Кіріспе

"ASTRA" ұлттық музей кешені (Complexul Naţional Muzeal "ASTRA") – Румынияның Сибиу қаласында орналасқан музей кешені. Ол қаладағы төрт этнология және өркениет музейін, консервация және зерттеу зертханаларын, сондай-ақ құжаттама орталығын бір басқару астына біріктіреді. Бұл 1905 жылдан бері қалада бар болған "ASTRA" мұражайының жалғасы болып табылады. Оның қазіргі заманғы тарихы 1964 жылы ашылған Халықтық технология мұражайымен (қазіргі дәстүрлі халық өркениетінің "ASTRA" мұражайы) басталды.

Тарих

Румындық ASTRA мәдени бірлестігі 1897 жылы румын өркениетінің мұражайын «өткенді сақтауға арналған пана» ретінде құру туралы шешім қабылдады. Мұражай 1905 жылы Корнел Диаконовичидің жетекшілігімен, қазіргі Сибиудегі ASTRA сарайында ашылды, ол мұражай құру мақсатымен халықтың қаржысына салынған. 1929 жылы Клужда Трансильвания аймақтық этнографиялық мұражайы, ал 1932 жылы Бухарестте Димитри Густидің Ауыл мұражайы ашылды. 1940 жылы Екінші Вена шешіміне байланысты Солтүстік Трансильванияны Венгрияға жоғалтқаннан кейін, Клуждағы мұражайдың орнына Сибиуда жаңа этнографиялық мұражай құру жоспары ұсынылды. Екінші дүниежүзілік соғыс және Румыниядағы жаңа коммунистік үкімет жаңа мұражайдың ашылуын 20 жылға кейінге шегерді, осы кезеңде ескі ASTRA мұражайы идеологиялық себептермен жабылды. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында Корнел Иримиенің жұмысының нәтижесінде Румын академиясы Сибиуда ашық аспан астындағы мұражай құру жобасын іске асыруға шешім қабылдады, оның басты тақырыбы халықтық техника болды. Халықтық техника мұражайы (румын тіліндегі сөз тікелей «техника» мағынасын береді, себебі румын тілінде «технология» сөзі заманауи мағынаны білдіреді) [1963] жылы құрылып, 1967 жылы жұртшылыққа ашылды. 1990 жылға дейін мұражай Брукентал мұражай кешенінің бөлімшесі ретінде жұмыс істеді және осы кезеңде үйлер мен ғимараттардың саны артты. 1971 жылдан бастап ол халықтық өркениетке, соның ішінде халықтық тұрмысқа тән үйлер мен қоғамдық ғимараттар сияқты элементтерді қоса отырып, бағытталды. 2001 жылдан бері мұражай мұражай кешені ретінде жұмыс істейді, сонымен қатар 1993 жылы ашылған «Франц Биндер» жалпыэтнографиялық мұражайы, «ASTRA» Трансильвания өркениеті мұражайы және 1998 жылы ашылған «Эмил Сигерус» саксон этнографиясы және халықтық өнер мұражайын қамтиды. 1990 жылдан бері мұражай өзінің тарихын көрсету үшін ASTRA атауын пайдаланады.

Әлемдік этнография мұражайы

"Франц Биндер" әмбебап этнография мұражайы (румын тілінде: Muzeul de Etnografie Universală "Франц Биндер") – Румыниядағы Еуропадан тыс этнологияға маманданған жалғыз мұражай. Ол 1993 жылы Сибиу қаласының ескі орталығындағы Кіші алаңда орналасқан, "Гермес үйі" деп аталатын үйde ашылды. Мұражай 19-шы және 20-шы ғасырдың басында Трансильвания табиғаттану қауымдастығының мүшелері жинаған алғашқы артефакттар негізінде құрылды. Мұражай ашылғаннан кейін коллекциялар кеңейтілді және қазір 3000-нан астам затты қамтиды. Мұражай 19 ғасырдың ортасында Африкада 20 жылдан астам уақыт өткізген саудагер және дипломат Франц Биндердің құрметіне аталды. Мұражайдағы ерекше экспонаттардың бірі – 1907 жылы Мысырдағы австро-венгр консулы Герман фон Ханненхайм сыйлаған ежелгі египеттік мумиясы. Дәрігерлік ғылымдарының докторы Артур Сотериус фон Саксенхайм әлемнің әртүрлі аймандарына жасаған саяхаттары мен экспедициялары барысында жинаған 100-ден астам этнографиялық заттардан тұратын коллекцияны сыйға тартты. Жаңа коллекцияларға Жапония, Индонезия, Эквадор және Демократиялық Конго Республикасынан әкелінген артефакттар кіреді. Сонымен қатар, 1965-1989 жылдар аралығында Румыния Президентіне сыйлық ретінде берілген заттардан 400-ден астам экспонат мұражайға қосылды.

