Кіріспе

Герман Фращ [немесе Германн Фращ] (25 желтоқсан 1851 – 1 мамыр 1914) – неміс химигі, тау-кен инженері және өнертапқышы, мұнай және күкірт саласындағы еңбектерімен танымал.

Ерте өмір

Ол Иоганн мен Фрида Генриетта (Бауэр) Фраштың ұлы еді. Оның ата-анасы да Штутгарт қаласының тумалары болған. Әкесі Гейлдорф қаласының бургомистрі болды. Герман Гайльдорфтағы латын мектебінде оқыды, сосын жақын орналасқан Швабиш-Халл қаласындағы кітап сатушының шәкірті болды. Империал компаниясы Фрашты өздерінің Silver Star мұнай өңдеу зауытын оның өңдеу технологиясымен жаңартуға көмектесу үшін жалдады. Серіктестер Лондон қаласында мұнай өңдеу зауытын сатып алды, ал Фраш Petrolia мұнайынан алынған керосиндегі күкіртті жою тәсілін тәжірибелеп көрді. Канадалықтар керосинге "сарық май" деген лақап ат қойды, ал мұнай өңдеушілер өнімдерін ішкі және шетелдік нарықтарда сатуда қиындықтарға тап болды. Канадалық мұнайды жақсарту Огайо мұнайына да қолданылатынын түсінген Standard компаниясы 1886 жылдың шілде айында Фрашты жұмысқа алды, оған "елдегі басқа ғалымдардан жоғары жалақы" және Empire Oil Company акцияларын Standard Oil акцияларымен алмастыруды ұсынды. Фраш АҚШ-қа оралғаннан кейін Лима қаласындағы Standard Oil компаниясының еншілес компаниясы – Solar Refining Company компаниясында жұмыс істей бастады және күкіртсіздендіру әдісін жетілдірді. 1894 жылы Фраш 10 дюймдік құбырды пайдаланып 14-ші ұңғыманы бұрғылай бастады, үш айдан кейін құмды және тау жыныстарын бұрғылап өтіп, тау жынысына жетті. Содан кейін күкірт кен орнының түбіне дейін 8 дюймдік тесік жасады. 623 фут ұзындықтағы сынақ түтігінің түбіне 6 дюймдік перфорацияланған қаптамадан жасалған сүзгі орнатылды. Сүзгінің үстінде ыстық су шығаруға арналған үлкен тесіктер болды. 6 дюймдік қаптаманың ішіндегі 3 дюймдік құбыр сүзгіге дейін төмен түсіп, поршенді сорғыға қосылды. Суды айналадағы батпақтан 20 фут биіктігіндегі, диаметрі 30 дюйм болатын цилиндрде 4 қазандықтан келетін бу арқылы қыздырды. Ыстық су 24 сағат бойы ұңғымаға құйылды, ал Рождество күні еріген күкірт 15 минут ішінде 40 баррельді толтырып, жер бетіне көтерілді. Артық күкірт бөгетке жіберілді, онда ол қатып қалды. Фраштің өзі бірінші Frasch процесінің алғашқы көрсетілімі туралы былай деді: "Біз минералды топырақта ерітіп, оны сұйық күйде жер бетіне шығардық". Фраш 1890 жылдың 16 маусымында, бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, екінші әйелі Элизабет Блиге (1858-1924) үйленді. Герман Фраш 1914 жылдың 1 мамырында Париждегі үйінде қайтыс болды және Гайльдорф қаласында жерленді. Оның денесі мен жесірінің денесі АҚШ-қа әкелінді және 1924 жылы Парижде Элизабет қайтыс болғаннан кейін Нью-Йорк штатының Слипи-Холлоу зиратында қайта жерленді.

Құрметтер

Фраш 1912 жылы Перкин медалімен марапатталды. Калькасьеу округіндегі Фраш бастауыш мектебі, сондай-ақ МакНиз мемлекеттік университетіндегі Фраш Холл ғимараты оның құрметіне аталды. Фраш әулетінің тегі көбінесе Фраш деп жаңсақ жазылады.