Кіріспе

Британдық жарыс жүргізушісі, құрлық және су жылдамдығының рекордсмені (1896–1930)

Сэр Генри О'Нил де Хане Сегрев (22 қыркүйек 1896 – 13 маусым 1930) – құрлық және су жылдамдығы бойынша рекордтардың алғашқы британдық пионері болды. Сегрев үш құрлықта және бір суда рекорд орнатты, ол екі титулды бір мезгілде ұстаған және құрлықтағы көлікпен сағатына 200 мильден (320 км/сағ) жоғары жылдамдықпен сапар шеккен алғашқы адам болды. 1930 жылы Англияның Лейк-Дистрикт аймағындағы Уиндермирде су жылдамдығының жаңа әлемдік рекордын орнатудан кейін көп ұзамай ол апатта қаза тапты. Оның өмірін еске алу үшін Сегрев кубогы тағайындалды.

Ерте өмір

Британ азаматы Сегрев 1896 жылдың 22 қыркүйегінде Мэриленд штатының Балтимор қаласында американдық анасы мен ирландтық әкесінің отбасында дүниеге келген. Ол Ирландияда өсіп, Англиядағы Итон колледжінде білім алған. Портмунаның жанындағы "Белл Айл" үйінде біраз уақыт тұрып, отбасылық үй қайығын жүргізуді үйренген. Лейтрим мен Роскоммон арасындағы Лоу Бодерг көлінде өткен Солтүстік Шеннон яхта клубының регатасына қатысқан деген хабар бар.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Соғыс басталғанда Сандхерст офицерлік курсы екі жылдан үш айға дейін қысқартылды және ол 1914 жылдың қараша айында офицерлік шенге ие болды. Соғысқа бірден қатысуға құштар болған ол, ауыр шығынға ұшыраған бөлімге қосылу үшін өтініш берді және Корольдік Уорвикшир полкіне қабылданды. Әскерлері 18 жасар лейтенантты "Арыстанның баласы" деп атады. Ол 1915 жылдың 16 мамырында Оберде білегінен жараланды, содан кейін қолға қол соғыста тағы жарақат алды. Оның револьвері лайға толып қалғандықтан, ол қарсыласы неміске оқ-дәріленген белдік лақтырды, нәтижесінде атылған оқ жоғары көтеріліп, иығына тиді. Англияда жазылған кезде ол Корольдік Ұшу корпусына ауысып, 29-шы эскадрильяға қосылды, онда DH2 истребителімен ұшты. 1916 жылдың 1 мамырында ол неміс Aviatik екі орындық ұшағын атып түсірді, бірақ шілде айының басында Сомма үстінде зениттік оққа түсіп, аударылып, аяғын қатты сындырды. Бұл оның әскери ұшуын тоқтатты. Ол өзін "әлемдегі ең нашар ұшқыш" деп сипаттады және "Мен нашар ұшқыш едім, мен әрқашан қонуды қиындыққа таптым" деді. Сегрев алғашқы ұшқышсыз қуатты ұшақтың, "Аэропорттық нысананың" құрлықтағы басшысы болды. "Бұл 1917 жылдың наурыз айында сынақтан өткенде басқарылатын алғашқы дрон болды". Ол 1917 жылдың 4 қазанында танымал актриса Дорис Стокерге үйленді. 1918 жылдың 31 қаңтарында Сэр Генри Норман, 1-ші барон, француздық өнертабыстар министрлігінің оқ-дәрілік өнертабыстар бөлімінің тұрақты атташесі, Сегревті оған көмектесу үшін тағайындауды сұрады. Сегрев күзде Бриг. генерал Чарльз Фредерик Лидің штабының құрамында АҚШ-қа жіберілді, ол Британдық Ұшу миссиясында болды. Ол Норманға АҚШ-тың ұшақ өндірісіндегі сәтсіздіктер туралы есептерді, соның ішінде мәліметтерді жіберді. Соғыстан кейін 1919 жылы ол Корольдік Әуе күштерінің әкімшілік тармағына ауысты, бірақ соғыста алған жарақатына байланысты көп ұзамай қызметтен кетті.

