Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Титаник" кемесінің бесінші офицері (1882–1944)
Fifth officer of RMS Titanic (1882–1944)
Гарольд Годфри Лоу, RD (21 қараша 1882 – 12 мамыр 1944) – Уэльстік теңіз офицері. Ол "Титаник" кемесінің бесінші офицері болды және кеме офицерлерінің арасында апаттан аман қалған төрт адамның бірі еді.
Commander Harold Godfrey Lowe, RD (21 November 1882 – 12 May 1944) was a Welsh naval officer. He was also the fifth officer of the RMS Titanic, and was amongst the four of the ship's officers to survive the disaster.
Алғашқы жылдар
Гарольд Лоу 1882 жылғы 21 қарашада Уэльстің Лланрхос қаласында Джордж Эдвард Лоу мен Эмма Харриетт Квиктің сегіз баласының төртіншісі болып дүниеге келді. Әкесі оны Ливерпульдің сәтті кәсіпкеріне оқуға жіберуді жоспарлаған, бірақ Гарольд Лоу теңізге шығуға бекінді. 14 жасында ол Бармут қаласындағы үйінен қашып, Батыс Африка жағалауында қызмет ететін сауда флотына қосылды. Лоу Уэльстің жағалауындағы шхуналарда кемеші болып жұмыс істеп, сертификат алуға ұмтылды. 1906 жылы ол емтиханды тапсырып, екінші сержант куәлігін алды, ал 1908 жылы бірінші сержант куәлігіне ие болды. 1911 жылы "White Star Line" компаниясында жұмыс істей бастаған кезде ол капитан куәлігін алды және өз сөзімен айтқанда, "барлық кемелермен, барлық түрдегі кемелермен – шхунадан бастап шаршы қанатты кемелерге дейін, содан кейін бу кемелермен, барлық өлшемдердегі кемелермен тәжірибе жинады". 1912 жылы "Титаникке" бесінші офицер болып ауысудан бұрын "Бельгик" және "Тропик" кемелерінде үшінші офицер болып қызмет етті. Теңізде көп жылдар өткеніне қарамастан, "Титаниктің" алғашқы саяқаты оның Атлантиканы алғаш рет кесіп өтуі болды.
Harold Lowe was born in Llanrhos, Caernarvonshire, Wales, on 21 November 1882, the fourth of eight children, born to George Edward Lowe and Emma Harriette Quick. His father had ambitions for him to be apprenticed to a successful Liverpool businessman, but Harold Lowe was determined to go to sea. At 14, he ran away from his home in Barmouth where he had attended school and joined the Merchant Navy, serving along the West African Coast. Lowe started as a ship's boy aboard the Welsh coastal schooners as he worked to attain his certifications. In 1906, he passed his certification and gained his second mate's certificate, then in 1908, he attained his first mate's certificate. By the time he started with the White Star Line, in 1911, he had gained his Master's certificate and, in his own words, "experience with pretty well every ship afloat – the different classes of ships afloat – from the schooner to the square rigged sailing vessel, and from that to steamships, and of all sizes." He served as third officer on White Star's the Belgic and the Tropic before being transferred to Titanic as Fifth Officer in 1912. Despite his numerous years at sea, the maiden voyage of the Titanic was to be his first transatlantic crossing.
Титаник кемесінің бортында
Кеменің басқа кіші офицерлері сияқты, Лоу 1912 жылғы 26 наурызда таңғы сағат тоғызда Уайт Стардың Ливерпульдегі кеңсесіне келді және келесі күні Титаникке отыру үшін Белфастқа сапарлады. Кеме жүзіп шығу күні (10 сәуірде) Лоу, басқа нәрселермен қатар, Титаник Сауда кеңесінің қауіпсіздік ережелеріне сәйкес келетініне көз жеткізу үшін екі оң жақтанғы құтқару шалбанын түсіруге көмектесті. Титаник Саутгемптоннан түскі уақытта шығар кезде Лоу көпірде болды және телефон арқылы кемеге түрлі хабарларды жеткізіп тұрды. Ол Титаник бортында өзін сырттан қараушы сезінгенін айтты, себебі бұрын басқа офицерлермен жұмыс істемеген, ал олардың барлығы Атлантика мұхитынан бұрын өтіп кеткен еді, ал ол – жоқ.
