Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генетикалық материалды сақтайтын мекеме
Генетикалық материалды сақтау
Facility that preserves genetic material
preservation of genetic material
Гендік банктер – генетикалық материалды сақтайтын биорепозиторийдің бір түрі. Өсімдіктер үшін бұл in vitro сақтау, өсімдіктің кесінділерін тоңдыру немесе тұқымдарды жинақтау (мысалы, тұқымдық банкте) арқылы жасалады. Жануарлар үшін бұл сперма мен жұмыртқаларды қажет болғанша зоологиялық тоңдырғыштарда сақтау арқылы жүзеге асырылады. Коралдардан үзінділер алынып, бақыланатын жағдайлардағы су резервуарларында сақталады. "Гендік банктегі" генетикалық материал әртүрлі тәсілдермен сақталады, мысалы, сұйық азотта -196°C температурада тоңдыру, жасанды экожүйелерге орналастыру немесе бақыланатын қоректік ортаға қою. Өсімдіктерде материалды ерітіп, көбейтуге болады. Дегенмен, жануарларда жасанды ұрықтандыру үшін тірі аналық қажет. Тоңдырылған жануарлардың спермасы мен жұмыртқаларын пайдалану көбінесе қиын болғанымен, оны сәтті қолданудың көптеген мысалдары бар. Ауыл шаруашылығының биологиялық әртүрлілігін сақтау мақсатымен гендік банктер маңызды егіс өсімдіктері мен олардың жабайы туыстарының өсімдік генетикалық ресурстарын сақтау үшін қолданылады. Әлемде көптеген гендік банктер бар, олардың ең танымалларының бірі – Свалбардтың жаһандық тұқымдық қоймасы. Әлемдегі ең ірі гендік банктердің дерекқорына Genesys веб-сайты арқылы сұраныс жіберуге болады. Көптеген жаһандық гендік банктерді CGIAR Genebank Platform үйлестіреді.
Gene banks are a type of biorepository that preserves genetic material. For plants, this is done by in vitro storage, freezing cuttings from the plant, or stocking the seeds (e. g. in a seedbank). For animals, this is done by the freezing of sperm and eggs in zoological freezers until further need. With corals, fragments are taken and stored in water tanks under controlled conditions. Genetic material in a 'gene bank' is preserved in a variety of ways, such as freezing at 196 °C in liquid nitrogen, being placed in artificial ecosystems, or put in controlled nutrient media. In plants, it is possible to thaw the material and propagate it. However, in animals, a living female is required for artificial insemination. While it is often difficult to use frozen animal sperm and eggs, there are many examples of it being done successfully. In an effort to conserve agricultural biodiversity, gene banks are used to store and conserve the plant genetic resources of major crop plants and their crop wild relatives. There are many gene banks all over the world, with the Svalbard Global Seed Vault being considered the most famous one. The database of the largest gene banks in the world can be queried via a common website, Genesys. A number of global gene banks are coordinated by the CGIAR Genebank Platform
Тұқым қоры
Тұқым банкі – көптеген өсімдік түрлерінің тұқымдары мұздату арқылы сақталатын орын, осылайша болашақта генетикалық әртүрлілікті сақтауға мүмкіндік туады. Температура тұқымдардың қанша уақыт мұздатылғанына байланысты. Қысқа мерзімді сақтау үшін (3–5 жыл) температура аралығында, орта мерзімді сақтау үшін (10–15 жыл) температура аралығында, ал ұзақ мерзімді сақтау үшін (50 жыл және одан да көп) температура аралығында болады. Тұқымдар көп жылдар бойы ұйықтау күйінде қалуы мүмкін, сондықтан оларды үнемі толықтырудың қажеті жоқ. Бұл банктерде өсімдіктің споралар мен птеридофиттер сияқты басқа да бөліктерін сақтауға болады. Бірақ түйнек дақылдары, тұқымсыз өсімдіктердің бір түрі, мұздату арқылы сақталмайды. Сондай-ақ, тұқымдар сақталғанда, олардың ылғалдылығы тұрақты түрде төмен болуы маңызды, себебі осылайша мұздату температурасында тірі қалуға мүмкіндік алады. Ылғалдылығы жоғары тұқымдар қурап кетеді. Әлемдегі ең ірі тұқым банкі – Лондонға жақын, Батыс Сассекстегі Уэйкхерст Плейс аумағында орналасқан Велком Траст Миллениум ғимаратында (WTMB) орналасқан Миллениум тұқым банкі. Ал әлемдегі ең үлкен тұқым қоймасы – Свалбардтың ғаламдық тұқым қоймасы. Норвегияның Шпицберген аймағында орналасқан бұл тұқым қоймасы, кез келген өсімдіктің жойылуына немесе жоғалуына қарсы генетикалық әртүрлілікті сақтау мақсатымен құрылды.