Мотор спорты

Соғыстан кейін британдық автокөлік өндірушілер, мотор спортының бастапқы кезеңінде болса да, сенімді әрі жылдам көліктер жасауға кірісті. Сегрев жақын арада чемпион атанды. 1921 жылы Сегрев Ұлыбританияда өткен алғашқы ұзақ қашықтықтағы автокөлік жарысын жеңіп алды. 1500 см³ көлемді жеңіл автомобильдерге арналған, Жас Автомобиль Клубы ұйымдастырған 200 мильдік жарыс Суррейдегі Бруклендсте өтті. Сегрев «Талбот Дарракк» деп сатылған «Дарракк» жасаған «Талбот» көлігінде жеңіске жетті. Сол жылы Сегрев тұңғыш рет Франция Гран-присіне қатысты, ал «Дарракк» S.T.D. Motors конгломератының құрамына қайта ұйымдастырылды. Бретондық автомобиль дизайнері Луи Коталенді таң қалдырып, күшті «Sunbeam Talbot Darrac Works» командасына ілігу үшін Сегрев өзінің «Талбот» көлігінде он төрт қозғалтқыш қақпағын ауыстырды – бұл 1921 жылғы Sunbeam Grand Prix-тің жетілдірілген, сегіз цилиндрлі, екі жоғарғы вал (dohc) қозғалтқышымен жабдықталған түрі болатын. 1922 жылғы Франция Гран-присінде Сегрев химиялық күйіктерге байланысты «Grand Prix Sunbeams» көлігінен шығып қалуға мәжбүр болды. 1923 жылы «Sunbeam» көлігімен Франция Гран-присін жеңіп, британдық машинамен Гран-приде жеңіске жеткен алғашқы британдық атанды. 1924 жылы ол Ласарте трассасында (Испания) Сан-Себастьян Гран-присінде жеңіске жетті. Францияның Мирамас қаласындағы келесі жеңісінен кейін, ол жарыстан шығып, жылдамдық рекордтарына назар аударды.

Жер

1926 жылы 16 наурызда Сегрев Англияның Саутпорт қаласындағы Эйнсдейл жағажайында 4 литрлік Sunbeam Tiger машинасымен, Ladybird арқылы өзінің алғашқы жер бетіндегі жылдамдық рекордын орнатты. Бұл рекордты бір айдан кейін 27 литрлік V12 Liberty әуе қозғалтқышы бар, арнайы жасалған Babs машинасының жүргізушісі J. G. Parry Thomas бұзды. Бір жыл өткен соң, ол 1927 жылы 29 наурызда Дейтона Бич жол трассасында жер бетіндегі жылдамдық рекордын қайтадан орнатып, осы көрсеткішті алғашқы болып бағындырды. Mystery (сондай-ақ "Слаг" деп те аталады) 1000 ат күші бар Sunbeam машинасымен ол жылдамдықты тіркеді. 1929 жылы 11 наурызда Сегрев Дейтона Бичте өзінің соңғы жер жылдамдығы рекордын орнатты. Капитан Джек Ирвинг оған арнап жасаған және "Алтын жебе" деп аталған жаңа көлікпен ол жаңа рекорд көрсетті. Сегрев 1929 жылы 13 наурызда Флорида штатының Ормонд Бичінде жаңа жер жылдамдығы рекордын орнатуға тырысқан американдық жарысшы Ли Библдің қазасына куә болғаннан кейін, ешқашан тағы да жер жылдамдығы рекордын орнатуға тырыспады. Енді пайдаланылмаған "Алтын жебе" сағатта 18.74 миль (30 км) жүрген. Көлік Segrave-дің Sunbeam 350 ат күші және Sunbeam 1000 ат күші машиналарымен бірге Beaulieu-дегі Ұлттық автокөлік мұражайында қойылған. Сегревтің алғашқы тарихи рекордын орнатуының 90 жылдығына орай, оның бастапқы Sunbeam жарыс машинасы Саутпортқа оралды, онда ол 2016 жылдың наурыз айында Эйнсдейл жағажайымен жүргізілді.

