Кіріспе

Пэйншилл (кейбір 19 ғасырлық мәтіндерде "Пэйнс Хилл" деп те аталады) Кобхэм, Суррей, Англия маңындағы 18 ғасырдағы ағылшын ландшафты паркінің ең жақсы сақталған үлгілерінің бірі. Ол 1738 және 1773 жылдар аралығында Чарльз Гамильтон жобалап, салған. Гамильтон паркте салған бастапқы үйі кейін бұзылыпты. Пэйншилл Elmbridge Borough Council-дің меншігінде және Painshill Trust басқаруында. Көпшілікке ашық (кіру ақысы бар) Пэйншилл тарихи парктер мен бақтар тізілімінде бірінші дәрежелі мұражай ретінде тіркелген. 1998 жылы Пэйншилл "18 ғасырдың маңызды ландшафты паркін және оның ерекше құрылыстарын өте қиын жағдайдан үлгілі түрде қалпына келтіргені үшін" Europa Nostra медалімен марапатталды. 2006 жылдың мамыр айында Өсімдіктер мен бақтарды сақтау жөніндегі Ұлттық кеңес (NCCPG) Пэйншиллдің Джон Бартрам мұралық коллекциясына толық коллекция мәртебесін берді.

Тарих

Чарльз Гамильтон 1704 жылы Дублинде туды, ол Джеймс Гамильтонның 9-шы ұлы және 14-ші баласы, 6-шы Эберкорн графы. Ол Вестминстер мектебінде және Оксфордта білім алып, екі рет Ұлы саяхатқа барды, бірі 1725 жылы, екіншісі 1732 жылы. 1738 жылы Гамильтон Пайншиллде жер сатып ала бастады және жылдар бойы оның иелігі 1730 жылы Англияда басталған пейзаждық қозғалыстың өркендеген дизайнындағы өзгерістерді көрсететін алғашқылардың бірі болды. Гамильтон қазіргі органикалық бағбандастық және органикалық газон күтімі техникаларын қолданды. Бұл бақ дизайнының геометриялық формалдығынан жаңа, табиғи стильге ауысуды білдірді. Гамильтон отырғызған көптеген ағаштар мен бұталарды оған Филадельфиядан натуралист Джон Бартрам жіберген. Бақ сыйлы қонақтар үшін ашық болды, оларды бас бағбан ақы за айналдырып көрсететін, және көптеген танымал тұлғалар, соның ішінде пейзаждық стильдің негізін қалаушы Уильям Гилпин, Томас Джефферсон Джон Адамспен бірге, Анхальт-Дессау принці Франц және маңызды пейзаждық бақ авторларының бірі Томас Уэтели келіп көрді. Сол кезде де, қазір де, саябақты аралау үшін арнайы маршрут ұсынылды, ол келушілерге ең әдемі көріністерді көрсететіндей етіп жасалған. Painshill-дің көріністері Ресейдің Екатерина Ұлы Wedgwood-тен тапсырыс берген Жабақ сервизінің кейбір бөліктерінде бейнеленген. Гамильтон ақырында ақшасы бітіп, 1773 жылы иемділікті Бенджамин Бонд Хопкинске сатты, ол 1794 жылы қайтыс болғанға дейін оны сақтап тұрды. 1778 жылы Хопкинс сәулетші Ричард Джоппен Пэншилл үйін саябақтың басқа жерінде қайта құруды тапсырды. Кейіннен үйді 19 ғасырда сәулетші Децимус Бертон кеңейтті, қазір ол ІІ* санаттағы ескертулі ғимарат. Генри Латтрелл, 2-ші Карэмптон графы (7 тамыз 1743 – 25 сәуір 1821) 1807 жылы Уильям Моффаттан Пэншиллді сатып алды. Латтрелл Пэншиллде тұрды, ол Дублиннің сыртындағы Клонсилла маңындағы ата-бабаларының Латтреллстаун қамалынан қашып келді, себебі 1798 жылы Ирландия көтерілісін басудағы рөлі оның қауіпсіздігіне қатер төндірді. (Оның атасы полковник Генри Латтрелл 1717 жылы Дублинде ағылшын королі Уильям III-ке ирландиялықтарды сатқандығы үшін өлтірілді.) 1821 жылы қайтыс болғаннан кейін Латтреллдің әйелі Джейн 1831 жылы қайтыс болғанға дейін Пэншиллде тұрды, содан кейін ол Сэр Уильям Куперге, Суррейдің жоғары шерифіне сатылды. Сэр Уильям Купер және оның әйелі, кейін жесірі, 1863 жылға дейін сол жерде тұрып, Джозеф Браманың аспалы көпірі мен су доңғалағын орнатты және Джон Клаудиус Лудон жобалаған ағаш бақшасын отырғызды. 1873 жылы ағылшын ақыны, әдеби және әлеуметтік сыншы Мэтью Арнольд Пэйнс Хилл Коттеджін Чарльз Дж. Лифтен жалға алып, 1888 жылы қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. 1904 жылы Кобхэм Паркінің иесі Чарльз Комб Пэншилл Паркін сатып алып, онда тұрды, ал оның ұлы Кобхэм Паркіне көшіп кетті. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Пэйншилл саябағын бірнеше жеке меншік иелері иеленді. 1948 жылы иемділік бөлініп, коммерциялық мақсаттар үшін жеке лоттарға сатылды. Саябақтың ерекшеліктері құлдырап кетті. 1980 жылы жергілікті билік, Элмбридж кенті кеңесі, Гамильтонның бастапқы иелігінің бір бөлігін сатып алып, ландшафт бағын және оның көптеген ерекшеліктерін қалпына келтіру жұмыстарын бастады. Келесі жылы Пайншилл парк қоры "Пайншиллді Чарльз Гамильтонның ландшафтты бақтың түпнұсқалық тұжырымына мүмкіндігінше жақын қалпына келтіру, сондай-ақ жұртшылықтың игілігі үшін" міндетімен тіркелген қайырымдылық ұйымы ретінде құрылды. 18 ғасырға тән Painshill-дің негізгі ерекшеліктерінің көптеген суреттері бар, олар қалпына келтіру процесіне көмектеседі. I дәрежелі ғимаратты қалпына келтіру жалғасты, 2013 жылы Кристалл үңгірін қалпына келтіру жұмыстары аяқталды, ал парктегі одан әрі қалпына келтіру жұмыстары қаржыландырудың болуына байланысты. Қазіргі уақытта парк A3 тас жолымен шектеседі, бұл оған оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Сипаттама

