Кіріспе

Порт Таунсенд – АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Джефферсон округіне қарасты Квинпер түбегінде орналасқан қала. 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша халық саны 10 148 адамды құрайды. Бұл округтың орталығы және Джефферсон округінің жалғыз қалалық кеңесі бар қаласы. Олимпиада түбегінің солтүстік-шығыс ұшындағы табиғи көрікті жерлерінен бөлек, қала 19 ғасырдың соңындағы өркендеу кезеңінен сақталған көптеген Виктория стиліндегі ғимараттарымен, жыл сайын өткізілетін мәдени шаралардың көптігімен және тәуелсіз қайық жасаушылар мен олармен байланысты салалар мен қолөнердің теңіз орталығы ретінде танымал. Порт Таунсенд тарихи ауданы – АҚШ Ұлттық тарихи ескерткіштер ауданы. Олимпиада тауларының жаңбырдан қорғалған бөлігінде орналасқандықтан, айналасындағы өңірге қарағанда құрғақ климатқа ие, жыл сайын тек жаңбыр жауады.

Тарих

Бұрынғы атауы "Порт Тауншенд" деп 1792 жылы капитан Джордж Ванкувер өзінің досы Тауншенд маркизінің құрметіне қойған. Ол бірден жақсы және қауіпсіз порты ретінде танылды, бірақ күшті оңтүстік желдері және нашар бекітілу жағдайы қаланың жағалауындағы шағын кемелерді тоқтатуды жиі қиындыққа толы етеді. Американың осы атпен аталатын қаласының ресми құрылуы 1851 жылдың 24 сәуірінде болды. 19-шы ғасырдың ортасында қазіргі Джефферсон округінде орналасқан үнді тайпаларына Чимакум (немесе Чемакум), Хо (Квилейттің бір тобы), Клаллам (немесе Клаллам), Квинальт және Твана (Килсид тайпасы – ағылшын тілінде "Quilcene" деп аталады) кірді. Порт Таунсенд "Арман қаласы" деп аталады, себебі қаланың АҚШ-тың батыс жағалауындағы ең ірі порты болатыны жөнінде ерте болжамдар болған. Пьюгет саундтың кіреберісін қорғап, ол өзінің тағы бір лақап атымен, "Key City" (Кілт қаласы) деп танылды, бұл атақ бүгінгі күнге дейін сақталған. 19-шы ғасырдың соңына қарай Порт Таунсенд өте белсенді және болашаққа үміт артатын мәшһүр теңіз порты болды. Сол кезеңде көптеген үйлер мен ғимараттар салынды, олардың көпшілігі әсем Виктория стилінде болды. Осы кезеңде, 1888 жылы Порт Таунсенд полиция бөлімі құрылды. 1870-1890 жылдары көбірек аймақтарға жету үшін теміржолдар салынды, ал Порт Таунсенд теміржол желілерінің солтүстік-батысқа қарай созылуы тиіс еді. Оның порты үлкен болды және шетел кемелері жиі тоқтады, сондықтан аймақтан тауарлар мен ағаш тасымалдау экономиканың маңызды бөлігін құрады. Көптеген ғимараттар Порт Таунсендтің өркендеген кемежай порты және ірі қалаға айналатынына сеніп салынды. Депрессия басталғанда, бұл жоспарлар жалғасу үшін жеткілікті қаржыны жоғалтты және теміржол желілері Пьюгет саундтың шығыс жағында, негізінен Тьюмуотер, Такома және Сиэтлде аяқталды. Басқа Пьюгет саунд порттарының өсуімен Порт Таунсендтің халқы тез азайды, себебі Солтүстік Тынық мұхиты теміржолы қаланың шығыс Пьюгет саунды Такома қаласымен байланыстыра алмады. 1890 жылдардың соңына қарай өркендеу аяқталды. Теміржолдың экономикалық өсуге ықпалы болмағандықтан, қала кішірейді және инвесторлар жақсы табыс табу үшін басқа жерлерге қарады. (Милвоки жолы целлюлоза зауытына қысқа тармақ салып, Анакортестен вагондарды жеткізді.) Соңынан келген онжылдықтарда Порт Таунсенд Форт-Вордендегі артиллериялық бекіністерді дамыту сияқты әртүрлі жолдармен экономикалық тұрақтылығын сақтап келді. Көптеген адамдар аймақты тастап кетті және көптеген ғимараттар тасталып қалды. Порт Таунсендтің экономикасы 1920 жылдарға дейін өте әлсіз болды, ол кезде қаланың шетінде қағаз фабрикасы салынды. Бүгінде бұл шығанақта Тынч мұхитындағы АҚШ әскери-теңіз күштерінің негізгі оқ-дәрілерді тиеу-түсіру доктары орналасқан. 1970 жылдардан бері қалаға көптеген зейнеткерлерді қоса алғанда, жаңа тұрғындар көшіп келді. Су жағалауындағы сауда ауданында мейрамханалар, қызметтер және туристік орындар бар. 1999 жылдан бері қалада қыркүйек айында жыл сайын халықаралық кинофестиваль өтеді. Басқа мәдени шараларға, қазір мемлекеттік саябақ болып табылатын Форт-Вордендегі ағаш қайық фестивалі, жазушылар конференциясы, драматургия фестивалі, блюз және джаз фестивальдары, сондай-ақ музыка, би және тікелей театр қойылымдары кіреді. Қалада екі тәуелсіз кинотеатр бар, екеуі де 2014 жылы цифрлық фильмдерді көрсету үшін жаңартылды.

