Кейпэбилити Браун: Англия ландшафт сәулетшісінің мұрасы
Capability Brown
Кейпэбилити Браун – ағылшын ландшафт сәулетшісі, Англия бақша өнерінің шебері. Парктерді жоспарлау, көгалдандыру және тұтас қызмет көрсетумен айналысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын ландшафт сәулетшісі
English landscape architect
Ланселот Браун (шамамен 1715-16 ж.т., 30 тамыз 1716 ж. – 6 ақпан 1783 ж.), көбінесе Capability Brown деп танылатын, ағылшын бағбан және ландшафт сәулетшісі, ағылшын ландшафт бағ стилі тарихындағы ең белгілі тұлға. Ол "18 ғасырдың ұлы ағылшын суретшілерінің соңғысы" және "Ағылшысының ең ұлы бағбаншысы" ретінде есте қалады. Уильям Кент сияқты басқа сәулетшілерден өзгеше, ол өзі қолымен бағбандықпен айналысып, клиенттеріне толыққанды қызмет көрсетті – бақтар мен саябақтарды жобалап, содан кейін олардың ландшафтын және егістігін басқарды. Ол ағылшыл елдік үйлердің көркейтілген саябақтарымен танымал, олардың көптегені бүгінгі күнге дейін жақсы сақталған. Бірақ ол жоспарларына гүлді бақтар мен жаңа бұталы өсімдіктерден тұратын "ләззат бақтарын" да қосты, олар әдетте үйдің негізгі фасадынан және саябақтың көрінісінен бұрынғыдай кедергі келтірмейтін жерге орналастырылды. Оның "ләззат бақтарына" егілген өсімдіктерінің көп бөлігі кейінгі өзгерістерге ұшырады. Ол Кембридждегі The Backs бойындағы колледж бақтары сияқты кішкентай қалалық жобалардың жоспарларын да ұсынды. Оның стиліне қатысты сын, оның өмір заманында да, кейін де, көбінесе "басты үйді шөп теңізінде, кейбір сумен (әдетте әсерлі), және ағаштарды топтамалар мен қоршау жолақтарында" көрсету арқылы "авторитарлыққа теңестірілетін біртектілік" береді, бұл оның тапсырыс берушілерінің қиялының, тіпті талғамының жетіспеуін көрсетеді деген пікірге негізделген. Ол 170-тен астам саябақты жобалады, олардың көптегені бүгінге дейін сақталған. Ол "Қабілетті" деп аталды, себебі ол клиенттеріне олардың мүлігі "жақсартуға қабілетті" екенін айтқан. Оның ықпалы соншалықты зор болды, оның алдыңғылары Чарльз Бриджман мен Уильям Кенттің ағылшын бағына қосқан үлесі көбінесе назардан тыс қалды; тіпті Кенттің жақтасы Хорас Уолполл Кенттің "өте қабілетті шеберден кейін" келгенін мойындады.
Lancelot Brown (born c. 1715–16, baptised 30 August 1716 – 6 February 1783), more commonly known as Capability Brown, was an English gardener and landscape architect, who remains the most famous figure in the history of the English landscape garden style. He is remembered as "the last of the great English 18th century artists to be accorded his due" and "England's greatest gardener". Unlike other architects including William Kent, he was a hands on gardener and provided his clients with a full turnkey service, designing the gardens and park, and then managing their landscaping and planting. He is most famous for the landscaped parks of English country houses, many of which have survived reasonably intact. However, he also included in his plans "pleasure gardens" with flower gardens and the new shrubberies, usually placed where they would not obstruct the views across the park of and from the main facades of the house. Few of his plantings of "pleasure gardens" have survived later changes. He also submitted plans for much smaller urban projects, for example the college gardens along The Backs at Cambridge. Criticism of his style, both in his own day and subsequently, mostly centres on the claim that "he created 'identikit' landscapes with the main house in a sea of turf, some water, albeit often an impressive feature, and trees in clumps and shelterbelts", giving "a uniformity equating to authoritarianism" and showing a lack of imagination and even taste on the part of his patrons. He designed more than 170 parks, many of which survive. He was nicknamed "Capability" because he would tell his clients that their property had "capability" for improvement. His influence was so great that the contributions to the English garden made by his predecessors Charles Bridgeman and William Kent are often overlooked; even Kent's champion Horace Walpole allowed that Kent "was succeeded by a very able master".
