Кіріспе

Британдық ландшафт дизайнері, сондай-ақ Хэмфри Рептон атымен танымал ағылшын крикетшісі (21 сәуір 1752 - 24 наурыз 1818), ағылшын ландшафт бағының классикалық кезеңінің соңғы ұлы дизайнері, көбінесе Капебилити Браунның ізбасары деп есептеледі. Оның стилі 19 ғасырдағы одан да күрделі және әртүрлі стильдердің алға басушысы саналады. Оның есімі жиі "Хамфри" деп қате жазылады. Браун және басқа да белгілі дизайнерлерден айырмашылығы, ол тек дизайнер ретінде жұмыс істеді, өз жобаларын іске асыру үшін мердігерлік жасаған жоқ, сондықтан ол одан әлдеқайда аз табыс тапты. Оның бүктемелі бөлімдері бар көптеген танымал эскиздері сақталған; олар клиенттеріне жобаны бастағанға дейін және аяқтағаннан кейін қандай боларын көрсетті. Ол өзін (визиткасында) ландшафт бағбаны ретінде таныстырған алғашқы адам болып есептеледі.

Ерте өмір

Рептон Бьюри Сент-Эдмундс қаласында, акциз жинаушы Джон Рептон мен Марта Фитчтің (құрметті есімі Фитч) ұлы ретінде дүниеге келді.