Тарихи мәртебені тану

1890 жылдары экономиканың күрт төмендеуіне және оны ауыстыратын өнеркәсіптің болмауына байланысты, Виктория дәуіріндегі ғимараттардың өте азы бұзылды немесе аралық жылдарда үстінен қайта салынды. Олар дерлік 100 жыл бойы сақталды, оларды қорғаудың маңыздылығы мойндалып, қолдау көрсетілді. Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы көптеген қалалар сияқты, өрт және жер сілкінісі сияқты табиғи және адамның салдарынан туған апаттарға ұшырамағандықтан, Порт Таунсенд тарихының барлық кезеңдерінен сақталған қоғамдық, жеке және коммерциялық ғимараттардың көрнекті мысалдары бүгінгі күнге дейін жетті. Порт Таунсенд тарихи ауданы, көптеген Виктория дәуіріндегі ғимараттарды қамтитын аймақ, 1976 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. 1977 жылы ол Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды.

География

Порт Таунсенд Олимпиада түбегінің солтүстік-шығыс ұшынан, үлкен, жартылай қорғалған шығанақтың солтүстік жағына қарай созылатын Квинпер түбегінде орналасқан. Порт Таунсенд Адмиралтейство бұғазына және бұрынғы артиллериялық бекіністерге (Форт Уорден, Форт Кейси және Форт Флаглер) салынған үш мемлекеттік саябақтың іргесінде жатыр. Қала мен оның төңірегінде жақсы ағаш өседі, қалған орманды жерлерде көптеген ағаш түрлерінің арасында алып Дуглас шыршасы басым. АҚШ Халық санау бюросының мәліметінше, қаланың жалпы ауданы 25 шаршы километрді құрайды, оның ішінде 18 шаршы километрі құрлық, ал 6 шаршы километрі, немесе 26,22 пайызы – су.

Климат

Порт Таунсендтің қоңыржай Жерорта теңізі климаты бар, ылғалды, суық (бірақ қатаң емес) қыстары мен жылы, құрғақ жаздары бар. Ол Олимпиада жаңбыр көлеңкесінде орналасқан және орташа жұрттық жауын-шашын мөлшеріне ие. Дегенмен, орта қоршаған орта орташа жылдық көрсеткіштерге қарағанда құрғақ емес; Хуан-де-Фука бұғазынан соғатын салқын желдер мен тұман ылғалдылықты жайлы деңгейде ұстап тұрады.

