Кіріспе

Балық түрлері

Тұмсық мұрынды балық (Simenchelys parasitica), сондай-ақ қаңғырау мұрынды балық, шылымды балық немесе тұмсық мұрынды паразит балық деп те аталады, терең теңіз балығының бір түрі және оның туысының жалғыз өкілі. Кейбір авторлар оны Synaphobranchidae тұқымдасының Simenchelyinae немесе кескіш мойынды балықтардың жалғыз мүшесі ретінде жіктейді, ал басқалары оны өзінің жеке тұқымдасына, Simenchelyidae, жатқызады. Ол Атлант және Тынық мұхиттарында, әдетте, тереңдігі шамамен 1,5 метрде, теңіз түбіне жақын кездеседі. Әдетте, өлі тіршілікпен қоректенсе де, ол үлкен балықтарға паразит ретінде ену үшін күшті жауы мен тістерін пайдалануымен көбірек танымал. Бұл түр адамдарға зиянсыз және балық шаруашылығы үшін ешқандай қызығушылық тудырмайды.

Биология және экология

Ерте жастағы снубнозды бақалар эпибенттік копеподтармен (Tharybis spp.) және амфиподтармен қоректенеді. Алайда, бұл бақа көбінесе паразиттік әдеттерімен танымал, бұл туралы әдебиетте жиі айтылады. 1904 жылы Фрэнк Томас Буллен «Теңіз тұрғындары» еңбегінде былай деп жазған: «Бақа көкбалық сияқты ірі, етті балықтардың денесіне жабысып, сору арқылы және тесіп кіру арқылы денелеріне терең бойлай кіріп, өз шалақарлығымен қаншалықты қиындық тудыратынын көзге елестете алмайсыз». Спенсер Фуллертон Бейрд бақалардың «көптеген жағдайларда балықтың арқа сүйегінің бойымен қозғалатынын» хабарлаған. Сондай-ақ, ол олардың желіге түскен, жұмыртқалаған шабақтардың құрсақ қуысына кіріп, «бірнеше минуттың ішінде» жұмыртқаларын жейтіні туралы айтқан. 1992 жылы Нью-Йорк штатының Монтаук қаласында қысқа тұмсықты мако акуласының (Isurus oxyrhinchus) жүрегінен екі снубнозды бақа табылды. Екеуі де жетілмеген аналықтар болған, ұзындығы өлшенді және қанмен қоректенген. Гистологиялық зерттеулер олардың артериосклероз және гиперплазияға (қан айналымының бұзылуын немесе метаболикалық қалдықтардың уытты әсерін көрсетеді) және тіндердің жаңаруына жеткілікті уақыт болғанын көрсетті. Авторлар акула аулау барысында әлсірегеннен кейін, бақаның былтырлау немесе жұтқыншақ арқылы (кіру жолы нақты анықталмады, мүмкін сүйреу арқанының зақымдануы салдарынан) акуланың ішіне кіргенін, қан айналымына өтіп, содан кейін жүрекке жеткенін болжады. Паразиттік мінез-құлқына қарамастан, суастында еркін жүзетін жас және ересек бақаларды кездестіру, сондай-ақ оларды жем салынған тұзақтарға ұстау, бұл түрдің ең көп дегенде мүмкіндікті пайдаланатын паразит екенін көрсетеді, ол ауру және өліп бара жатқан балықтарға кіреді. Көбею жұмыртқа салу арқылы жүзеге аспайды. Жұмыртқалары, кем дегенде, мөлшерінде болады және майлы тамшысы жоқ пелагикалық болып келеді. Бір аналықтың жұмыртқалығында шамамен 30 000 жұмыртқа бар екені анықталды. Барлық басқа бақалар сияқты, снубнозды бақа да ересек бақаға ұқсайтын жасөспірім түріне айналатын лептоцефалдық дернәсіл сатысынан өтеді. Бұл түрге жататын лептоцефалдық дернәсілдер әлі анықталған жоқ, бірақ метаморфоз кезеңінің сыртқы түріне сүйенсек, олардың денесі ұзын, басы қысқа, аузы кішкентай және денесінде пігмент аз немесе жоқ болуы мүмкін. Метаморфоздық балықтар ақ түсті, қара ішекшесі анық көрінеді; белгілі бір метаморфоздық мысалдың ұзындығы өлшенді. Жыныстық жетілу шамамен 1,5 метрлік ұзындықта жетеді. Трематода Hypertrema ambovatum – бұл түрдің белгілі паразиті, ол ішектерде қоныстанады.