Бүгінде Пэйншилл 18 ғасырда Чарльз Гамильтонға тиесілі болған бастапқы аумақтың бір бөлігін қамтиды. Ландшафтық бақ, ирек Моль өзенінің жағалауымен созылып, табиғи төбелер мен аңғарларға толы жерде орналасқан. Басты ерекшелігі – бірнеше аралдары бар, көпірлермен және жолмен жалғанған жылан тәрізді көл. Көлге және өсімдіктерге қажетті су 19 ғасырғы балкалы двигательмен, су доңғалағы арқылы Моль өзенінен сорғыланады. Гамильтон төбелер мен көлдің көрінісін ағаштар, аллеялар және жеке ағаштарды мұқият отыртылып, түрлі көріністер мен орталарды – амфитеатр, сулы жайлау және альпілік аңғар жасау арқылы жақсартты. Көріністердегі басты назар аударарлық орындар ретінде және пейзажда ашылатын сүйкімді элементтер ретінде Гамильтон бірнеше әдемі ғимараттарды – үңгір, готикалық "ғибадатхана", готикалық аббаттың "қырып тасталған" қалдықтары, римдік мазар және елді көруге болатын готикалық мұнара орналастырды. Римдік "Бакхус ғибадатханасы" қайта жаңартылды (2018), бірақ қазір онда Гамильтонның Италия саяхаттарынан әкелген басқа да ескі заттармен қатар, Бакхустың римдік мүсіні де қойылған. Ол 1770 жылы швед суретшісі Элиас Мартин салған, ал ол 1783 жылы Швецияның ұлттық ақыны Карл Майкл Беллманның «Бакхи Темпель» («Бакхус ғибадатханасы») кітабына суреттер салған. Бастапқы отыртылған өсімдіктердің арасында Корк емені, қасиетті жиде, шыршы, күміс қайың және үш кедрдің керемет мысалдары бар. Олардың бірі, Ұлы кедр деп аталатын кедрінің биіктігі 37 метр (120 фут), ені 30 метр (100 фут) және ол Еуропадағы ең үлкен Ливан кедрі саналады. 2010 жылы Пэйншиллде өткен конференцияда осы 18 ғасырлық ландшафтық бақты қалпына келтіру жөніндегі жұмыстар талқыланды.

Танымал мәдениетте

Ландшафттық бақша кино және теледидар өндірісіне тұрақ болған, мысалы, 2009 жылғы ITV2 телесериалындағы "Бриджфорд университеті" аумағы және Оскар Уайльдтың "Дориан Грейдің портреті" (2009 жылғы фильм) фильмінің сыртқы түсірілімдері үшін пайдаланылды. 2017 жылы Painshill Park ғылыми-фантастикалық телесериал "Black Mirror" ("Hang the DJ" эпизоды) көрсетілді.