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы санақ бойынша қалада 10 148 адам тұрды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1461,8 адамды (460,3/км²) құрады. 5371 тұрғын үй болды, олардың орташа тығыздығы бір шаршы мильге 607,8 (234,8/км²) шамасында. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 89,4% ақ нәсілді, 0,9% афроамерикалық, 0,6% американдық үндістер, 1,4% азиялық, 0,0% Тынық мұхиты аралдарынан шыққан және 4,2% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испаниялық немесе латын америкалықтары халықтың 3,5% құрады. Халықтың 1,6% 5 жасқа дейінгі балалар, 11,1% 18 жасқа дейінгі жастар, ал 40,5% 65 жасқа және одан асып кеткен азаматтарды құрады. Халықтың 54,6% әйелдер. Халықтың 4,8% шетелде туған, ал 9,7% әскери қызметте болған ардагерлер ретінде тіркелді. Үй шаруашылығының орташа табысы 59 193 долларды құрады, ал халықтың 14,0% жасырау шегінен төмен деңгейде өмір сүрді.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 9113 адам, 4544 шаруашылық және 2322 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 92,4% ақ нәсілді, 0,5% афроамерикалық, 1,1% американдық үндістер, 1,7% азиялық, 0,3% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,8% басқа нәсілдерден және 3,1% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 3,3% құрады. 4544 шаруашылықтың 19,2% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 38,9% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,4% күйеуі жоқ әйелдер, 2,8% күйеуі жоқ ерлер және 48,9% отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 39,6% жеке адамдардан тұрады, ал 18% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 1,98 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,60 адам. Қаладағы орташа жас 53 жас. Тұрғындардың 16,1% 18 жасқа дейін, 5,3% 18 мен 24 жас аралығында, 17,4% 25 пен 44 жас аралығында, 36,7% 45 пен 64 жас аралығында және 24,5% 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Қаланың жыныстық құрамы: 46,0% ерлер және 54,0% әйелдер.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша, қалада 8334 адам, 3917 үй шаруашылығы және 2201 отбасы тұратын. Халық тығыздығы шаршы мильге 1191,8 адам (460,3/км2) құрады. Орташа тығыздығы шаршы мильге 607,8 (234,8/км2) 4250 тұрғын үй бірлігі болды. Қаланың нәсілдік құрамы 93,27% ақ, 0,58% афроамерикалық, 1,25% американдық үнді, 1,27% азиялық, 0,23% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,89% басқа нәсілдерден және 2,52% екі немесе одан көп нәсілден тұрады. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 2,30% құрады. 3917 үй шаруашылығының 23,3% құрамында 18 жасқа дейінгі балалармен бірге тұрады, 42,4% - бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 11,2% - күйеуі жоқ әйел үй иесі, ал 43,8% - отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 36,3% жеке адамдардан тұрады, ал 16,2% - 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,09 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,67 адамды құрады. 2003 жылы Тұрғын үй талоны бағдарламасының кезек тізімінде 205 үй шаруашылығы тұрды. Жас бойынша үлестіру: 18 жасқа дейінгілер – 19,6%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер – 5,5%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер – 21,8%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер – 32,3% және 65 жастан асқандар – 20,8%. Орташа жас 47 жасқа тең. Әр 100 әйелге 85,5 еркек келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 82,6 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 34 536 доллар, ал отбасының орташа табысы 47 027 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 38 013 доллар, ал әйелдердің 27 753 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 22 395 доллар. Халықтың 8,9% және отбасылардың 14,0% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 19,0% және 65 жастан асқандардың 10,2% кедейлікте өмір сүреді.

Экономика

Ең ірі жеке жұмыс беруші – Порт Таунсенд қағаз фабрикасы. Жалпы ең ірі жұмыс беруші (жеке және мемлекеттік) – Джефферсон денсаулық сақтау ұйымы, ол Джефферсон денсаулық сақтау ауруханасын басқарады. Басты салалар: теңіз кәсіптері, өндіріс, туризм және ағаш өнеркәсібі.