Like the ship's other junior officers, Lowe reported to White Star's Liverpool offices at nine o'clock in the morning on 26 March 1912, and travelled to board Titanic at Belfast the following day. On sailing day (10 April), Lowe assisted (among other things) in the lowering of two of the starboard lifeboats to satisfy the Board of Trade that Titanic met safety regulations. When Titanic departed Southampton at noon, Lowe was on the bridge, relaying messages to various parts of the ship by telephone. He claimed he felt like an outsider while aboard the Titanic as he had never worked with the other officers before and they had all travelled over the Atlantic before while he had not.
Суға бату
1912 жылғы 14 сәуірде, суға батқан түні, Лоуді сағат 8.00-де алтыншы офицер Муди алмастырды және кеме айсбергке соқтығысқанда, ол өз бөлмесінде ұйықтап жатты. Ол соқтығыс кезінде ұйықтап қалған, бірақ 30 минуттан кейін оянды. Кейін ол былай деді: "Біз офицерлер тым көп ұйықтамаймыз, сондықтан ұйықтағанда өлеміз". Лоу ақыры оянып, жағдайды түсінгенде, ол дереу киініп, жұмысқа кірісті; ол тапаншасын қашан алғаны толық белгісіз (Лоу оны "Браунинг автомат" деп сипаттады), ол киініп жатқанда алған болуы мүмкін немесе 15 минут ішінде оның қайда екені белгісіз болған, бұл оның бөлмесіне оралған сәті болуы мүмкін. Үшінші офицер Питман оған №5 құтқару қайығын тиеуді тапсырды. Шамамен сағат 1.30-да Лоу алтыншы офицер Мудимен сөйлесті: кеменің сол жағында №14 және №16 құтқару қайықтарын түсіріп жатқанда, екі кіші офицер бұл қайықтар тобында офицердің болуын қажет деп ойлады. Муди Лоудың №14 құтқару қайығына отыруын талап етті, ал ол өзі басқа қайыққа түседі деді. №14 құтқару қайығы түсіріліп жатқанда, кеме палубасындағы жағдай нашарлай бастады, өйткені көптеген жолаушылар алып кеменің суға батып бара жатқанын түсіне бастады. №14 құтқару қайығы төмен түскенде, Лоу өзінің тапаншасын пайдаланып, қайыққа секіруге тырысқан бір топ адамды қорқыту үшін кеме бойымен үш оқ атты. Сенаттағы тергеулер кезінде Лоу ешкімді ұрмағанын, қай жерге атып жатқанын көргенін баса айтты. Адамдардың арасында Лоудың "артқа шегіңдер, әйтпесе бәріңді иттіңдей атып өлтіремін" деген сөздері айтылды (бұл 1997 жылғы фильмде Лайтолер айтқан, бірақ куәгерлер Лоу айтқанын мәлімдеді). 2022 жылға дейін оқтарды кім атқаны анықталған жоқ. Суға жеткеннен кейін Лоу өзінің құтқару қайығын "Титаниктен" алыс жүзуге бұйырды. Кеме шамамен сағат 2.20-да суға батқанда, Лоу бірнеше құтқару қайықтарын жинауға кірісті. Ол аман қалғандарды алуға қайтып оралуды қалады, бірақ қайықтарда тәжірибелі экипаж болмағандықтан, адамдардың көптігінен қайықтар суға батып кетуінен қорқады. Ол құтқару қайықтары тобында аман қалғандарды қайта бөліп, қосымша аман қалғандарды іздеуге бір құтқару қайығын дайындады. Суға батқан жерге қайтқан құтқару қайығында құтқару операциясына көмектесу үшін таңдалған экипаж мүшелері болды. Олар жүзушілердің саны азайғанға дейін қайта оралды, сонда олардың санынан қайық суға батып кетпес еді. Олар бұл операцияның қажет емес екенін түсінгенде ғана болды; су тым суық болғандықтан, ешкім ұзақ уақыт тірі қала алмайды, тіпті қайықты суға батыруға күш те қалмайды. Барлығы төрт адам судан шығарылды, олардың біреуі сол түні қайтыс болды. Қараңғыда тағы да көптеген дауыстар естілді, бірақ оларды табу экипаждың бар күш-жігеріне қарамастан, көбінесе нәтижесіз болды. Лоудың құтқару қайығы аман қалғандарды іздеу үшін қайтып келген екі қайықтан бірі екені белгілі. Лоу өзінің экипажына мачтаны көтеруді тапсырды (ол әр құтқару қайығында мачтаны пайдаланып жүзіп жүрген жалғыз офицер болды); желдің көмегімен ол суға батып бара жатқан "Collapsible A" кемесіндегі жолаушыларды құтқаруды жалғастырды. Лоу және оның құтқару қайықтары тобы келесі күні таңертең "Carpathia" кемесімен құтқарылды. "Carpathia" кемесіндегі жолаушының түсірген суреті Лоудың №14 құтқару қайығының тізгінінде құтқаруға жақындап келе жатқанын көрсетеді. Ол құтқару қайығында жүк тиеп, барлық нәрсе дұрыс сақталғанын тексерді.