Бейнелі бақтар
Браунның 170-тен астам ел үйлері мен поместийлердің маңындағы бақшаларды жасағаны болжануда. Оның жұмыстары Белвоар сарайында, Крум Кортта (онда ол үйді де жобалаған), Бленхайм сарайында, Уорвик сарайында, Харвуд үйінде, Хайклэр сарайында, Аппулдуркомб үйінде, Милтон аббаттығында (және жақын орналасқан Милтон Аббас ауылында) және Кью бақшасында, сондай-ақ көптеген басқа да жерлерде сақталған. Оның үйге тікелей жалғасатын, толқынды, тегіс шөптер, ағаштардың топтары мен шашыраңқы орналасуы, сонымен қатар кішкентай өзендерді жасырын бөгеттер арқылы жасалған ирек көлдері – бұл ағылшын пейзажындағы жаңа стиль болды, бұл «бақшасыз» пейзаждық бағбандық түрі, ол бұрынғы формальды стильдердің барлық іздерін жойды. Оның пейзаждары сәннің қатарында болды. Олар 1710 жылдардан бастап Александр Поп және басқалар сынға алған Англияның танымал формальды бақшаларынан түбегейлі өзгеше болды. 1719 жылдан бастап Уильям Кент оларды Браунның пейзаждарында ең жоғары деңгейге жеткен, көбірек табиғи композициялармен ауыстырды. Хэмптон Кортта Браун 1782 жылы Ханна Мормен кездесті, ол оның «грамматикалық» әдісін әдеби тілмен сипаттады: «Міне», деді ол саусағымен нұсқап, «мен үтір қоямын, ал», екінші нәрсеге көрсетіп, «егер бұрылыс қажет болса, мен қос нүкте қоямын; көріністі бөлшектеу үшін үзіліс қажет болса, басқа жерде жақша жасаймын; енді тоқталдым, содан кейін басқа тақырыпқа көшемін». Браунның демеушілері олар үшін жасаған идеалды пейзаждарды олар құрмет тұтқан және жинаған итальяндық пейзаж суретшілерінің тұрғысынан қарады, алғаш рет Кеннет Вудбридж Стоурхедтегі пейзажда «брауниандық» пейзажға (бірақ брауниандық емес айналым жолымен) тапқандай болды, оның жасалуына Браунның өзі қатыспаған.
It is estimated that Brown was responsible for more than 170 gardens surrounding the finest country houses and estates in Britain. His work endures at Belvoir Castle, Croome Court (where he also designed the house), Blenheim Palace, Warwick Castle, Harewood House, Highclere Castle, Appuldurcombe House, Milton Abbey (and nearby Milton Abbas village) and in traces at Kew Gardens and many other locations. His style of smooth undulating grass, which would run straight to the house, clumps, belts and scatterings of trees and his serpentine lakes formed by invisibly damming small rivers were a new style within the English landscape, a 'gardenless' form of landscape gardening, which swept away almost all the remnants of previous formally patterned styles. His landscapes were at the forefront of fashion. They were fundamentally different from what they replaced, the well known formal gardens of England which were criticised by Alexander Pope and others from the 1710s. Starting in 1719, William Kent replaced these with more naturalistic compositions, which reached their greatest refinement in Brown's landscapes. At Hampton Court Brown encountered Hannah More in 1782 and she described his "grammatical" manner in her literary terms: Now there' said he, pointing his finger, 'I make a comma, and there' pointing to another spot, 'where a more decided turn is proper, I make a colon; at another part, where an interruption is desirable to break the view, a parenthesis; now a full stop, and then I begin another subject. Brown's patrons saw the idealised landscapes he was creating for them in terms of the Italian landscape painters they admired and collected, as Kenneth Woodbridge first observed in the landscape at Stourhead, a "Brownian" landscape (with an un Brownian circuit walk) in which Brown himself was not involved.
