Вирустардың тіршілік ету процестері: ДНҚ немесе РНҚ арқылы жасушаларды басып алып, өзін көбейту. Жұқтығу үшін жасушаға еніп, оның ресурстарын пайдаланады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Барлық вирустардың тірі қалуын қамтамасыз ететін процестер жиынтығы.
Set of processes all viruses follow to ensure survival
Вирустар өздерін көбейту үшін жасушалардың көбею аппаратын басып алып, оларды вирустың генетикалық құрылымын және бөлшектерін көбейтуге мәжбүр етеді. Вирустардың осылай істеу тәсілі негізінен олардың құрамындағы ДНК немесе РНК нуклеин қышқылының түріне байланысты, яғни олардың құрамында тек біреуі болады – ДНК немесе РНК, бірақ екеуі емес. Вирустар жасушадан тыс жерде жұмыс істей де, көбейе де алмайды және тірі қалу үшін толығымен жасуша-иесіне тәуелді. Көптеген вирустар нақты бір түрге ғана тән, ал туысқан вирустар әдетте өсімдіктердің, жануарлардың, бактериялардың немесе саңырауқұлақтың шектеулі ауқымына ғана жұғады.
Viruses are only able to replicate themselves by commandeering the reproductive apparatus of cells and making them reproduce the virus's genetic structure and particles instead. How viruses do this depends mainly on the type of nucleic acid DNA or RNA they contain, which is either one or the other but never both. Viruses cannot function or reproduce outside a cell, and are totally dependent on a host cell to survive. Most viruses are species specific, and related viruses typically only infect a narrow range of plants, animals, bacteria, or fungi.
Вирустың енуі
Вирус көбейіп, инфекция тудыру үшін, ол қожайын ағзасының жасушаларына еніп, сол жасушалардың материалдарын пайдалануы тиіс. Жасушаларға ену үшін вирус бетіндегі белоктар жасуша белоктарымен әрекеттеседі. Вирустық бөлшек пен қожайын жасуша мембранасы арасында байланыс немесе адсорбция болады. Жасуша мембранасында тесік пайда болып, содан кейін вирус бөлшегі немесе оның генетикалық материалы жасушаның ішіне шығарылады, онда вирус геномының көбеюі басталуы мүмкін.
For the virus to reproduce and thereby establish infection, it must enter cells of the host organism and use those cells' materials. To enter the cells, proteins on the surface of the virus interact with proteins of the cell. Attachment, or adsorption, occurs between the viral particle and the host cell membrane. A hole forms in the cell membrane, then the virus particle or its genetic contents are released into the host cell, where replication of the viral genome may commence.
Вирустың көбеюі
Бұдан кейін вирус жаңашыр жасушаның көбею механизмдерін бақылауға алуы тиіс. Осы сатыда жаңашыр жасушаның сезімталдығы мен инфекцияға қабілеттілігі арасындағы айырмашылық анықталады. Инфекцияның нәтижесін қабілеттілік анықтайды. Бақылау орнатылып, вирус өзін-өзі көшіруді бастау үшін орта дайындалғаннан кейін, көбею миллиондаған рет жылдам жүреді.
Next, a virus must take control of the host cell's replication mechanisms. It is at this stage a distinction between susceptibility and permissibility of a host cell is made. Permissibility determines the outcome of the infection. After control is established and the environment is set for the virus to begin making copies of itself, replication occurs quickly by the millions.
Вирустық таралу
Вирус көптеген көшірмелерін жасағаннан кейін, оның ұрпақтары жасушадан бірнеше тәсілмен таралуы мүмкін. Бұл шығарылу (shedding) деп аталады және вирус өмірлік циклының соңғы сатысы болып табылады.
After a virus has made many copies of itself, the progeny may begin to leave the cell by several methods. This is called shedding and is the final stage in the viral life cycle.
Вирустың күту уақыты
Кейбір вирустар жасуша ішінде "жасырынуы" мүмкін, бұл олардың қабылдаушы жасушаның қорғанысынан немесе иммундық жүйесінен қашуы және вирусқа ұзақ мерзімді "сәттілік" әкелуі мүмкін дегенді білдіреді. Мұндай жасырыну күшін жоғалту деп аталады. Осы кезеңде вирус ешқандай ұрпақ тудырмайды, ол сыртқы факторлар – мысалы, жарық немесе стресс – оны қайта белсендіргенше белсенді емес күйде қалады.
Some viruses can "hide" within a cell, which may mean that they evade the host cell defenses or immune system and may increase the long term "success" of the virus. This hiding is deemed latency. During this time, the virus does not produce any progeny, it remains inactive until external stimuli—such as light or stress—prompts it to activate.