On 14 April 1912, the night of the sinking, Lowe had been relieved at 8.00 PM by Sixth Officer Moody and was asleep in his quarters when the ship hit the iceberg at 11.40 PM. He remained asleep through the collision, but woke up 30 minutes later. As he explained later, "We officers do not have any too much sleep, and therefore when we sleep, we die." When Lowe finally awakened and realised the situation, he immediately got dressed and went to work; it isn't fully known when he got his pistol (described by Lowe as a "Browning Automatic"), it may have been as he was dressing or it may have been later during the 15 minutes his whereabouts were unknown, which may have been the time he went back to his room. Third Officer Pitman charged him with loading lifeboat No. 5. Around 1.30 AM, Lowe engaged in a conversation with Sixth Officer Moody: While launching lifeboats Nos. 14 and 16 on the port side of the ship, the two junior officers felt that this group of boats needed to have an officer with them. Moody insisted that Lowe should get onto lifeboat No. 14 and that he would get on another lifeboat. By the time lifeboat 14 was being launched, things were beginning to get precarious on the boat deck as the majority of passengers began to realise that the giant ship was foundering. As lifeboat 14 was descending, Lowe used his pistol to fire three shots along the side of the ship in order to frighten away a group of men attempting to leap into the lifeboat. During the Senate Inquiries, Lowe was emphatic in stating that he had not hit anyone, saying that he had looked where he was shooting. During the commotion Lowe was reported to have said ‘get back or I’ll shoot you all like dogs’ (which is said by Lightoller in the 1997 movie but whom eyewitnesses claim was Lowe). As of 2022, it remains definitively unknown who fired the shots. After reaching the water, Lowe ordered his lifeboat to be rowed about away from Titanic. When the ship foundered at around 2.20 AM, Lowe had begun to gather several lifeboats together. He wished to return to pick up survivors but had fears of being swamped by hordes of people due to the lack of experienced crewmen in the boats. He redistributed the survivors in the group of lifeboats he had gathered into a flotilla, in order to ready one lifeboat for a search for additional survivors. The lifeboat he took back to the site of the sinking had a hand picked team of crewmen to assist in the rescue operation. They waited until the swimmers had thinned out before returning so that they would not be swamped and capsized by their numbers. It was only well into the operation that they realised this had been unnecessary; the water being simply too cold for anyone to survive any great amount of time, let alone have the energy to swamp a lifeboat. In total there were four men taken out of the water, one of whom died later that night. Many more voices could be heard in the darkness, but locating them proved to be a largely fruitless task, despite the best efforts of the crew. Lowe's is noted as being one of only two lifeboats to return for survivors. Lowe had his crew of men raise the mast (he was the only officer to make use of the mast and sail in each lifeboat); using a breeze that had sprung up, he continued on to rescue the passengers on the sinking Collapsible A. Lowe and his group of lifeboats were picked up the next morning by the An image taken by a passenger on the Carpathia clearly shows Lowe at the tiller of lifeboat 14 as they approach rescue. He remained aboard his lifeboat long enough to ship the mast and make certain everything was properly stowed.
