армаг, Фермана, Оңтүстік Лондондерри және Тиронде мүшелері бар екенін, сондай-ақ Белфаста «белгілі бір деңгейде» қатысушылар бар екенін мәлімдеді. 2017 жылдың маусымында, Ұлыбританиядағы жалпы сайлаудан кейін, DUP-тың Ольстер қарсыласымен тарихи байланыстары консерваторлар мен DUP арасындағы келісімге қатысты БАҚ-та талқыланды. «Паристік үштік» құрамындағы Ноэль Литтлдің қызы Эмма Литтл Пенгелли сол сайлауда Белфаст Оңтүстігінен парламент депутаты болып сайланды. 2016 жылы DUP-тан Ольстер қарсыласын айыптауды сұрағанда, партия «партияның ұстанымы тұрақты, заңсыз қызметке қатысқандар тергеутен өтуі керек және заңның барлық күшін сезінуі керек» деді. 2022 жылдың тамызында Sunday World газеті «Ұлы жұма келісіміне қарсы болатын «қатаң» лоялистер Ольстер Юнионист партиясының басшысы Дэвид Тримблді өлтіруді жоспарлаған, үшін Ольстер қарсыласының қаруын пайдалануды көздегенін» хабарлады. Лоялист Барри Холлидейдің сөзіне сүйенсек, оның досы Уилли Фрейзер Дэвид Тримблдің үйіне (шақырылмастан) Солтүстік Ирландия үшін билік бөлісу әкімшілігін құру жоспарларын тоқтатуға қысым көрсету үшін лоялистер делегациясын жетекшілік еткен. Шекаралық лоялистерлер қызу даудан кейін кетіп қалды, ал бірнеше күннен кейін Тримблді өлтіру жоспары іске асырылды. Жоспарға Лизбурннан Белфаст тас жолына шыққанда Тримблдің көлігіне Ольстер қарсыласынан алынған РПГ 7 ракета ұшыру құралымен шабуыл жасау кірді. Қашу үшін чехтік vz. 58 автоматты мылтығы мен RGD 5 гранаталары қолданылатын болды. Холлидейдің сөзіне сәйкес, жоспар Фрейзердің қару-жарақ қоймасын тазартуы арқылы орындалмады. UVF және UDA-дан айырмашылығы, Ольстер қарсыласы қару-жарағын жойған жоқ. Оңтүстік Африкадан келген қару-жарақтардың Ольстер қарсыласының үлесі 1988 жылы Миллтаун зиратындағы шабуылда лоялист Майкл Стоун қолданған Браунинг тапаншасы мен гранаталармен байланысты болды. 1990 жылдары UR UDA-ға шабуылға арналған мылтықтар мен зымыран тасымалдағыштарды таратты. Автор Стив Брюс Меткалфтың «көрінеу UVF-те белсенді болғанын» да мәлімдейді. 1998 жылы Sunday Independent Меткалфтың Робин Джексон басқарған жаман дымқыл UVF бөлімінің бұрынғы мүшесі болғанын және оның қазасына Джексон ашықтан-ашық жылағанын хабарлады. UR/UVF мүшесінің өлтірілуі Орталық Ольстер UVF-і тарапынан кек алу шабуылдары толқынына әкелді. Диллон 1986 жылы ИРА-мен өлтірілген бұрынғы UDR сарбазы Чарльз Уотсонның Ольстер қарсыласының мүшесі болғанын мәлімдеді…