Кіріспе
Австралиялық математикалық физик сэр Харри Стюарт Уилсон Мэйси (16 мамыр 1908 – 27 қараша 1983) – негізінен атомдық және атмосфералық физика салаларында жұмыс істеген австралиялық математикалық физик. Мельбурн және Кембридж университеттерінің түлегі, ол Кавендиш зертханасында докторлық дәрежесін алды. 1933 жылы Белфаст Королева университетінде математикалық физика бойынша тәуелсіз лекциятор болып жұмыс істеді. 1938 жылы Лондон университетінің колледжінде қолданбалы математика профессоры болып тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мэйси Адмиралтействоның ғылыми-зерттеу зертханасында жұмыс істеді, онда ол неміс магниттік теңіз миналарына қарсы шараларды әзірлеуге көмектесті, сондай-ақ Хаванттағы Адмиралтействоның тау-кен мекемесінде британдық теңіз миналарын жетілдіруге қатысты. 1943 жылы Марк Олифант Адмиралтействоны Мэйсиді Манхэттен жобасына жұмыс істеуге жіберуге көндірді. Ол Калифорния университетінің радиациялық зертханасында Олифанттың британдық миссиясына қосылды, онда олар электромагниттік изотоптарды бөлу процесін зерттеді. 1945 жылы Олифант Ұлыбританияға оралғанда, Мэйси Беркли миссиясын басқарды. 1945 жылдың қазан айында Мэйси Лондон университетінің колледжіне оралғанда, ғимарат бомбалаудан қиратылған, ал математика факультеті уақытша жайларда орналасқан еді. 1950 жылы ол физика профессоры және Лондон университетінің физика факультетінің меңгерушісі болып тағайындалды. 1973 жылы факультет астрономиямен біріктірілді, бірақ ол 1975 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін басшылық қызметін атқаруын жалғастырды. Оның басшылығымен физика факультеті бөлшектер физикасы және жоғарғы атмосфера физикасы бағытына қайта бағдарланды. Ол Woomera Rocket Range-імен бірлесіп британдық Skylark зымыранын жасауға қатысты және Anglo-Australian Telescope басқару кеңесінің мүшесі болды. 1959 жылдан 1978 жылға дейін ол Ғарыш зерттеу комитетінің (COSPAR) және оның британдық ұлттық бөлімшесінің төрағасы болды. Ол сондай-ақ Еуропалық ғарыш ғылымдары комитетінің алғашқы төрағасы болды және Еуропалық ғарыш зерттеу ұйымын құруға, сондай-ақ Лондон университетінің колледжіндегі Муллард ғарыш ғылымдары зертханасын ашуға көмектесті.
Sir Harrie Stewart Wilson Massey (16 May 1908 – 27 November 1983) was an Australian mathematical physicist who worked primarily in the fields of atomic and atmospheric physics. A graduate of the University of Melbourne and Cambridge University, where he earned his doctorate at the Cavendish Laboratory, Massey became an independent lecturer in Mathematical Physics at the Queen's University of Belfast in 1933. He was appointed Goldsmid Professor of Applied Mathematics at University College London, in 1938. During the Second World War, Massey worked at the Admiralty Research Laboratory , where he helped devise countermeasures for German magnetic naval mines, and at the Admiralty Mining Establishment in Havant, where he helped develop British naval mines. In 1943, Mark Oliphant persuaded the Admiralty to release Massey to work on the Manhattan Project. He joined Oliphant's British Mission at the Radiation Laboratory at the University of California, where they worked on the electromagnetic isotope separation process. When Oliphant returned to Britain in 1945, Massey took over the Berkeley Mission. Massey returned to University College London, in October 1945 to find it badly damaged by bombing, and the Mathematics Department in dingy temporary accommodation. In 1950 he was appointed Quain Professor of Physics and head of the University College London Physics Department. The department was merged with Astronomy in 1973, but he remained its head until he retired in 1975. Under his direction, the Physics Department was reoriented towards particle physics and upper atmosphere physics. He worked with the Woomera Rocket Range to develop British Skylark rocket, and was on the governing board of the Anglo Australian Telescope. He was the chairman of the Committee on Space Research (COSPAR) from 1959 to 1978, and of its British national chapter. He was also the first Chairman of the European Space Sciences Committee, and helped found the European Space Research Organization and the Mullard Space Science Laboratory at University College London.
