Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландиялық автор
New Zealand author
Рональд Хью Моррисон (29 қаңтар 1922 – 26 желтоқсан 1972) – Жаңа Зеландияның халық тілінде романдар мен әңгімелер жазған, өлімінен кейін ғана өз елінде танымал болған жазушы. Ол музыкант және музыка сабақтарын беруші ретінде жұмыс істеді, сондай-ақ Оңтүстік Таранаки аймағындағы би ансамбльдерінде ойнады. Моррисон өмірінің соңына дейін Таранаки облысының Хавера қаласында тұрды және бұл қала оның романдарында басқа аттармен кездеседі. Ол өмірі бойы көп ішімдік ішіп, осының салдарынан ерте қайтыс болды.
Ronald Hugh Morrieson (29 January 1922 – 26 December 1972) was a novelist and short story writer in the New Zealand vernacular, who was little known in his home country until after his death. He earned his living as a musician and music teacher, and played in dance bands throughout south Taranaki. Morrieson lived in the Taranaki town of Hawera all his life and this town appears (under other names) in his novels. He was a heavy drinker throughout his life and this contributed to his early death.
Романдар
Моррисон төрт роман жазды: "Қорқытқыш" (1963), "Жылы жұма келді" (1964), "Предикамент" (1975 жылы жарық көрген) және оның жалғыз заманауи романы "Едендегі төсеніш" (1976), ол қайтыс болған кезде аяқталмаған болуы мүмкін. Олардың барлығы киноға бейімделген. Екі әңгіме 1974 жылы, өлімнен кейін жарық көрді: "Жүрегімді қиып, мойнымды кес" және "Мұржа". Моррисонның алғашқы екі романы Австралияда Angus & Robertson баспасында жарық көрді және жақсы пікірлер алды, бірақ компания оның үшінші романын, "Предикаментті" жариялаудан бас тартты. Соңғы романы "Едендегі төсеніш" сияқты, ол да өлімінен кейін ғана Palmerston North қаласындағы Dunmore Press баспасында жарық көрді. Олардың барлығын Penguin қайта басып шығарды. 1972 жылдың басында Моррисон романшы Морис Шэдболтке: "Мен өлгеннен кейін табылған осы бақытсыз адамдардың бірі емеспін деп үміттенемін", - деді, бірақ өзінің кішкентай туған қаласы Хаверада ешкім білмей қайтыс болды. "Жаңа Зеландия Фильмі 1912–1996" кітабында Моррисонның романдары оның "секс, өлім, достық, құпия бақылау, зорлық-зомбылық, ішімдік және шағын қалалық Жаңа Зеландиядағы хаостың ерекше белгілері" мен "қайтпас қара юморды" қамтитыны айтылған. Лоуренс Джонс Моррисон туралы: "Жаңа Зеландияның шағын қалаларындағы антипуритандық жағымды осылай сәтті бейнелегені күмәнді" деді. Ол Моррисонды "Провинциалдық кезең, 1935–1964" романдарының авторларының бірі және өмірінде танылмауына байланысты ең қайғылы авторлардың бірі деп санады, Морис Шэдболт пен С. К. Стейдтің қолдауына қарамастан.
Morrieson wrote four novels: coming of age tale The Scarecrow (1963), Came A Hot Friday (1964), Predicament (published in 1975) and his only contemporary novel Pallet on the Floor (1976), which may have been unfinished upon his death. All have been adapted for the cinema. Two short stories were published posthumously, in 1974; "Cross My Heart And Cut My Throat" and "The Chimney". Morrieson's first two novels were published in Australia by Angus & Robertson and received good reviews there, but the company declined to publish his third novel, Predicament. Like his last novel, Pallet on the Floor, it was only published posthumously, by Dunmore Press in Palmerston North. They have all been republished by Penguin. In early 1972 Morrieson lamented to novelist Maurice Shadbolt, "I hope I'm not another one of these poor buggers who get discovered when they're dead", only to die in obscurity in his small home town of Hawera. According to the book New Zealand Film 1912–1996, Morrison's novels contain his "trademark preoccupations of sex, death, mateship, voyeurism, violence, booze and mayhem in bleak small town New Zealand – along with his irreverent black humour". Lawrence Jones said of Morrieson that it was "doubtful whether the anti puritan underside of New Zealand small town life has ever been so successfully caught". He classed Morrieson as one of the novelists of the "Provincial Period, 1935–1964", and one of the saddest, thanks to a lack of recognition during his life, despite support from authors Maurice Shadbolt and C. K. Stead.