Сұрау салулар
Титаниктің аман қалғандары 18 сәуірде Нью-Йорктегі 54-ші пирске келді. Құрлыққа шыққаннан кейін Лоуға бірден америкалық тергеуде куәлік беруге шақыратын қаулы табыс етілді. Америка Сенатының тыңдауындағы оның куәлігі тікелей болды, тіпті кейде бейшаралыққа дейін жетті; мұз тауының неден тұратыны туралы сұраққа Лоу: "Мұз, болжамдап айтсам, мырза" деп жауап берді. Титаниктің екінші офицері Чарльз Лайтоллердің сөзіне қарағанда, аман қалған офицерлер тергеуді "қарсылық" деп есептеді және американдық биліктің дұрыс емес қарым-қатынасынан қатты ашуланды. Олар әсіресе кеме апатқа ұшыраған жағдайды теңізді білмейтін адамдардың зерттегенін білгенде таң қалды. Лоу 2 мамырда "Адриатика" кемесіне мініп Англияға қайтып келді, онда ол британдық тергеуге қатысты.
The Titanic survivors arrived at Pier 54 in New York on 18 April. Immediately upon landing Lowe was served with a warrant which called upon him to testify in the American inquiry into the sinking. His testimony in the American Senate Hearing was direct, often to the point of being flippant; when asked what an iceberg was composed of, Lowe responded, "Ice, I suppose, sir." According to Titanic's Second Officer Charles Lightoller, the surviving officers considered the inquiry 'a farce' and were highly resentful owing to perceived poor treatment by the American authorities. They were especially bemused that an enquiry into the sinking of a ship was being conducted by men with no knowledge of sailing, or the sea. Lowe boarded the Adriatic on 2 May to return to England, where he went on to participate in the corresponding British inquiry.
Кейінгі өмірі
Ол туған қаласы Бармутқа оралғаннан кейін, оның құрметіне Сурет павильонында өткен қабылдауға 1300 адам жиналды. Оған "Харрольд Годфри Лоуге, R.M.S. Титаник кемесінің 5-ші офицеріне, Бармут және басқа жерлердегі достарының Титаник кемесінің 15 сәуірдегі қазасына байланысты көрсеткен ерлігі үшін алғыс айтып, құрметтеп табыс етілген" деген жазуы бар алтын сағат сыйланды. 1913 жылдың қыркүйегінде Харольд Эллен Марион Уайтхаусқа үйленді, олардың екі баласы болды: Флоренс Жозефина 1914 жылы дүниеге келіп, 1999 жылы қайтыс болды, ал Харольд Уильям Харольд Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен кезде туды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштерінің резервінде қызмет етті және Ресей революциясы мен Азамат соғысы кезінде Владивостокта болды.
Upon his return to his home town of Barmouth 1,300 people attended a reception held in his honor at the Picture Pavilion. He was presented with a commemorative gold watch, with the inscription "Presented to Harold Godfrey Lowe, 5th officer R. M. S. Titanic by his friends in Barmouth and elsewhere in recognition and appreciation of his gallant services at the foundering of the Titanic 15th April 1912." In September 1913, Harold married Ellen Marion Whitehouse, and they had two children, Florence Josephine who was born in 1914 and died in 1999 and Harold William who was born while Harold was serving in World War I. He served in the Royal Naval Reserve during the First World War and saw service in Vladivostok during the Russian Revolution and Civil War,
2018 жылы "Huffington Post" газетінде жарияланған "Титаник кемесінің қытай аман қалғандары туралы ешкім естімеген себебі" деген мақала Лоуға бұрынғыдан да аз жағымды баға берді, себебі ол бастапқыда бір адамды "жапондық" болғандықтан құтқарудан бас тартқан деген айып тағылды. Фан Ланг – Титаник кемесіндегі 8 қытайдың бірі болған адам, жолаушылардың қысымынан кейін Лоу оны судан құтқарды. Бұл жиі қайталап айтылатын айыптау 1912 жылдың мамырында "Титаник" кемесінің куәгері Шарлотта Коллиер жазған мақаладан бастау алған және оның жалған екені анық. Лоудың өмірбаян авторы Ингер Шилдің айтуынша, Коллиер құтқару кемесінде болған емес, Лоудың флотилиясынан кеткенге дейін 10-шы немесе 12-ші қайыққа ауысқан; бұл фактіні бірнеше куәгер, оның