Ерте өмір
Харри Стюарт Уилсон Мэйси Австралияның Виктория штатындағы Инвермейде дүниеге келген. Патшалық қоғамның библиографиялық естеліктерінде ол Виктория штатының Сент-Килда қаласында туған деп көрсетілген. Ол Ходдлс-Крик ауылдық қауымда өсті және 1913 жылы жергілікті мемлекеттік мектепке қабылданды. Әдетте сегізінші сыныпты аяқтаған соң берілетін үздік оқу сертификатын тоғыз жасында алды, бірақ жасы кішкентай болғандықтан тағы үш жыл сол мектепте оқуға мәжбүр болды. Ол Университет жоғары мектебіне стипендия жеңіп, 1920 жылы анасымен бірге Парквиллге көшті. Университет жоғары мектебінде ол ғылым клубының президенті және крикет командасының вице-капитаны болды.
Мансап
16 жасында Мэйси Мельбурн университетіне стипендия жеңіп алып, 1925 жылы оқуға түсты. Ол химияны оқығысы келген, бірақ Эрик Геркустың физика лекциялары оған үлкен әсер етті. Бұл сәттілік болды, өйткені бірінші курс физика лекцияларын әдетте Томас Лэби оқыды. 1980 жылы Мэйси: «Менің кең тәжірибемде [Лэбиді] ең нашар лектор деп бағалаймын» деп еске алды. 1929 жылы Мельбурн университетінің Айтчисон саяхат стипендиясының арқасында Мэйси Кембридж университетінің Тринити колледжіне, Эрнест Резерфорд басқаратын Кавендиш зертханасында зерттеу жүргізу үшін барды. Стипендия екі жылдан кейін бітіп қалды, бірақ 1931 жылы оған 1851 жылғы көрме стипендиясы тағайындалды. Осы кезде Кавендиш зертханасы әлемдегі жетекші физика орталықтарының бірі болатын. 1932 жылы Кавендиш зертханасының ғалымдары Джон Кокрофт пен Эрнест Уолтон атом ядросын бөлді, Джеймс Чадвик нейтронды ашты, ал Патрик Блэкетт пен Джузеппе Оккиалини позитронның бар екенін растады. Содан кейін ол Невилл Моттпен бірлесіп «Атомдық соқтығысулар теориясы» (1933) атты кітап жазды. Ол сонымен қатар нейтрон құрылымының модельдеріне соқтығысу теориясын қолданды. Кавендиш зертханасында ол Кокрофтпен хоккей ойнады, Кавендиш крикет клубы үшін крикет ойнады және соңғы курста команда капитаны болды. Есептеу процесінің қиын және уақытты көп алатынына көңілі толмағандықтан, ол физикалық шеберханасының бастығы Джон Уайлиге дифференциалдық теңдеулерді шеше алатын шағын дифференциалдық анализаторды, аналогтық компьютерді жасауды тапсырды, бұл құрылғыны жасауға барлығы 50 фунт жұмсалды. Бұл төмен температурадағы гелийге және атмосфераның жоғарғы қабатындағы оттегінің фотоиондалуына қатысты мәселелерді шешу үшін пайдаланылды. 1938 жылы Л.Н.Г. Филонның қайтысынан кейін Мэйси Лондон университетінің колледжінде қолданбалы математика профессоры болып тағайындалды. Ол өзімен бірге 1851 жылғы көрме стипендиясын алған Букингемді және үміткер аспирант Дэвид Бейтсті алып келді. Олар дифференциалдық анализаторды Лондонға әкелді, бірақ ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әуе шабуылынан қирады. Миналардың табиғаты бастапқыда белгісіз болды, бірақ 1939 жылдың 23 қарашасында командир-лейтенант Дж.Г.Д. Оуври басқаратын минаны жою тобы Шоуберинесс маңындағы лайлы жерден зақымдалмаған әуе минасын тапты, соның нәтижесінде қауіп магниттік мина екені анықталды. 1939 жылдың желтоқсан айында Мэйси Стивен Баттерворт басқаратын Теддингтондағы Адмиралтейство ғылыми-зерттеу зертханасының тобына қосылды. Көп ұзамай Бейтс, Бэкингем, Фрэнсис Крик және Джон Ганн сияқты басқа да физиктер оларға қосылды. Бірлесіп, олар теңіз күштеріне миналарды табысты жоюға мүмкіндік беретін бірнеше қарсы шараларды ойлап тапты. Осының нәтижесінде 1941 жылдың басында Мэйси Хаванттағы Адмиралтействоның тау-кен мекемелерінің миналық жобалау бөлімінің ғылыми бөлімінің бас ғылыми қызметкерінің орынбасары болды. Бұл жолы тапсырма неміс миналары сияқты жақсы мина жасау болды. Мэйси өзімен бірге командасын алып келді. Бейтс минаны ұшақтан түсіргенде қорғауға арналған қаптамамен жұмыс істеген кезде, Бэкингем мен Ганн оның теориялық тиімділігін есептеді, ал Крик схемасын жобалады. Олардың MX деп аталған минасы жақын арада қолданысқа енгізілді, ал топ акустикалық немесе қысымды миналарды әзірлеуге көшті. А.Б. Вуд 1943 жылы зейнетке шыққанда Мэйси Хаванттағы бас ғалым болды. Радиациялық зертхананың міндеті электромагниттік изотоптарды бөлу процесін әзірлеу болды. Мэйси оның теориялық тобының жетекшісі болды, оған америкалық Дэвид Бом және австралиялық Эрик Бурхоп кірді. Олар магнит өрістеріндегі электр разрядтарының сипаттамаларын зерттеді, қазір Бом диффузиясы деп аталады, және электромагниттік уран байыту процесінде жем ретінде қолданылатын уран қосылыстарының, мысалы, уран тетрахлориді (UCl4) және уран гексафториді (UF6) иондалуын зерттеді. Олифант 1945 жылдың наурыз айында Ұлыбританияға оралды, топ жасаған соғыс кезеңіндегі еңбектер жиналып, «Магнит өрістеріндегі электр разрядтарының сипаттамалары» (1949) атты еңбекте жарияланды.
