Кіріспе

1998 жылы Атлантикадағы тропикалық дауыл «Франсис» 1998 жылдың қыркүйек айында Мексика мен Техаста кең ауқымды су тасқынына әкелді. Жылдық дауыл маусымының алтыншы тропикалық циклон және алтыншы аталған дауыл «Франсис» 8 қыркүйекте Мексика шығанағындағы төмен қысым аймағынан пайда болды. Циклон Мексика шығанағының батысынан солтүстікке қарай жылжып, Техастың орталық жағалауына соғып, содан кейін Орта Батыс арқылы Оңтүстік-Шығыс Канада және Жаңа Англияға қайта бұрылды. Атлантика бассейні үшін ірі тропикалық циклон, бірақ Батыс Тынық мұхиты стандарттары бойынша орташа мөлшердегі жүйе, дауыл Техуантепек, Техас, батыс Луизиана және Ұлы жазықтардағы ауыр жаңбырларды тудырды. Дамып келе жатқан «Франсис» және Тынық мұхитының «Хавьер» тропикалық дауылының өзара әрекеттесуі Мексиканың оңтүстік-шығысында шектен тыс жаңбырларға алып келді, нәтижесінде 200-ден астам адам қаза тауып, 63 миллион долларлық зиян келтірді. Луизиана мен Техас жағалауларындағы су тасқыны жағалауларды басып, аймақтағы өзендердің тасқынын одан әрі күшейтті. 23 қыркүйекте Луизиана және Техас штаттары үшін осы тропикалық циклоннан туындаған зиянға байланысты федералдық төтенше жағдай жарияланды. Зардаптың жалпы сомасы 500 миллион АҚШ долларын құрады (1998 жылғы доллармен), негізінен су тасқынынан. Тропикалық дауылға байланысты бір адам тікелей, ал бір адам жанама түрде қаза тапты. «Франсис» 1998 жылғы маусымда Техасты соққан екінші тропикалық циклон болды, ал екіншісі – «Чарли».

Метеорологиялық тарих

Дауыл пайда болғанға дейін Кампече шығанағында және тропикалық Шығыс Тынық мұхитында теңіз бетінің температурасы қалыптыдан жоғары болды. 4 қыркүйекте "Эрл" дауылы пайда болып, аймақтан алыс кеткеннен кейін, Оңтүстік-Батыс Кариб теңізінде кең аумақты төмен қысым аймағы қалыптасты. Ол солтүстік-батысқа қарай жылжып, Мексика шығанағында баяу ұйымдасты, бірақ тропикалық толқындардың бірнешесі жылдам дамуға кедергі келтірді.

Дайындықтар

8-ші күні түстен кейін Техас жағалауында Хай-Айленд пен Браунсвилл аралығында тропикалық дауыл туралы ескерту жасалды. Келесі күні түстен кейін ескерту аймағы оңтүстікке қарай Мексиканың солтүстік-шығысына дейін, Тампикоға дейін кеңейтілді. 10-шы күні түстен кейін Луизиана жағалауында қатты жел соққандықтан, тропикалық дауыл туралы ескерту шығысқа қарай Перл өзеніне дейін ұзарды. 11-і күні Франсис құрлыққа кіргенде тропикалық дауыл туралы ескертулер бірте-бірте жойылды. Желдің зардабы аз болғанмен, Франсис 500 миллион доллар (1998 АҚШ доллары) шығынға ұшырады, көбінесе су тасқынынан. Сонымен қатар, бір адам қаза тапты. Техас пен Луизиананың бірнеше аймақтары апат аймақтары деп жарияланды. 1981-2010 жылдар аралығында бұл Чиапас штатында тропикалық циклонға байланысты ең жоғары жауын-шашын мөлшері болды. Чиапас халқының үштен бір бөлігі, яғни 800 000 адам су тасқынынан тікелей зардап шекті, ең көп зардап Motozintla және Pijijiapan аудандарында болды. Бұл бірнеше аптаға сапарды тоқтатты. 16 мыңға жуық үй зақымдалып, 25 мыңға жуық адам мемлекеттік баспанаға мәжбүр болды. Сиерра-Мадре-де-Чиапас бойында апат 50 жылда 1 рет орын алады деп есептелді. Кем дегенде 229 адам қаза тапты, бірақ үкіметтік есеп бойынша 1000-нан астам адам қаза тапты немесе із-түзсіз жоғалды. Жағалауда, бұл жүйе Камерон қаласында 5.1 фут (2 метр) дауыл толқынына себеп болды. Франсис тропикалық дауыл оңтүстік-шығыс Техаста су тасқынын едәуір мөлшерде тудырды, ең жоғарғы деңгейі Хьюстон, Техас мегаполисі аймағында болды. Сондай-ақ, Харрис және Хьюстон округтерінде қатты су тасқыны туралы хабарланды. Су тасқынынан Хьюстон мен оның маңайындағы 1400-ден астам үйлер мен кәсіпорындар зақымдалды немесе жойылды. Сонымен қатар, Хьюстондағы үш негізгі тас жолды су басып, көптеген жүргізушілерді жолға шықпауға мәжбүр етті. Техастың орта жағалауындағы жерлер, құрлыққа жақын жерлер және оңтүстік-шығыс Техастың Алтын Үшбұрышы да жауын-шашынның көп болғанын хабарлады, нәтижесінде су тасқыны елеулі залал келтірді. Корпус-Кристи маңындағы жолдар мен көпірлер су астында қалды. Сан-Бернард өзенінің бойында да су тасқыны орын алғаны хабарланды, онда бірнеше жолдар мен бір бөлім су астында қалды. Су тасқыны сонымен қатар Филипс Петролеум зауытындағы баржа қозғалысын бұзды. Жағалаудағы су тасқыны циклонның құрлыққа жетуінен бұрын орын алған. Техастағы Сабине асуында 5.4 фут (2 метр), ал Матагорда шлюздарында 8 фут (2 метр) дауыл соқты. Меакомның айлағы мен Сан-Луис асуы қатты зақымдалды. Жағалаудағы су тасқыны өзендердегі судың Мексика шығанағына оңтүстік-шығысқа ағып кетуіне кедергі келтіргендіктен, өзендердегі су тасқынын нашарлатты. Сабина асуы бір апта бойы құрлықтан бөлініп тұрды, бірақ Герминнің шығысқа өтуі жағалаудағы су тасқынын жеңілдетті.