Өнер және мәдениет

Қалаға кіретін белгі Порт Таунсендті «Виктория дәуірінің теңіз порты және өнер қалашығы» деп көрсетеді.

Өнер және музыка

Қала орталығында көптеген галереялар мен екі суретшілер ұжымы бар. Northwind Art коммерциялық емес ұйымы 1885 жылғы Уотерман мен Кац ғимаратында орналасқан. Ай сайынғы "Арт-Жүріс" өтеді, сондай-ақ жергілікті деңгейде көптеген сабақтар, семинарлар мен оқу курстары ұсынылады. Форт-Ворден мемлекеттік паркі көптеген мәдени ұйымдар мен мекемелерге үйі. Centrum – мәдениет және өнер ұйымы, ол көптеген концерттер, фестивальдер мен семинарларды өткізеді. Олардың ішінде "Фидл Тюнез", блюз, джаз, вокал, камералық музыка және тағы да басқалары бар. Коппер Каньон Пресс поэзия баспасы, сондай-ақ Годдард колледжі, Мадрона Mindbody институты, Пенисула колледжі және Порт Таунсенд ағаш өңдеу мектебі осы жерде орналасқан. 1981 жылдың қазан айының соңы мен қараша айында Форт-Ворден Ричард Гирдің басты рөлде ойнаған "Офицер және джентльмен" (1982) фильмінің түсірілімдерінің негізгі орны болды. Порт Таунсендте балалар мен ересектерге арналған екі би мектебі бар. Қалада Порт Таунсенд симфониялық оркестрі де орналасқан.

Мерекелер мен іс-шаралар

Порт Таунсендте жыл сайын бірнеше шаралар өтеді, мысалы Порт Таунсенд ағаш қайықтар фестивалі, Кинетикалық мүсін жарысы (1983 жылдан бері), Рододендрон фестивалі, Порт Таунсенд кинофестивалі және жыл сайынғы блюз және джаз фестивалі. Қайықпен жүзу және теңіз өмірі осы порт қаласының маңызды бөлігі болып табылады, регаталар, апталық жарыстар және көптеген демалыс мүмкіндіктері бар, соның ішінде жыл сайынғы қайықпен жүзу шаралары, мысалы Аляскаға жарыс және Seventy48. Теңіз саудасы – қауымдастық үшін маңызды экономикалық драйвер, жоғары білікті, әлемге әйгілі шеберлер жұмыс істейді. Портта көптеген классикалық ағаш қайықтар орналасқан, сондай-ақ жөндеу іздеген басқа кемелердің иелері де келіп тұрады. 1999 жылдан бері Порт Таунсенд қыркүйек айында жыл сайын халықаралық кинофестиваль өткізеді. Қала орталығындағы Роза театрында заманауи американдық және шетелдік фильмдер көрсетіледі. Uptown театрында отбасылық фильмдер көрсетіледі, ал жақын жердегі ашық кинотеатр жаз бойы жұмыс істейді. Key City қоғамдық театры – жергілікті театр, көптеген жүлделі қойылымдар мен жазғы "Шекспир паркі" қойылымдарын ұсынады. 2019 жылдың тамызынан бастап Форт-Ворденде "Сасквач!" музыкалық фестивалінің негізін қалаушы Адам Закс құрған "THING" атты музыкалық фестиваль өте бастады. 2023 жылы Порт Таунсендтің белгілі музыканты Робин Пекнольд жетекшілік еткен Сиэтлдің инди-фолк тобы Fleet Foxes фестивальдің басты жұлдызы болды. Порт Таунсендтің орналасқан жеріне байланысты шараға қол жеткізу қиындықтары, сондай-ақ шектеулі тұру орындары мен кірістің аздығы салдарынан, THING фестивалі 2024 жылы қалаға қайта оралмайды.

