Кіріспе

Обтураторлық артерия – ішкі илиялық артерияның тармағы, ол жамбас қабырғасының бүйір жағымен алға және төмен қарай (антероинфериорлы) бағытта обтураторлық тесіктің жоғарғы бөлігіне дейін өтеді. Содан кейін обтураторлық канал арқылы жамбас қуысынан шығып, алдыңғы және артқы тармақтарға бөлінеді.

Құрылымы

Жазық қуыста бұл тамыр бүйірлік жағынан обтуратор фасциясымен, медиалдық жағынан зәр жолымен, спермалық өзекшемен және қарынмен қарым-қатынаста болады. Ал одан сәл төмен обтуратор жүйкесі орналасқан. Обтуратор артериясы көбінесе ішкі иілгі артериядан басталады. Жазбас ішінде обтуратор артериясы иілгі қуысына тармақтар береді, олар сүйекті және иілгі бұлшықын қамтамасыз етеді және иілгі бел артериясымен анастомоз жасайды; көкбасқа қан жеткізу үшін артқа қарай жүретін көкбас тармағы; және жамбас қуысынан шығар алдында тамырдан бөлінетін жамбас тармағы. Жамбас тармағы жамбас сүйегінің артқы бетімен жоғары көтеріліп, қарсы жақтанғы тамырмен және төменгі эпигастриялық артериямен байланысады. Обтуратор каналдан өтіп, жамбастың сыртынан шыққаннан кейін обтуратор артериясы обтуратор тесігінің жоғарғы жиегінде обтуратор артериясының алдыңғы және артқы тармақтарына бөлінеді, олар обтуратор сыртқы бұлшық астында тесікті айналып өтеді.

Алдыңғы тармақ

Кіші жамбас артериясының алдыңғы тармағы - бұл жамбастағы шағын артерия, ол кіші жамбас мембранасының сыртқы бетімен алға қарай жүреді, содан кейін кіші жамбас тесігінің алдыңғы жиегімен төмен қарай иіліп өтеді. Ол сыртқы обтуратор, пектинеус, аддукторлар және икемді бұлшық еттеріне тармақтар жібереді, сондай-ақ артқы тармақпен және медиалдық жамбас айналмалы артериясымен анастомоз құрайды.

Арғы тармағы

Обтураторлық артерияның артқы тармағы – жамбастағы шағын артерия, ол тесіктің артқы жиегінен өтеді және ишиумның төменгі тармағына бұрылады, онда ол алдыңғы тармақпен анастомоз жасайды. Ол ишиальды түбіршеге бекітілген бұлшықтарға тармақтар жібереді және төменгі кент артериясымен анастомоз жасайды. Сонымен қатар, ол жамбас буынына ацетабулярлық ойық арқылы кіретін буындық тармақты қамтамасыз етеді, ацетабулумның төменгі жағындағы майда тармақтанады және жамбас сүйегінің басының байламы (ligamentum teres) арқылы жамбас сүйегінің басына тармақ жібереді. Жамбас басы мен мойнының қанмен қамтамасыз етілуін обтураторлық артериядан туындаған артерияның артериясы күшейтеді. Ересектерде бұл кішкентай және маңыздылығы аз, бірақ эпифизарлық сызық әлі хрящтан тұрған (қанның өтуіне мүмкіндік бермейтін) балаларда, ол жамбас сүйегінің басы мен мойнына дербес қанмен қамтамасыз етуге көмектеседі. Буындық тармақ әдетте шамамен 15 жасқа дейін ашық болады. Ересектерде ол жоғарғы жамбас сүйегінің сынықтарында аваскулярлық некрозды алдын алу үшін жеткілікті қанмен қамтамасыз етпейді.

Түрлілігі

Обтуратор артериясы көбінесе ішкі иық артериясының негізгі тамырынан немесе алдыңғы тармағынан шығады. Басқа зерттеулерде бұл көрсеткіш адамдардың екі жамбас жартысында 33,33% құрайды. Сондай-ақ, зерттеулер жүргізілген Азияға қарағанда, Еуропадағы науқастарда осы өзгерістер жиірек кездеседі. Салыстырмалы зерттеулерде еуропалық пациенттерде азиялықтармен салыстырғанда артериялық вариацияның болу ықтималдығы 10% жоғары болғаны анықталды. Артерия осы бағытта көбінесе сыртқы иық венасымен жанасады және жамбас сақинасының латеральді жағында орналасады (диаграммадағы А суреті). Сонымен қатар, ол жамбас сақинасының медиальді жиегі бойымен лакунарлық байлаумен бірге жүруі мүмкін (B суреті). Қай жағдайда болса да, жамбас түтікшесін жөндеу операциясы кезінде, түтікше қайта орналастырылса, тұтқындалса немесе тұншықтырылса, артерия зардап шегуі мүмкін. Обтуратор артериясы лакунарлық байлау бойымен жүргенде, жамбас сақинасын жартылай қоршап алады және жамбас түтікшесін жөндеу кезінде зақымдануы мүмкін. Көптеген жамбас түтікшелері іш қуысы емес, жамбас аймағындағы кішкентай (1/2 - 3/4 дюйм) тілік арқылы жөнделеді, сондықтан егер зақымдану болса, қан кету дереу байқалмай, іш қуысына көп мөлшерде қан кетуге әкелуі мүмкін. Осы қауіптің салдарынан, B суретіндегі анатомиялық вариант кейде "өлім тәжі" (corona mortis) деп аталады.