Сын
Браунды ең қатал сынға алған замандасы Уведел Прайс болды. Өзінің мансабын Лонглиттің Браун пейзажында бастаған, бірақ жеке дизайнында формальды құрылымды қолданған Рассел Пейдж Браунды "бай клиенттерін әсем формальды бақтарын жыртып, оларды шөп, ағаш үйірлерінен және дөңгелексіз көлдер мен тоғандардан тұратын қарапайым композициялармен алмастыруға көндіргені" үшін айыптады. Ағылшын ақыны және сатирик Ричард Оуэн Кембридж, Брауннан бұрын өліп, "жұмақты оның 'жақсартуына' дейін көруді" үміттенедінін мәлімдеді. Бұл Браунның туындыларына қатысты 200 жылдан бері жалғасып келе жатқан дау-жанжалды көрсететін әдеттегі мәлімдеме болды. Ал тарихшы және жазушы Ричард Бисгроув Браунның әдісін "оның элементтерін сақтап, бір жерге ағаш отырту, екінші жерге су көзін жасыру арқылы табиғатты жетілдіру" деп сипаттады. Оның өнері жердің, судың, ағаштардың формальды әлеуетін ескерді, соның арқасында ағылшын пейзажы идеалды формасын алды. Қиындық сол еді, одан кем қабілетті еліктеушілер мен аз білімді көрермендер табиғаттың жетілдірілгенін байқамай, оны жай ғана табиғат деп қабылдады. Оның бұл шеберлігі өз заманында мойндалды; бір анонимді некролог былай деп жазды: "Дегенмен, оның генийінің күші соншалық болды, ол ең бақытты болғанда ең аз есте қалады; ол табиғатты соншалықты дәл көшірді, оның туындыларын шығарма деп қателестіруге болады". 1772 жылы сэр Уильям Чемберс (Браунды атымен атамаса да) бақтардың "жаңа стилі" "жалпы егістік далаларынан көп ерекшеленбейді, себебі олардың көпшілігінде қарапайым табиғат көшірілген" деп шағымданды.
Perhaps Brown's sternest critic was his contemporary Uvedale Price, who likened Brown's clumps of trees to "so many puddings turned out of one common mould." Russell Page, who began his career in the Brownian landscape of Longleat but whose own designs have formal structure, accused Brown of "encouraging his wealthy clients to tear out their splendid formal gardens and replace them with his facile compositions of grass, tree clumps and rather shapeless pools and lakes." Richard Owen Cambridge, the English poet and satirical author, declared that he hoped to die before Brown so that he could "see heaven before it was 'improved'." This was a typical statement reflecting the controversy about Brown's work, which has continued over the last 200 years. By contrast, a recent historian and author, Richard Bisgrove, described Brown's process as perfecting nature by "judicious manipulation of its components, adding a tree here or a concealed head of water there. His art attended to the formal potential of ground, water, trees and so gave to English landscape its ideal forms. The difficulty was that less capable imitators and less sophisticated spectators did not see nature perfected they saw simply what they took to be nature." This deftness of touch was recognised in his own day; one anonymous obituary writer opined: "Such, however, was the effect of his genius that when he was the happiest man, he will be least remembered; so closely did he copy nature that his works will be mistaken." In 1772, Sir William Chambers (though he did not mention Brown by name) complained that the "new manner" of gardens "differ very little from common fields, so closely is vulgar nature copied in most of them."