Тарихи ғимараттар мен нысандар

Порт Таунсенд викториандық үйлермен және маңызды тарихи ғимараттармен әйгілі. Қалада оннан астам ірі, жақсы сақталған ғимарат бар, оның ішінде Порт Таунсенд қалалық кітапханасы (1913 жылғы Карнеги кітапханасы), Федералдық ғимарат (қазір қаланың пошта бөлімшесі ретінде танымал), Роза театры және қазір Silverwater кафесі орналасқан Elks Lodge. Форт-Ворден, қазір мемлекеттік парк, бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін салынған әскери нысан кезіндегі сәулетінің бір бөлігін сақтап қалды. Ғимараттар басқа да мақсаттарға бейімделді, соның ішінде 2011 жылы жабылған Olympic Youth Hostel жатақханасы. Джефферсон округі сотының ғимараты Генри Хобсон Ричардсонның танымал еткен романдық сәулет стилінде салынған, биіктігі 125 фут болатын қоңырау мұнарасы бар. 1976 жылы қаланың орталық жағалауы мен Uptown аймағының бір бөлігі тарихи аудан деп жарияланды. Кейін Форт-Ворден (қазір Форт-Ворден мемлекеттік паркі) және Порт Таунсенд қаласы Ұлттық тарихи ескерткіштер тізіміне енгізілді. Екінші қоңырау мұнарасы Монтана штатының Хелена қаласында орналасқан және 19 ғасырдың соңында өрт сигнализациясы үшін де пайдаланылған.

Туризм

Қала орталығында тарихи мұражай орналасқан, ал Порт Таунсенд әуежай мұражайы жергілікті әуежайда. Солтүстік-батыс теңіз орталығы жағалауда орналасқан және ағаш қайықтар шеберханасы бар. Порт Таунсенд теңіз ғылымы орталығы Форт-Ворден мемлекеттік саябағында орналасқан.

Қоршаған орта және экология

2022 жылы қалалық кеңес қабылдаған міндеттеме емес қаулыда, Оңтүстік резидент оркалар деп белгілі жергілікті шағын топтағы қатыгез киттердің табиғат құқықтары бар екені және оларды мемлекет пен оның азаматтары үшін киттердің маңызды «мәдени, рухани және экономикалық» құндылығына байланысты қорғау қажеттігі жарияланды. АҚШ үкіметі жағалаудан үш мильден астам теңіз аумағында толық құқыққа ие.

Білім

Қаладағы мемлекеттік білім беруді Порт Таунсенд мектеп округі басқарады, оған Салиш Кост бастауыш мектебі, Блю-Херон орта мектебі және Порт Таунсенд жоғары мектебі кіреді. Қаладағы жеке мектептерге Олимпиадалық Рейндж Карден академиясы және Суон мектебі кіреді. Ересектерге білім алу мүмкіндігі Форт-Ворденде Goddard колледжі, Peninsula колледжі, Centrum Foundation, Northwind Art және Порт Таунсенд ағаш өңдеу мектебі арқылы ұсынылады.

Медиа

Қоғамды екі жергілікті жаңалық көзі қамтамасыз етеді: «Порт Таунсенд және Джефферсон округі көшбасшысы» газеті және «Peninsula Daily News» газетінің «Порт Таунсенд/Джефферсон округі» басылымы. «Liberty Magazine» онлайн журналы қалада орналасқан. Порт Таунсендте екі радиостанция бар: білім беруге бағытталған «KPTZ Radio Port Townsend», 91.9FM және «KROH Radio of Hope», 91.1FM – христиандық музыка станциясы.

Бауырлас қала

Порт Таунсенд Жапонияның Хиого префектурасының Ичикава қаласымен бауырластық байланыста. Жаз айларында жергілікті студенттер тобы осы қаламен алмасу бағдарламасына қатысады. Вашингтон штатының вице-губернаторының сайтында Порт Таунсендтің Никарагуаның Халапа қаласымен де бауырластық байланысы бар екені айтылған, бірақ қаланың өзінің сайтында бұл туралы ақпарат жоқ.