Кіріспе
Pseudis paradoxa, парадоксальды бақа немесе кішірейетін бақа деп аталатын, Оңтүстік Америкаға тән гилид бақалардың бір түрі. Оның атауы өте ірі – 24 сантиметрге дейін жететін (әлемдегі ең ұзын) дернәсілге қатысты, ол метаморфоз кезінде "кішірейіп", бұрынғы ұзындығының төрттен бірі немесе үштен бірі ғана болатын қалыпты өлшемдегі бақаға айналады. Бұл түрге жататын Амапа аймағындағы дернәсіл рекордты бірақ, Pseudis туысына жататын басқа да дернәсілдері ірі болып, ересек бақалары қалыпты өлшемде болады.
Pseudis paradoxa, known as the paradoxical frog or shrinking frog, is a species of hylid frog from South America. Its name refers to the very large—up to long—tadpole (the world's longest), which in turn "shrinks" during metamorphosis into an ordinary sized frog, only about a quarter or third of its former length. Although the recordholder was a tadpole in Amapá that belonged to this species, others in the genus Pseudis also have large tadpoles and ordinary sized adults.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түр Амазонка мен Гвианадан бастап, Венесуэла мен Тринидадқа дейінгі көлдерде, лагуналарда және осыған ұқсас суларда қоныстанады. Колумбиядағы Магдалена өзені бассейнінде және оған жақын батыс Венесуэлада оқшауланған таралу орын алады. Пантанал аймағынан Солтүстік-Шығыс Аргентинаға дейінгі оңтүстік популяциялары бұрын кіші түр ретінде танылған, бірақ қазір көбінесе толық түр деп есептеледі – P. platensis.
P. paradoxa есікшелері су өсімдіктері арасына жұмыртқа салады; жұмыртқалардан шабақтар дамиды. Шабақтар әрқашан ірі болып өседі, бірақ шабақтардың соңғы өлшемдерінде көзге түсетін жергілікті айырмашылықтар бар. Көп азық-түлікпен және аз су жануарларымен толы үлкен уақытша сулардағы шабақтар, азық-түлігі аз немесе су жануарлары көп кіші сулардағы шабақтардан ірілеу болады. Олар шаян тәрізділермен (мысалы, қабылдақтармен) және кішкентай бақалармен қоректенеді. Қауіп төнген кезде бақа, қосымша буыны бар күшті саусақтарын пайдаланып, лайлы түбін көтеріп, жасырынады. Бақа осы механизмді көлдер мен тоғандардың түбінен азық табу үшін де қолданады.
Медицинада қолдану мүмкіндігі
2008 жылдың наурыз айында Ольстер және Біріккен Араб Әмірліктері университеттерінің ғалымдары псевдудин 2 бойынша зерттеу нәтижелерін жариялады. Псевдудин 2 – парадоксалды бақаны инфекциядан қорғайтын терілік қосылыс. Зерттеу жұмысы көрсеткендей, осы қосылыстың синтетикалық нұсқасы зертхана жағдайында панкреатикалық жасушаларға зиян келтірмей, инсулин секрециясын күшейте алады. Осыған байланысты, бұл синтетикалық дәрі 2-ші типті диабетті емдеуде қолданылуы мүмкін.