Су

1928 жылы Сегрев Гар Вудтан Хармсворт кубогын қайтарып алу үшін Miss England I қайығын жасатты. Вудтың жоғары қуатты авиамоторлы Miss America қайықтары оны бірнеше мәрте су жылдамдығы бойынша рекорд жасаушы және су үстінде рекордтық жылдамдықпен саяхат жасаған алғашқы адам еткен еді. Сегрев бұрынғы жылдамдық рекордтарын орнатуға қолданған көліктерінде авиамоторларды пайдаланғанмен, Miss England I бір ғана Napier Lion қозғалтқышымен жабдықталды. Оның орнына Сегрев қайықтың жылдамдығы оның жетілдірілген, жеңіл конструкциялы корпусының арқасында жоғарылайтынына сенді. Вуд және басқа американдық қайық дизайнерлері бұл конструкцияның жоғары жылдамдыққа шыдамайтынын ойлады. Вуд спорттық рухта Сегревке көмектесуге дайын болды, әсіресе винт және руль дизайнындағы тәжірибесімен бөлісті. 1929 жылы құрлықтағы жылдамдық рекордын жаңартқаннан кейін Сегрев дереу Майамиге Вудпен өтетін моторлық жарысқа барды және жеңіске жетті. Бұл тоғыз жылдан бері Вудтің алғашқы жеңілісі болды. Британияға оралған соң Сегрев көптеген еңбектері үшін рыцарь атағымен марапатталды.

Өлім

1930 жылы 13 маусымда, орденмен марапатталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Сегрев Мисс Англия II қайығымен Виндермир көлінде екі рет өтудің орташа жылдамдығы бойынша жаңа рекордты орнатты. Бірақ үшінші рет жүріс кезінде қайық толық жылдамдықпен аударылып кетті. Бас инженер Виктор Холливелл қайық құлағанда оның үстінен аударылып, қаза тапты. Механик Майкл "Джек" Уиллкокс қайықтан лақтырылып, қолы сынған күйі аман қалды. Қайық суға батқанда есінен танып қалған Сегрев сәтке есін жиып, "жігіттердің" жағдайы туралы сұрады. Оған рекордты жаңартқанын айтқаннан кейін көп ұзамай өкшесінен қан кетуден көз жұмды. Апаттың нақты себебі анықталмаған. Басқа теориялар қайықтың құрылысына байланысты. Оның корпусының конструкциясы мен құрылымы тым жеңіл болғандықтан, әсіресе апаттан кейін ішінара бөлініп қалған гидроплан бөлігіне қатысты алаңдаушылық туды. Кейін Кей Дон Мисс Англия II қайығымен тағы екі әлемдік су жылдамдығы рекордын жаңартты.

Ұшақ конструкторы

1920-ші жылдардың соңында Сегревтің ұшуға деген қызығушылығы қайта оянғанда, ол сәнді саяхаттар үшін ұшақ жобалады. "Саро Сегрев метеориті" деген атпен белгілі болған прототип – екі қозғалтқышты ағаштан жасалған моноплан. Ол алғаш рет 1930 жылдың 28 мамырында ұшты. Бірақ, бір айдан кейін Сегревтің қазасынан кейін әзірлеу жұмыстары тоқтап қалды. Кейіннен "Blackburn Segrave" ұшағының тек үш металл корпусты нұсқасы ғана салынды.

Мұра

1930 жылы Segrave Trophy құрылды, ол құрлық, теңіз, әуе және су арқылы жүргізілетін көліктердің мүмкіндіктеріндегі ең көрнекті жетістіктерін көрсеткен кез келген британдық азаматты марапаттау үшін тағайындалды. Бұл жүлде Корольдік Автомобиль Клубы тарапынан табыс етіледі. Жүлдегерлер қатарында Малкольм Кэмпбелл (1932), Стирлинг Мосс (1957), Ричард Нобл (1983), Льюис Гамильтон (2007) және Джон Суртис (2013) бар.