Бейнелеуші бағбан

Оның капиталы азайып, Рептон Эссекстегі Ромфордтың жанындағы Харр көшесіндегі қарапайым коттеджге көшіп барды. 1788 жылы 36 жасында төрт баласымен және тұрақты табысы болмағанда, ол өзінің сурет салу дағдыларын Сустедтегі жерді жоспарлаудағы шектеулі тәжірибесімен біріктіріп, «ландшафттық бағбан» (өзінің өзі ойлап тапқан термин) болу идеясын тапты. 1783 жылы Капабилити Браунның қайтысынан кейін ағылшын бақшасын жоспарлауда ешкім жетекшілік етпеді; Рептон бұл олқылықты толтыруға ұмтылып, жоғары сыныптағы таныстарына хабарламалар жіберді. Ол бастапқыда Браунның көзқарастарын қорғады, бірақ кейін орташа ұстанымға келді. Рептонның ерекшелігін түсіну үшін оның Брауннан қалай ерекшеленетінін егжей-тегжейлі қарастыру пайдалы. Браун Ұлыбританиядағы ең бай аристократтардың көптегені үшін жұмыс істеді, ескі формалды бақшалар мен шаруашылық жерлерден үлкен ландшафттық саябақтар жасады. Рептон Бедфорд және Портленд герцогтары сияқты маңызды клиенттер үшін жұмыс істегенімен, ол көбінесе Браунның өзінің бұрынғы жұмысын жақсартатын. Рептонға бастапқыдан алаңдарды жоспарлауға мүмкіндік туғанда, ол әдетте оны кішкентай аумақта жасады. Осы кішкентай иеліктерде Браун саябақтың айналасын үздіксіз периметрлік белдеумен қоршаған болса, Рептон шіркеу мұнаралары сияқты «қарыз алынған» элементтерге көріністер жасады, оларды жоспарланған ландшафттың бөлігі ретінде көрсетті (бұл Шығыс Азия бағбандарының арасында кең таралған концепция). Ол көлем мен маңыздылық әсерін күшейту үшін кіреберіс жолдар мен кіреберіс үйлерді ойлап тапты және тіпті кейбір иеліктердің айналасындағы жолдарда монограммалық шақырылған белгілерді орнатты, оны Томас Лав Пикок «Мармадук Белгі, эсквайр, суретшіл ландшафт бағбаны» деп сатиралық түрде сипаттады. Headlong Hall. 1787 жылы Уэмблидің батысындағы Садбери жер иесі Ричард Пейдж (1748–1803) Пейдж отбасының үйін «Веллерс» елді мекеніне айналдыруға және оның айналасындағы егістіктерді жеке меншікке айналдыруға шешім қабылдады. 1792 жылы Пейдж, бұл кезде ландшафттық сәулетші ретінде танымал болған Хамфри Рептонды бұрынғы егістік жерді орманды саябаққа айналдыру және үйді жақсарту үшін жалдады. Рептон ландшафттаған аумақтарын көбінесе «саябақтар» деп атады, сондықтан да Уэмбли паркі өзінің атын Рептонға қарызды. Рептон осылай өзгерткен бастапқы жері кейіннен қысқа ғұмырлы Уоткин мұнарасын салу кезінде салынды, ол Париждегі Эйфель мұнарасынан биік болуы тиіс еді. Рептонның абаттандырған аумағы қазіргі Уэмбли паркінен үлкен болды. Ол Барн-Хиллдің солтүстік беткейлерін қамтыды, онда Рептон ағаштар отырғызды және «көрініс үйін» – саябаққа көрініс ашатын готикалық мұнараны салуды бастады. Рептон сондай-ақ Уэмбли паркіне батысқа қарай Уэмбли Хилл жолындағы сабанмен жабылған кіреберіс үйін де жоспарлаған болуы мүмкін. Бұл Рептон жиі қолданған коттедждік стильде жасалған. Өкінішке орай, Рептонның Уэмбли паркіне арналған Қызыл кітабы, бұл нақты жауап берер еді, сақталмаған. Капабилити Браун ірі мердігер болған, ол тек жобалау ғана емес, сонымен қатар өз жұмысының жүзеге асырылуын ұйымдастырды. Керісінше, Рептон кеңесші ретінде жұмыс істеді, Қызыл кітаптары үшін ақы алды және кейде жерді белгіледі, бірақ нақты орындалуын клиентіне ұйымдастыруды қалдырды. Осылайша Рептонның 400-ге жуық жобаларының көпшілігі толық немесе ішінара орындалмады және Браун өте бай болғанымен, Рептонның табысы ешқашан жайлы болған жоқ. Мансабының басында Рептон «суретшіл дау» кезінде Браунның беделін қорғады. 1794 жылы Ричард Пэйн Найт пен Уведел Прайс бір мезгілде «жалаңаш және аққабақ адамның кеміген дарындылығына» қарсы шабуылдар жасады, оның тегіс, жылан тәрізді қисықтарын жайсыз және табиғи емес деп сынады және ландшафттық суреттің «бейнелі» қағидаларына сәйкес құрастырылған қатал және күрделі дизайнды жақтады. Рептонның Браунды қорғауы көптеген көркем идеялардың практикалық емес екендігіне байланысты болды; кәсіби ретінде Рептон клиенттері үшін практикалық және пайдалы дизайн жасау керек болды. Алайда, парадоксалды түрде, Рептонның мансабы өскен сайын, ол суреткерлік идеяларды көбірек пайдаланды. Браунның ландшафттарының бір үлкен сын-пікірі – үйдің ресми орнының болмауы, үйдің алдындағы есікке дейін созылып жатқан алаңдар. Рептон үйдің айналасына ресми террасалар, балюстрадалар, торлы жұмыс және гүл бақшаларын енгізді, бұл 19 ғасырда кең таралған тәжірибеге айналды. Ол сондай-ақ Бристольдің жанындағы Блейз қамалында Ұлыбританиядағы ең танымал «суретшіл» ландшафттарының бірін жасады. Уобурн аббаттығында Рептон 19 ғасырдағы дамудың тағы бір белгісін болжады, қытай бағы, американ бағы, арборетум және күшпен өсірілетін бақша сияқты тақырыптық бақша аймақтарын жасады. 1808 жылы Стоунли аббаттығында Рептон 19 ғасырдағы дамудың тағы бір белгісін болжады, батыс қанатының алдында «үй алаңы» деп аталатын мінсіз крикет алаңын және қақпахана мен үй арасындағы боулинг алаңын жасады. Уобурндағы табысы оған Бедфорд герцогінен қосымша тапсырыс алуға мүмкіндік берді. Ол Блумсбери дамуының орталық бөлігі болып табылатын Рассел алаңының орталық бақшаларын жобалады. Бақшалар археологиялық зерттеулер мен мұрағаттық фотосуреттердің қосымша көмегімен бастапқы жоспарларға сәйкес қайта жаңартылды және қазір Historic England тізімінде. Алаң Рептон үшін маңызды тапсырыс болды және Орталық Лондондағы үш алаңның бірі ғана емес. Ғимараттар Рептонның көптеген ландшафттарында маңызды рөл атқарды. 1790 жылдары ол салыстырмалы түрде белгісіз архитектор Джон Нэшпен жұмыс істеді, оның еркін композициялары Рептонның стиліне сәйкес келді. Нэш бұл мүмкіндіктен үлкен пайда алды, ал Рептон Нэштің архитектуралық ұлы Джон Адей Рептонның жұмысын мойындамауына байланысты комиссия алды. Содан кейін Джон Адей және Рептонның кіші ұлы Джордж Стэнли Рептон әкесімен бірге жұмыс істеді, бірақ Джордж Нэштің кеңсесінде де жұмыс істеуін жалғастырды. Рептон үшін Нэш Брайтонның патша сарайын қайта жасау жұмысын алғанда, өте қиын болды, өйткені Рептон өзі үнді стиліндегі инновациялық ұсыныстар жасаған.

