Кіріспе
Пиньчув – Польшаның оңтүстігіндегі қала, Свентокшиське воеводствосында, Киельцеден оңтүстікке қарай шамамен 40 км қашықтықта орналасқан. Пиньчув округінің орталығы. 2018 жылғы мәлімет бойынша халқы 10 946 адамды құрайды. Пиньчув тарихи Кіші Польша (полякша: Małopolska) провинциясына жатады және Нида өзенінің аңғарында жатыр. Қалада «Holy Cross Mountains Rail» деп аталатын тарамдық теміржол желісі бар.
Тарих
12 ғасырда қазіргі Пиньчовтың орнында карьер болған. Карьерде жұмыс істеген шахтерлар 1241 жылы Польшаға моңғол шапқыншылығы кезінде қираған гордта тұрған болуы мүмкін. 14 ғасырдың бірінші жартысында готикалық қамал, бір кезде горд тұрған жерде салынған. Қамалдың іргесінде бастапқыда Пьеджицув, Пандзичов және (1470) Пяндзичов деп аталған елді мекен пайда болды. Пиньчов атауы 16 ғасырдан бері қолданылып келеді, ал елді мекеннің алғашқы иесі кім болғаны белгісіз. 1424 жылы ол күшті Олесьницкий әулетіне тиесілі болды, олар мұнда өз резиденциясын салып, Паулиндық монахтардың монастырын қаржыландырды (1449). 1428 жылдың 21 қыркүйегінде Люблинде король Владислав II Ягелло Пиньчовқа қала құқығын берді. 16 ғасырдың ортасында Пиньчов Кіші Польшадағы протестанттық реформацияның маңызды орталықтарының біріне айналды. Кальвинист ақсүйек Николай Олесьницкий 1550 жылы итальяндық бұрынғы дін қызметкері Франческо Станкароның ықпалымен Пиньчовтан католик монахтарын қуды, нәтижесінде кальвинистік орталық құрылды, онда 1550–1563 жылдары Пиньчов синодтары өткізілді. Пиньчов Франческо Лисманино құрған кальвинистік академиямен байланысты болғандықтан, кейде «Сармат Афинасы» деп аталады, оған француз грамматигі Пьер Статориус сияқты ғалымдар шақырылды. 1558–1563 жылдары қалада Брест Киелі кітабын аударушылар алты жыл бойы жұмыс істеді, сондықтан оны кейде «Пиньчов Киелі кітабы» деп атайды. 1586 жылы қаланы Краков епископы Петр Мышковский сатып алды және Контрреформация бағдарламасын бастады. Паулиндық монахтар Пиньчовқа оралды, ал 16 ғасырдың соңында Мышковский әулеті қамалдың интерьерін өз резиденциясына айналдырып, қайта жаңартылды. 1592 жылы Зыгмунт Мышковский Мирув қаласын құрды, ол 1612 жылы Пиньчовқа қосылды. Қала төрт қақпасы бар қорғаныс қабырғасына және Италия, Шотландия, Германия және Франциядан келген көптеген шетелдік қолөнершілерге ие болды. 1657 жылы Пиньчовты швед әскерлері қиратты (Топан су деп қараңыз), ал Ұлы Солтүстік соғысы кезінде қала тағы да шведтер басып алды; Швеция королі Карл XII Клишув шайқасынан кейін біраз уақыт осы жерде болды. 18 ғасырдың соңында Пиньчовты Вилопольский әулеті сатып алды, ал Польшаның бөлінісінен кейін ол Габсбург империясына қосылды (1795). 1815 жылы Пиньчов Ресей бақылауындағы Польша Конгресінің құрамына кірді. 1820 жылдары қалада шамамен 4000 тұрғын болды, ал 1867 жылы ресейліктер Пиньчов округін құрды. Екінші Польша Республикасында Пиньчов Кельце воеводствосына қарасты. 1920 жылдардың басында қалада 2-ші легиондық жаяу әскер полкі орналасқан, кейін ол Сандомирге көшірілді. Пиньчов 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға жасалған шабуыл кезінде немістер тарапынан қиратылды, қала халқының шамамен 70% құраған еврейлердің көпшілігі өлтірілді немесе жойқын лагерлерге жіберілді. Пиньчов еврейлерінің көпшілігі Треблинка өлім лагерінде қаза болды. Еврей зираты да қиратылды. Пиньчовтың кейбір еврейлері Холокосттан аман қалды, жақын маңдағы ормандарға жасырынып, соғыстың соңына дейін поляк шаруалары оларды қорғады. Пиньчов Республикасы – 1944 жылдың шілде-тамыз айларында болған, қысқа мерзімді польшалық көтеріліс. Отандық армия мен басқа да жер асты ұйымдарының бөлімшелері Пиньчовтан Дзялошицеге және Новый Корчиннен Нове Бжескоға дейінгі шамамен 1000 км² аумақтан немістерді ығыстырды. Осы аймақта қарсылық қозғалысы өте күшті болды; жергілікті гестапо түрмесіне екі шабуыл жасалды, нәтижесінде жүздеген поляк босатылды.
Негізгі көрікті жерлер
Қаланың көрікті жерлері: Виелькопольский отбасының 18 ғасырдағы сарайы, бірнеше шіркеулер мен монастырлар (кейбіреуі 15 ғасырға дейін барады), Ренессанс дәуіріндегі Әйгүл Анна капелласы, жақында қайта жаңартылған синагога және 13 ғасырға дейінгі қамалдың қираған қалдықтары. 1449 жылы кардинал Збигнев Олесницкий құрған бұрынғы Паулин монастырының кешені Пиньчувтың базар алаңында орналасқан. Қазіргі уақытта онда аймақтық мұражай, мәдениет үйі және кинотеатр орналасқан. Пиньчув ауданындағы Мировта 1587 жылы епископ Пётр Мышковский құрған францискан монастыры болған. Мировта бұрын кальвинист баспаханасы болған үй бар. Қазір онда Польша Ұлттық архивінің филиалы орналасқан. Әйгүл Анна тауы Пиньчув маңында орналасқан.
Спорт
Қалада 1946 жылы құрылған «Нида Пиньчув» спорт клубы бар.