A seed bank is where seeds of many different species of plants are stored at freezing temperatures so that we have a way of preserving genetic diversity for the future. The temperature depends on how long the seeds are kept frozen. Temperature for short term storage (3–5 years) is between Temperature for medium term storage (10–15 years) is at Temperature for long term storage (50 or more years) is between Seeds can remain dormant for many years so there is no need to keep restocking. Other parts of a plant that can be stored in these banks are spores and pteridophytes. Tuber crops, a type of seedless plant, cannot be frozen and stored. It is also important that when seeds are stored, they have a constant low moisture content to keep them viable at freezing temperatures. Seeds with a high moisture content will perish. The largest seed bank in the world is the Millennium Seed Bank housed at the Wellcome Trust Millennium Building (WTMB), located in the grounds of Wakehurst Place in West Sussex, near London. The world’s largest seed vault is the Svalbard Global Seed Vault. Located in Spitsbergen, Norway, this seed vault was made to preserve genetic diversity in case there would ever be extinction or loss of any and all plants.
Криобанк
Бұл әдісте тұқым немесе ұрық өте төмен температурада сақталады. Әдетте, ол 196 °C температурада сұйық азотта сақталады. Тұқымдарды немесе ұрықтарды осы температурада мұздату арқылы олар кем дегенде бір ғасыр бойы тірі қалуы мүмкін. Әлемдегі ең ірі жануарлар криобанктерінің бірі – Сан-Диего қаласындағы (Калифорния штаты) Сан-Диего зообағы жасаған «мұздатылған зообақ». Жануарлар криобанктерінде жеке жұмыртқа мен сперманы сақтағаннан гөрі эмбриондарды мұздату артық көріледі, себебі эмбриондар мұздату процесіне көбірек төзімді келеді.
In this technique, a seed or embryo is preserved at very low temperatures. It is usually preserved in liquid nitrogen at 196 °C. By freezing the seeds or embryos at this temperature they can stay viable for at least a century. An example of one of the world’s largest animal cryobanks is the frozen zoo made by the San Diego Zoo, in San Diego California. With animal cryobanks freezing embryos is preferred instead of the separate egg and sperm because the embryos are more resistant to the freezing process.
Ағза өскіндерін сақтау
Тозаңды сақтау – криоконсервациялау техникасы арқылы тозаң түйіршіктерінің сақталуы. Витрификация – тозаң түйіршіктерінің мұздатылуы, бірақ мұз немесе мұз кристалдарының пайда болмауы. Тозаңды 5 °C-тан 18 °C-қа дейінгі температурада лиофилизациялау арқылы да сақтауға болады. Тозаңдағы ылғалдың оптималды деңгейі өсімдік түріне байланысты. Әртүрлі өсімдік түрлерінің тозаңын екі топқа бөлуге болады. Бірі – қалың экзинасы бар екі ядролы тозаң, екіншісі – жұқа экзинасы бар үш ядролы тозаң. Екі ядролы тозаң төмен ылғалдылықта мұздатылғанда ұзақ өмір сүреді. Ал үш ядролы тозаң төмен ылғалдылықта мұздатылғанда өмір сүру ұзақтығы қысқарады.
The storage of pollen is where pollen grains are stored through a cryopreservation technique called vitrification. Vitrification is the prosses where pollen grains are frozen but no ice or ice crystals form. Pollen can also be freeze dried and stored at temperatures of 5 °C to 18 °C. Ideal levels of moisture content in the pollen depends on the type of plant. The pollen from different plant species can be put into two groups. One is Binucleate pollen, which has a thicker exine and the second is Trinucleate pollen, which has a thinner exine. Binucleate pollen has a higher lifespan when frozen at a low moisture level. Trinucleate pollen, however, has a lower lifespan when frozen at a low moisture level.
Далалық гендер банкі
Бұл гендерді сақтау мақсатымен өсімдіктерді себу әдісі. Осы үшін жасанды экожүйе құрылады. Бұл әдіс арқылы түрлі өсімдік түрлерінің айырмашылықтарын салыстырып, оларды толық зерттеуге болады. Бұл үшін кең аумақ, қолайлы топырақ, климат сияқты жағдайлар қажет. Маңызды егін түрлерінің ген қоры осы әдіс арқылы сақталады. Мысалы, Ориссадағы Орталық Күріш зерттеу институтында күріштің 42 000 түрі сақталған.
This is a method of sowing plants for the conservation of genes. For this purpose, an ecosystem is created artificially. Through this method, one can compare the differences among plants of different species and can study them in detail. It needs more land, adequate soil, weather, etc. Germplasm of important crops are conserved through this method. 42,000 varieties of rice are conserved in the Central Rice Research Institute in Orissa.