Трансильвания өркениетінің мұражайы

"АСТРА" Трансильвания өркениеті мұражайы (румын тілінде: Muzeul Civilizaţiei Transilvane "ASTRA") АСТРА мұражайының коллекцияларын сақтаушы және дамытушы ретінде құрылды. Жабылу кезінде оның 50 000-нан астам экспонаттан тұратын коллекциясы, оның ішінде 15 000-нан астамы этнографиялық жинақта болды, Брукентал мұражайына тапсырылды. 1990 жылға дейінгі кезеңде барлық этнографиялық коллекциялар Халық өнері бөлімінде ұйымдастырылды. Дәстүрлі халық өркениеті мұражайы құрылғаннан кейін бұл коллекциялар жаңа мұражайға берілді, ал 1993 жылы Трансильвания мәдениеті мен өркениетін этникалық және пәнаралық тұрғыдан ұсыну мақсатында Трансильвания өркениеті мұражайы құрылды. Мұражайда 40 000-нан астам экспонат бар, оның ішінде шамамен 10 000-ы ең құндылары ретінде А классы бойынша тіркелген. Коллекцияда киім, тоқыма, керамика, діни заттар, сондай-ақ ағаш, темір немесе сүйектен жасалған басқа да бұйымдар бар. Олар қала орталығындағы Кіші алаңда орналасқан мұражай ғимаратында ұйымдастырылған. Мұражайдың дамуындағы келесі қадам – қазір Сибиу округі кітапханасы орналасқан "АСТРА" сарайына көшуден кейін жоспарлануда. Мұражай коллекциясын кеңейтуді жоспарлап отыр, осылайша Трансильванияны көптеген этникалық топтар бірге өмір сүрген еуропалық аймақ ретінде жақсырақ көрсетуге мүмкіндік алады.

Саксония этнографиясы мұражайы

"Эмил Сигерус" саксония этнографиясы және халықтық өнері мұражайы (Muzeul de Etnografie şi Artă Populară Săsească "Emil Sigerus"; Das Museum der sächsischen Volkskunde und Volkskunst "Emil Sigerus") Трансильвания және Румыния мәдениетіндегі Трансильвания сакстары этносының рөлін көрсету арқылы туындаған олқылықты толтыруға бағытталған. Мұражайдың коллекциялары 1895 жылы Siebenbürgischer Karpatenverein бірлестігі құрған Карпат Трансильвания мұражайының (немесе MSVK) негізінде қалыптасқан. Алғашқы экспозиция Табиғат тарихы мұражайының ғимаратында ұйымдастырылды және ол 19-шы ғасырдың соңында Трансильвания саксондарының халықтық өнерінің ең ірі коллекционері Эмиль Сигерустың жинағына негізделген. 1920 жылы мұражай коллекциялары Брукентал мұражайының құрамына енді және Брукентал сарайындағы жаңа кеңістікте қойылды; 1950 жылдан бастап олар Халық өнері бөліміне біріктірілді. 1990 жылы Жаңа дәстүрлі халықтық өркениет мұражайы ашылғаннан кейін, саксон коллекциялары барлық этнологиялық коллекциялармен бірге жаңа мекемеге берілді. 1997 жылы Эмил Сигерус мұражайы Кіші алаңдағы Франц Биндер мұражайына іргелес ғимаратта ашылды. Кіші алаңдағы Өнер үйінің реставрациясы аяқталғаннан кейін, мұражай өзінің 2700-нен астам керамикалық бұйымдар жинағын, оның ішінде әсем плиткалардың тұрақты экспозициясын, 4000-нан астам киім, тоқыма және кесте бұйымдарын, сондай-ақ 400-ден астам ағаш, металл немесе сүйек бұйымдарын, оның ішінде 150-ден астам боялған жиһаз бұйымдарын көрсетуге лайықты кеңістікке ие болады.

Жобалар

Мұражай кешенінің ең маңызды жобаларының бірі – «Рома мәдениеті мен өркениеті мұражайы» деп аталатын жаңа мұражайдың ашылуы. Бұл жоба Румыниядағы әлі күнге дейін өз мұражайы жоқ, ең ірі этникалық топ – рома халқының мәдени мұраларын біріктіруге бағытталған. 2007 жылы Сибиу, Люксембургпен бірге, Еуропаның мәдени астанасы атағын алды. Мұражай Румыниядағы халықтық дәстүрлерді насихаттау мақсатында бірқатар шаралар ұйымдастырды.