Экранға бейімделу
Моррисонның жазбаларынан үзінділер 1982 жылы «One of those Blighters» телеспектаклі үшін драматизацияланды. Моррисон романының негізінде түсірілген алғашқы көркем фильм – «Қоңырқас» (1982) болды, ол кейбір елдерде «Клинхэм жазы» деп шығарылды. Америкалық қорқыныш жанрының белгілі шебері Джон Каррадиннің 50-ші жылдардағы Жаңа Зеландияның шағын қаласына келген сырлы бейтаныс рөлінде түсірілген бұл фильм Канн кинофестивалінің «Режиссерлердің екі аптасы» бөліміне іріктелген алғашқы жаңазеландиялық фильм болды. Моррисонның туындылары негізінде түсірілген ең сәтті фильм – «Came a Hot Friday» (1984) комедиясы, ол 1980-ші жылдары Жаңа Зеландиядағы ең табысты отандық фильмдердің біріне айналды. Екі алаяқтың оқиғасын баяндайтын фильмде Питер Блэнд, Филипп Гордон және маори комедиясы Билли Т. Джеймс, мексикалық бандит екенін ойлайтын кейіпкер ретінде мақтауға ие болды. «Пальте еденде» (1986) атты мал сою комбинаты туралы фильм түсірілгеннен үш жыл кейін Жаңа Зеландияда шектеулі көрсетілімде шықты. «Predicament» (2010) – Моррисонның киноға бейімделген соңғы романы. Хейден Фрост, Джемейн Клемент және австралиялық комедиан Хит Франклиннің қатысуымен түсірілген бұл фильм 2011 жылғы «Aotearoa» кино және теледидар саласындағы жүлделерде алты техникалық жүлде алды. Фильмнің түсірілімінің бір бөлігі Таранаки облысының Хавера және Эльтам қалаларында өтті.
Excerpts from Morrieson's writings were dramatised for 1982 television production One of those Blighters. The first feature film based on a Morrieson novel was The Scarecrow (1982), which was released in some territories as "Klynham Summer". Featuring American horror legend John Carradine as a mysterious stranger who arrives in 50s era small town New Zealand, it was the first New Zealand film selected for the Director's Fortnight section of the Cannes Film Festival. The most successful film based on Morrieson's work remains the ensemble comedy Came a Hot Friday (1984), which became one of the most successful local films released in New Zealand during the 1980s. The tale of two conmen stars Peter Bland, Phillip Gordon and a much praised supporting performance by Māori comedian Billy T James, as a man who thinks he is a Mexican bandito. The abattoir tale Pallet on the Floor (1986) received limited release in New Zealand, three years after it was filmed. Predicament (2010) was the last of Morrieson's novels to be adapted for cinema. Starring Hayden Frost, Jemaine Clement, and Australian comedian Heath Franklin, it won six technical awards at the 2011 Aotearoa Film and Television Awards. The movie was partly filmed in the Taranaki towns of Hawera and Eltham.
Өлімнен кейінгі
1990 жылдардың басында Моррисонның Регент көшесі мен Оңтүстік жолының қиылысындағы үйі Kentucky Fried Chicken нысанына орын ашу үшін бұзылып жатты. Хавера тұрғындарынан құралған наразылық тобы, Моррисонның романынан шабыттандырып, өздерін «Қозылар қорқынышы комитеті» деп атады және автордың үйін бұзуға қарсы күресті. Бірақ қала тұрғындары, белгілі адамдар мен қалалық кеңестен күтілген қолдау болмады, Моррисонның тарихи үйі KFC-ге кедергі келтірді. Моррисонның үйін сақтап қалуға жасалған сәтсіз әрекеттен кейін, «Қозылар қорқынышы комитетінің» қолдаушыларының бірі Марк Бёрт Моррисоннің құрметіне Хаверада кафе-бар ашып, оны «Morriesons» деп атады. «Қозылар қорқынышы» комитетінің жетекшісі, Хавера суретшісі және жазушысы Тим Чадвик пен Моррисонның досы, жазушы Морис Шэдболт Виктория көшесіндегі бардың салтанатты ашылуында лентаны қиып тастады. Шамамен 20 жыл бұрын Моррисонның үйі Хавераның алғашқы фастфуд мекемесі – KFC үшін бұзылғанда, Хавера тұрғыны Роберт Сургенор келісімге келіп, үйдің шатырын сақтап қалды. Ол Сургенор мырзаның досы, Tawhiti мұражайының иесі Найджел Оглмен бірге оны қалай пайдалану керектігін талқылап, өзінің шаруашылығында, қос тікенді бұталардың арасында баяу шіріп жатты. «Ол