Өлім және мұра

1811 жылғы 29 қарашада Рептон ауыр көлік апатына ұшырады, осының салдарынан көбінесе оның қозғалуы үшін мүгедектер арбасын пайдалану қажет болды. Ол 1818 жылы 65 жасында қайтыс болды және Норфолк графтығындағы Айлшам қаласындағы Әулие Михаил шіркеуінің зиратына жерленді. Ромфордтың Гидея паркі ауданындағы Харе көшесінде (қазір Басты Көше) орналасқан оның коттеджіне жақын үш көше оның құрметіне аталды: Рептон даңғылы, Рептон бақтары және Рептон жолы. 1969 жылғы 19 сәуірде оның коттеджінің бұрынғы орнында мемориалдық тақта ашылды. Коттедж көп бұрын бұзылып, оның орнында Ллойдс ТСБ банк филиалы, Харе көшесі мен Балгорс-Лейн қиылысында орналасқан. Ландшафт сәулетіндегі жаңалықтарымен қатар, Рептонның 1803 жылғы "қарғаның – еменнің анасы" деген сөзі жабайы табиғатты қайта жаңғырту принциптерінің біріне айналды, онда жас жергілікті жапырақтарды қояндар мен бұғылардың шабуынан қорғау үшін тікенді өсімдіктер пайдаланылады.

Көрмелер

Рептонның тұрақты көрмесі, оның ішінде Норфолк графтығындағы Шерингхам паркіндегі Қызыл кітабының көшірмесі. 2018 жылы Вобурн абаттығында Рептонның туғанына 200 жыл толуына арналған көрме өтті. "Рептон ашылды: Ландшафттық бағдарламалау өнері" атты көрме Лондонның Бау-бақша музейінде Рептонның 23 Қызыл кітабын көрсетті. 2018 жылғы 24 қазаннан 2019 жылғы 3 ақпанға дейін.

2018 жылы екі жүз жылдық мерейтойы

The Gardens Trust 2018–19 жылдары «Рептонды бөлісу» жобасын іске асыру үшін Мұра лотерея қорынан грант алды. Жоба ел бойынша бес Рептон нысанының айналасында жергілікті қауымдастықтардың қатысуын қамтамасыз ету мақсатындағы бес жобаны жүзеге асыру үшін еріктілермен бірлесіп жұмыс істеді. Жоба Лондон парктері мен бақтары тресті және Англия мұрасымен бірге Кенвудта (Лондон), Нортгемптоншир бақтары трестімен бірге Уикстид паркінде (Кеттеринг), Норфолк бақтары тресті мен Бродленд аудандық кеңесімен бірге Кэттон паркінде, Авон бақтары трестімен бірге Блейз замогында (Бристоль) және Қара өлкедегі Уорли Вудспен бірге өтті. Жобаның нәтижелері мен бақ тарихын көпшілікке қолжетімді ету үшін жасалған ресурстар 2020 жылы жарияланды. Historic England Хамфри Рептонның ландшафттарын жоспарланған ландшафттардың әуе суретінің интерактивті картасына қосты және Рептон мен кеш Георг дәуірінің бақтары (1780–1820) үшін берік өсімдіктер мен егістерді тапсырыс берді, бұл 1780–1820 жылдарға дейінгі Георг дәуірінің бақтарындағы өсімдіктер мен егіс схемалары бойынша жүргізілген зерттеулер мен консервациялық жобаларға негізделген, зерттеушілер мен осы кезеңдегі бақтарды қалпына келтірушілерге бастапқы өсімдіктер тізімін ұсынуға бағытталған.