Кіріспе
Дотара (немесе дотар) (dûtûra, , dotora, сөзбе-сөз мағынасында «екі ішегі бар») – Оңтүстік Азияға тән екі ішекті, тартылатын музыкалық аспап, қазіргі үлгілерінің көпшілігі төрт тартылатын ішегі бар (сародқа ұқсас). Салыстырарлық түрі, сарод – қосымша резонанстық, қосымша ішектері бар, сәл үлкен және күрделі аспап. Дегенмен, дотара өзінің дөңгелек пішіні мен жалпы құрылысының арқасында өте жақсы дыбысталып, дыбысын жақсы жеткізеді. Ол Бангладеште (ұлттық аспап ретінде белгілі) және Үндістанның Ассам, Батыс Бенгал және Бихар штаттарында кеңінен таралған. 14 ғасырлық Саптаканда Рамаянада осы аспап туралы айтылған. Кейіннен Баул және Факирлердің аскетикалық топтары осыны қабылдады. Бүгінде дотарада Хиндустани классикалық рагаларын орындау үшін де қолданылады.
The dotara (or dotar) ( dûtûra, , dotora, literally, “Of [or ‘having’] two strings”) is a two stringed, plucked musical instrument from South Asia, with most contemporary models having four playing strings (similar to the sarod). Comparatively, the sarod is a slightly larger and more elaborate instrument, being built with an additional set of resonant sympathetic strings. However, the dotara is still quite resonant and projective of its own sound, due to its rounded shape and overall construction. It is commonly played in Bangladesh (where it is known as the national instrument) and the Indian states of Assam, West Bengal and Bihar. It was mentioned in a 14th century Saptakanda Ramayana. Later, it was adopted by the ascetic cults of Bauls and Fakirs. Today, it is also used to play Hindustani Classical Ragas.
Этимология
Бұл сөз шығыс үнді-арий тілінен (do târ) шыққан, сөзбе-сөз "екі ішек" немесе "қос ішек" деген мағынаны білдіреді, ал "а" жұрнағы "иелену" немесе "болған" мағынасын қосады. Бұл аспап дотара немесе дүтара (, ) және дүтура деп аталады. Сонымен қатар, ішектерінің құлағы бірдей болғандықтан дотара деп аталған деген сенім де бар.
Тарих
Мадхава Кандали, XIV ғасырдағы ассамдық ақын және "Саптаканда Рамаяна" авторы, өзінің "Рамаяна" нұсқасында Дотара, мардала, табал, жхаджар сияқты бірнеше музыкалық аспаптарды тізімдейді.
Вариациялар
Дотара – Бенгал және Ассам халық музыкасының әртүрлі жанрларында қолданылатын ең маңызды аспаптардың бірі. Оның екі негізгі түрі бар: бенгал және бхавайя (ассамдық түрі). Бангла түрі Рар-Бенгал аймағында пайда болған, және ол әлі де сол аймақта кеңінен таралған. Оның металл ішектері бар, бұл оған аймақтағы басқа аспаптарға қарағанда жарқыраңқырақ дыбыс береді. Дотарада 4-5 ішек болуы мүмкін, бірақ көбінесе ойнау екі ішекте жүзеге асырылады, сондықтан да осылай аталады. Бхавайя түрі қазіргі заманда дерлік жойылып барады, оның бенгал түріне қарағанда көне тарихы бар. Оның ерекшелігі – ішектері, олар қалың мақтадан, жібектен немесе көбінесе қолданылатын талшықтан жасалған, бұл оған терең, бай дыбыс сыйлайды. Бұл аспап шығыс халық музыкасының түрлерінде, мысалы, Бхавайяда (оның ішінде салыстырмалы түрде танымал Гоалпария), Камрупи локгит, Махишали және Бенгал провинциясы мен оның төңірегінде, соның ішінде Шығыс Бихар аймақтарында кеңінен таралған Баул түрлерінде қолданылады.
Құрылыс
Дотара – ашық ноталар тіркесімінде ойналатын, көбінесе Дхол, Ххол немесе Мандира сияқты халықтық соққылы аспаптармен бірге таралған, қыллы аспап. Ол неім немесе басқа қатты ағаштан жасалады, дыбыс қорабы үшін сопақта келген, дөңгелек ішкі бөлігі бар, ол тар мойынға дейін біртіндеп тартылады, ал мойынның ұшы көбінесе танауқұстың, аққудың немесе басқа жануарлар бейнесінде әсем ойылып жасалған қақпақпен безендіріледі. Пернелік тақтасы пернесіз, сародтағыдай мыстан немесе болаттан жасалған. Аспаптың дыбыс қорабы рабаб немесе сародтағыдай, жақыннан тартылған қозы терісімен немесе кесіртке терісімен қапталған.
Тюнинг
Төрт ішегі бар дотара былай қосылады (жоғарыдан төменге қарай) – Со (төменгі), До, До, Фа. Үнділік нотацияда: Па, Са, Са, Ма, мұнда До/Са – әннің негізгі/түбір нотасы.