шешім қабыламағанда, бұл жоба ешқашан іске аспайтын еді», - деді Огл мырза. «Қазір Ронға осылай жақындауға болады». Сургенор мырзаның айтуынша, жылдар бойы шатырға көп ұсыныс түскен, бірақ ол олардың барлығынан бас тартып, жергілікті жерде пайдалануға басымдық берді. «Оның орналасқан жері оған өте қолайлы». Tawhiti көрмесін салу және қалпына келтіруге 11 ай уақыт кетіп, 60 000 доллар жұмсалды. Огл мырзаның сөзіне қарағанда, арнайы салынған бұл нысан Оңтүстік Таранакидің ең ерекше жазушысымен танысуға көмектесуге арналған. Жыл сайынғы Рональд Хью Моррисон әдеби сыйлығы әр жылдың үшінші оқу тоқсанында өтеді. Бұл сыйлық 32 жылдан бері өткізіліп келеді және Оңтүстік Таранаки аудандық кеңесінің тұрғындары немесе салық төлеушілері болып табылатын орта мектеп оқушыларына арналған. 2009 жылдан бері, әңгімелер конкурсы 13 жастан асқан және Таранаки аймағының тұрғындары немесе салық төлеушілері үшін де ашық бөлімді қамтиды. Жазушы Кен Дункумның «Horseplay» пьесасында Моррисон мен ақын Джеймс К. Бакстердің ойдан шығарылған кездесуі егжей-тегжейлі сипатталған. Бұл пьеса алғаш рет 1994 жылдың қараша айында Веллингтондағы BATS театрында қойылды, ал 2010 жылдың мамыр айында Окленд театры компаниясы Окленд оқырмандар мен жазушылар фестивалінің аясында қайта қойды. Онда Джон Ли Моррисон рөлін, ал Тим Балм Бакстер рөлін сомдады.
During the early 1990s, Morrieson's house on the corner of Regent Street and South Road, Hawera was pulled down to make way for a Kentucky Fried Chicken outlet. A protest group from within Hawera who called themselves The Scarecrow Committee, after Morrieson's novel, tried in vain to prevent the author's house being pulled down. However, there was little support from townsfolk, local identities or the town council to have Morrieson's historic house stand in the way of KFC. Following the unsuccessful campaign to save Morrieson's house, one of the Scarecrow Committee's supporters, Mark Burt, created a café/bar in Hawera in honour of Morrieson and named it 'Morriesons'. The instigator of the Scarecrow Committee, Hawera artist and writer Tim Chadwick along with author and friend of Morrieson, Maurice Shadbolt officially cut the ribbon at the official opening of the bar on Victoria Street. When the Morrieson homestead was knocked down about 20 years ago to make way for Hawera's first fast food restaurant KFC Hawera resident Robert Surgenor negotiated a deal and rescued the house's attic. It sat on his farm, slowly rotting away behind a boxthorn hedge, while Mr Surgenor discussed with his friend, Tawhiti Museum owner Nigel Ogle, how best to use it. "Without him deciding to do that, this project would never have happened," Mr Ogle said. "You won't get any closer to Ron now." Mr Surgenor said he had several offers for the attic over the years but refused them all in favour of somewhere local. "Where it's gone is a good place for it." The Tawhiti display took 11 months of building and restoring at a cost of $60,000. Mr Ogle said the purpose built facility is intended to help people get to know South Taranaki's quirkiest famous author. The annual Ronald Hugh Morrieson Literary Awards take place during the third school term each year. It is in its 32nd year and is open to secondary school students whose parents are South Taranaki District Council residents or ratepayers. Since 2009, the short story competition has also included an open section for people over the age of 13 and who are residents or ratepayers in the wider Taranaki region. A fictional meeting between Morrieson and poet James K. Baxter is detailed in Horseplay, a play by award winning playwright Ken Duncum. The play was first staged at BATS Theatre, Wellington in November 1994 and later revived by Auckland Theatre Company in May 2010, as part of the Auckland Readers and Writers Festival. It featured John Leigh as Morrieson, and Tim Balme as Baxter.