ішінде екі экипаж мүшесі және Коллиердің өзінің қызы растады. Бұған Коллиердің басқа да мәлімдемелері дәлел болады, оның құтқару қайығындағы әйелдер таң атқаннан кейін Карпатияға жүзуге мәжбүр болды, бұл тек 10-шы және 12-ші қайықтың жолаушыларына ғана қатысты. Лоу басқарған 14-ші құтқару кемесі Карпатияға желкенмен жақындады, яғни Коллиер оның айтқан оқиғаларын көре алмады. Шил сондай-ақ Лоудың қытай халқына құрметпен қарағанын және теңізшілік мансабының басындағы кезінде суға батып бара жатқан қытай теңізшісін құтқару үшін өмірін қауіпке тіккенін, суға секіріп, азиялық кемедесін суда ұстағанын айтады, сол кезде ол кемеде "аурулар тізімінде" қанмен уланған. 2004 жылы Лоу Ирландиядағы кеме тоқтағанда өз никелісіне жіберген Титаниктегі алғашқы тағамның мәзірі 51 000 фунт стерлингке сатылды, бұл сол кездегі Титаникке қатысты аукциондық рекордты бұзды. Титаник кемесінің қазасына орай Бармут, Гвинедд, Уэльсте Лоудың естелігіне арналған тақта орнатылды. Лоудың қызметін еске алу үшін тақтаға валлий және ағылшын тілдерінде Лоу мен Титаниктің суреттері түсірілген. Онда былай делінген: "14 жасында Бармуттан теңізге аттанған жергілікті батыр, 5-ші офицер Харольд Годфри Лоуды еске алу үшін. Ол 1912 жылдың 15 сәуірінде Титаник кемесінің қазасына байланысты аман қалғандарды құтқаруда батырлық көрсетті". Тақтаны оның немересі, капитан Джон Лоу және Мэдди Мэтьюс ашты. 2012 жылдың 7 сәуірінде ашылған кішкентай көк тақта Лоудың 1944 жылы қайтыс болғанға дейін тұрған Конвидегі 1, Марин Крессенттегі соңғы үйін көрсетеді.
A 2018 opinion piece in the Huffington Post titled "Here's Why You've Never Heard of the Titanic's Chinese Survivors", was less favourable to Lowe, who allegedly initially refused to save one man because he was a "Jap". The man, Fang Lang – who is actually supposed to have been one of the 8 Chinese on board the Titanic – was picked up from floating wreckage after passengers pressured Lowe. This oft repeated allegation originates from a magazine article penned by 'eye witness' Titanic passenger Charlotte Collyer in May 1912 and is almost certainly false. As Lowe's biographer Inger Shiel notes, Collyer was never in the rescue vessel, having been transferred to either boat 10, or 12 before it left Lowe's flotilla; a fact confirmed by several eyewitnesses, including two crew members and Collyer's own daughter. Supporting this are Collyer's further claims that the women in her lifeboat later had to row to the Carpathia once dawn arrived, which happened only to the occupants of boats 10 and 12. Rescue vessel 14 commanded by Lowe approached the Carpathia under sail, meaning Collyer could not have witnessed the events she described. Shiel also notes that Lowe was known to be respectful of the Chinese, and is reported to have risked his life to save a Chinese sailor from drowning during his early maritime career, diving into the water and keeping his Asian shipmate afloat, despite being on the ship's 'sick list' with blood poisoning at the time of the incident. In 2004, a menu of the first meal ever served aboard Titanic, which Lowe had sent to his fiancée when the ship was docked in Ireland, sold for £51,000, breaking the record for auctioned Titanic memorabilia at that time. A slate plaque in Lowe's memory was hung on the centennial anniversary of Titanic sinking in Barmouth, Gwynedd, Wales. Memorializing Lowe's service, the plaque is inscribed in both Welsh and English, with pictures of Lowe and Titanic. It reads: "In Commemoration of local hero 5th Officer Harold Godfrey Lowe who left Barmouth aged 14 to go to sea. He played a heroic role in the rescue of survivors during the sinking of RMS Titanic on 15 April 1912." The plaque was unveiled by his grandson, Captain John Lowe and Maddy Matthews. A small blue plaque, unveiled on 7 April 2012, marks Lowe's final home at 1, Marine Crescent in Deganwy, Conwy, where he lived until his death in 1944.