Кіріспе

Британдық жарыс жүргізушісі және жылдамдық рекордшысы (1885–1948)

Майор сэр Малкольм Кэмпбелл (11 наурыз 1885 – 31 желтоқсан 1948) – британдық жарыс машинасының жүргізушісі және автокөлік журналисі. Ол «Blue Bird» деп аталатын көліктерді пайдаланып, жерде де, суда да әр түрлі уақытта әлемдік жылдамдық рекордын жетістікке жеткізді, соның ішінде 1921 жылғы Grand Prix Sunbeam машинасы да болды. Оның ұлы Дональд Кэмпбелл әкесінің дәстүрін жалғастырып, жердегі және судағы жылдамдық рекордтарын орнатты.

Жас шағы мен отбасы

Кэмпбелл 1885 жылғы 11 наурызда Кент графтығының Чизлхерст қаласында Уильям Кэмпбеллдің жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Ол тәуелсіз Уппингем мектебінде білім алды. Германияда алмаз саудасын үйрену кезінде ол мотоциклдер мен жарыстарға қызығушылық танытты. Ұлыбританияға оралғаннан кейін ол екі жыл бойы Лондонның Ллойдс компаниясында жалақысыз жұмыс істеді, содан кейін бір жыл бойы аптасына 1 фунт стерлинг еңақы алды. 1906-1908 жылдары ол Лондоннан Лэндс-Эндге өткізілетін үш мотоцикл жарысына жеңіске жетті. 1910 жылы ол Бруклендс жарыс трассасында автомобильдермен жарыса бастады. Ол машинасына «Көк құс» деп ат қойды және оны көк түспен бояды, себебі Хеймаркет театрында Морис Метерлинктың «Көк құс» пьесасын көрген еді. Кэмпбелл 1913 жылы Марджори Дагмар Ноттқа үйленді, бірақ екі жылдан кейін олар ажырасты. 1920 жылы Кэмпбелл Дороти Эвелин Уитталға үйленді; олардың ұлы Дональд 1921 жылы, ал қызы Джин 1923 жылы дүниеге келді. 1931 жылы рыцарь атағын алған кезде леди Кэмпбелл атанған Дороти кейіннен оны «ерлі-әйелдік және отбасылық өмірге мүлдем жарамсыз» деп сипаттады. Олар 1940 жылы ажырасып кетті. Кэмпбелл 1945 жылы Челсиде Бетти Никориге үйленді. Кэмпбелл бірнеше «автомобильді детектив» романдарының авторы болды, соның ішінде 1939 жылы түсірілген «О'Коннорды өрте» фильмінің негізі болған «Құдайларға сәлем» романы да бар еді.

Әскери қызмет

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Кэмпбелл бастапқыда мотоциклмен хабар жеткізуші болып тіркелді және 1914 жылдың тамызында Монс шайқасына қатысты. 1914 жылдың 2 қыркүйегінде ол 5-ші батальон, Корольдік Батыс Кент полкінің аумақтық күш бөлімшесінде екінші лейтенант болып кірісті. Көп ұзамай ол Корольдік әуе корпусына жіберілді, онда ол паромдық ұшқыш болды, себебі оның инструкторлары оның жауыгер ұшқышы болуға қолайсыз деп ойлады. 1943 жылдың 23 қаңтарында ол Әскери полиция корпусынан Бас тізімге ауыстырылды. 1945 жылдың 16 желтоқсанында 60 жасқа толған Кэмпбелл шұғыласын тоқтатты және майор құрметті шеніне ие болды.

Гран-при мансабы

Кэмпбелл Гран-при автожарыстарында қатысып, Франциядағы Булонь Гран-приін 1927 және 1928 жылдары Bugatti T37A көлігімен жеңіп алды.

Жер бетіндегі жылдамдық рекорды

Кемпбелл 1924 жылы Кармартен шығанағына жақын Пендин-Сэндс қаласында 350 а.к. V12 Sunbeam көлігімен алғаш рет жер бетіндегі жылдамдық рекордын бұзды, қазір ол Болиеудегі Ұлттық моторлы мұражайда қойылған. 1924-1935 жылдар аралығында ол тоғыз жер жылдамдығы бойынша рекордты бұзды, оның ішінде үшеуін Пендин-Сэндсте, бесеуін Дейтона-Бичте орнатты. Оның алғашқы екі рекорды Sunbeam компаниясы жасаған жарыс көлігін жүргізу кезінде тіркелді. 1925 жылы Кемпбелл Бруклендсте ағынды Chrysler Six көлігімен жаңа айналым рекордын орнатты. 1927 жылғы 4 ақпанда Кемпбелл Пендин-Сэндсте «ұшқыш километрді» (екі рет өтудің орташа есебімен) және «ұшқыш мильді» Napier Campbell Blue Bird көлігімен жүріп, жер бетіндегі жылдамдық рекордын жаңартты. Ол соңғы жер жылдамдығы рекордын 1935 жылғы 3 қыркүйекте Юта штатындағы Бонневилл тұзды даласында орнатты және 300 миль/сағ жылдамдықпен автомобильді екі рет өтудің орташа есебімен жүргізген алғашқы адам болды. Ол су жылдамдығы бойынша төрт рет рекорд орнатты, ең жоғары жылдамдығы Blue Bird K4 көлігімен тіркелді. Ол 1939 жылғы 19 тамызда Ланкаширдегі (қазір Камбрия) Конистон Вотерде рекордты орнатты. Ол бірде көлігін Лондон ерікті көлік қызметінің фашистік туымен безендірген деген аңыз бар, бірақ оны растайтын фотосуреттер жоқ.

Өлім

Кемпбелл 1948 жылы Суррейдегі Рейгейт қаласында 63 жасында бірнеше қатарынан соққыдан кейін қайтыс болды. Ол өз дәуірінде табиғи себептермен қайтыс болған азанау жер жылдамдығы рекордын сақтаған санаулы адамдардың бірі еді, себебі көптегендері апатқа ұшырап көз жұмған.

Құрметтер мен марапаттар

Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметінің еленіне орай, Кэмпбелл 1919 жылғы 3 маусымда Британ империясы орденінің әскери бөлімінің мүшесі болып тағайындалды. 1931 жылы Дейтона Бичтен жердегі жылдамдық рекордын жаңартқаннан кейін оралғанда, Лондонда оған құрметпен қарсы алынып, Мансион-хауста банкет берілді. 1931 жылғы 21 ақпанда Бакингем сарайында король Георг V оны рыцарь дәрежесіне көтерді. Ол 1933 және 1939 жылдары Сегрев кубогымен марапатталды. 1990 жылы Халықаралық Мотор спортының Даңқ залына енгізілді. 1994 жылы Америка Мотор спортының Даңқ залына енгізілді. 2010 жылы Кэмпбелл мен оның ұлын еске алу үшін Англия мұрасының көк тақтасы Кингстон-апон-Темз қаласындағы Кингстон Хиллде орналасқан Канбери мектебіне орнатылды, себебі Дональд 1921 жылғы наурызда осы жерде дүниеге келген және Кэмпбелл отбасы 1922 жылдың соңына дейін осында тұрған.