Жеке өмір
1744 жылғы 22 қарашада ол Бостон, Линкольншир қаласынан Бриджит Уэйтке (жақындықпен Бидди деп аталатын) Стоу приход шіркеуінде үйленді. Оның әкесі кенттік кеңесші және жер иесі болған, ал оның отбасында геодезистер мен инженерлер кездесетін. Олардың сегіз баласы болды: Бриджит 1746 жылы, Ланселот (Ланс деп аталды), Уильям (жас кезінде қайтыс болды), Джон 1751 жылы, 1754 жылы туған, бірақ көп ұзамай қайтыс болған ұл, 1756 жылы туып, сол жылы қайтыс болған Анна, 1758 жылы Маргарет (Пегги деп аталды) және 1761 жылы Томас. 1768 жылы ол Шығыс Англиядағы Хантингдонширдегі Фенстантон уәлиесін Лорд Нортгемптоннан 13 000 фунт стерлингке сатып алды. Бұл құрамына екі сарай, екі ауыл және 2668 акр жер кірді. Мүлік 1870 және 1880 жылдары бөлік-бөлік сатылғанға дейін отбасының иелігінде болды. Мүлікке ие болу оған 1770-1771 жылдары Хантингдонширдің жоғары шерифі қызметіне кандидат болуға және қызмет етуге мүмкіндік берді. Ол жұмысын жалғастырып, сапарлар жасады, бірақ 1783 жылғы 6 ақпанда, қызы Бриджит Холландтың үйінің алдында, 6 Гертфорд-стрит, Лондон мекенжайында, Лорд Ковентриде өткізген түндік сапардан оралғанда кенеттен құлдырап қайтыс болды. Хорас Уолпол леди Оссориге: «Сіздің дриадаларыңыз қара қолғап киюі керек, ханым, олардың қайын атасы, леди Табиғаттың екінші күйеуі қайтыс болды!» деп хат жазды. Браун Фенстантон уәлиесіндегі Браунның шағын иелігінің шіркеуі – Санкт-Петер және Санкт-Пол шіркеуінің ауласына жерленді. Ол шамамен 40 000 фунт стерлинг мүлік қалдырды, оның ішінде Кембриджшир, Хантингдоншир және Линкольнширдегі мүліктер болды. Оның үлкен қызы Бриджит архитектор Генри Холландқа тұрмысқа шықты. Браун екі ұлын Итонға оқуға жіберді. Олардың бірі, кіші Ланселот Браун, Хантингдоннан парламент депутаты болды. Оның ұлы Джон Корольдік теңіз күштеріне қосылып, адмирал шеніне жетті.
On 22 November 1744 he married Bridget Wayet (affectionately called Biddy) from Boston, Lincolnshire, in Stowe parish church. Her father was an alderman and landowner while her family had surveyors and engineers among its members. They had eight children: Bridget in 1746, Lancelot (known as Lance), William (who died young), John in 1751, a son in 1754 who died shortly afterwards, Anne who was born and died in 1756, Margaret (known as Peggy) in 1758 and Thomas in 1761. In 1768 he purchased the manor of Fenstanton in Huntingdonshire in East Anglia for £13,000 from Lord Northampton. This came with two manor houses, two villages and 2,668 acres of land. The property stayed in the family until it was sold in lots in 1870s and 1880s. Ownership of the property allowed him to stand for and serve as High sheriff of Huntingdonshire from 1770 to 1771. He continued to work and travel until his sudden collapse and death on 6 February 1783, on the doorstep of his daughter Bridget Holland's house, at 6 Hertford Street, London while returning after a night out at Lord Coventry's. Horace Walpole wrote to Lady Ossory: "Your dryads must go into black gloves, Madam, their father in law, Lady Nature’s second husband, is dead!". Brown was buried in the churchyard of St. Peter and St. Paul, the parish church of Brown's small estate at Fenstanton Manor. He left an estate of approximately £40,000 , which included property in Cambridgeshire, Huntingdonshire and Lincolnshire. His eldest daughter Bridget married the architect Henry Holland. Brown sent two of his sons to Eton. One of them, Lancelot Brown the younger, became the MP for Huntingdon. His son John joined the Royal Navy and rose to become an admiral.