Кейінгі өмірі
1945 жылдың қазан айында Масси Лондон университетінің колледжіне оралғанда, оны бомбалаудан қатты зақымдалған және математика бөлімі шаршаңқы уақытша жайларда орналасқан еді. Оған өз лекторларын таңдауға рұқсат берілді, сондықтан ол Бейтс, Бурхоп, Бэкингем және Ганн сынды ғалымдарды таңдады. Олар математиканы оқытумен қатар, өздерінің ғылыми зерттеу тақырыптарын еркін таңдауға мүмкіндік алды, соның салдарынан физиканы зерттеуге және физикалық тәжірибелер жүргізуге бейімделді. Сондай-ақ, ол 1969 жылдан 1973 жылға дейін Лондон университетінің проректоры қызметін атқарды. Массидің басшылығымен физика бөлімі металдар мен сұйықтықтар физикасын зерттеуден бас тартып, бөлшектер физикасы және жоғарғы атмосфера физикасына көшті. Ол Америка философиялық қоғамы мен АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі де болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ракеталар әскери мақсаттар үшін үлкен дамуға жетті, ал Масси олардың жоғарғы атмосфераны зерттеудегі әлеуетін байқады. Ол ғарыш ғылымының жақтаушысы болды және осы тақырыпта «Британдық ғарыш ғылымының тарихы» (1984) атты кітап жазды. Халықаралық ғылыми одақтар кеңесі құрған Ғарыш зерттеулері жөніндегі комитет (COSPAR) 1959 жылы құрылғаннан бастап 1978 жылға дейін төрағалық етті, сондай-ақ оның британдық ұлттық бөлімі – Ұлыбританияның Ғарыш зерттеулері жөніндегі ұлттық комитетінің төрағасы болды. Ол Еуропалық ғарыш ғылымдары комитетінің алғашқы төрағасы болды және Еуропалық ғарыш зерттеу ұйымын құруға, сондай-ақ Лондон университетінің колледжіндегі Муллард ғарыш ғылымдары зертханасын ашуға көмектесті. Ол Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Сайдинг Спринг тауында Англо-Австралия телескобын құруға байланысты келіссөздерге қатысты. 1975 жылдан 1980 жылға дейін телескоптың басқару кеңесінің Ұлыбританиядан келген мүшесі және төрағаның орынбасары, ал 1980 жылдан 1983 жылға дейін төраға болып қызмет етті.
Өлім және мұра
Ұзаққа созылған аурудан кейін Масси Эшер, Суррейдегі үйінде қайтыс болды. Оның құрметіне Лондон университетінің колледжінде Гарри Масси атындағы лекция залы мен Гарри Масси сыйлығы, сондай-ақ Австралия физика институты мен Британ физика институтының бірлесіп табыс еткен Гарри Масси медалі мен сыйлығы бар. Оның қолжазбалары Лондон университетінің мұрағатында сақтаулы. Масси бала кезінде оқыған Ходдлс Крик бастауыш мектебі оның құрметіне мектептің төрт үйінің біріне – Масси үйі деген ат берді. 1937 жылы мектеп аумағына Масси отырғызған қарағай ағашы мен оның жетістіктерін еске түсіретін тақта әлі күнге дейін сақталған.