Кіріспе

2000 жылы түсірілген Азиз М. Османның "Лефтенант Аднан" (ағылш. Lieutenant Adnan) – 2000 жылы түсірілген, «Гранд Бриллианс», «Парадигмфильм» және Малайзия армиясы бірлесіп жасаған малайзиялық малай тіліндегі тарихи соғыс драмасы. Фильм Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон армиясының басқындығына қарсы Малай полкінің лейтенанты Аднан бин Саидидің ерліктерін көрсетеді. Фильмнің цифрлық түрде жаңартылған нұсқасы 2020 жылы оның 20 жылдығына арнап шығарылды.

Тарихи ақиқат

Аднанның оқиғасын драмалық түрде бейнелеу үшін бірнеше тарихи еркіндіктер қолданылды. Біріншісі – фильмдегі Аднанның трагикалық өлімі. Оның өлімі фильмде тікелей көрсетілмеді, бірақ титрлер аяқталғанда жасырын түрде көрсетілді, онда ол және оның жасағынан аман қалған жаралылар ағаштарға байланып, шоқпен өлтірілген деген болжам жасалды. Бұл оқиғаның дұрыс нұсқасы болып саналады және басқа жерлердегі жапондық тәжірибемен сәйкес келеді. Бұл Жапон императорлық армиясының ресми мәліметтеріне қайшы келеді, онда ол алдымен атылып, содан кейін вишня ағашына басымен төмен қаратып ілінгендігі айтылған. Британдық шоттар оның денесі капитуляциядан кейін басымен төмен қаратып ілінген күйде табылғанын растады және бұл Малайя кампаниясы туралы көптеген беделді мәтіндерде қайталанды. Өлім жазасының нақты тәсілі ресми түрде тіркелмеген. Фильмде генерал Томоюки Ямашита Аднанның жазаланғанға дейін көрсеткен батырлығы мен қайсарлығын бағалап, жапон әскерлеріне сабақ ретінде, егер сол кезде Малайядағы британдық отаршылдық күштерінде Аднан сияқты он сарбаз болғанда, Малайяны жаулап алу үшін оған тағы он дивизия қажет болар еді деді. Дегенмен, ресми мәліметтерде жапон әскерлерінің оны ұстап тұрған жеріндегі қатты қарсылығы мен жапон әскерлеріне көп шығын келтіргені үшін ашуланып, өлтіргені жазылған. Фильмде Хайри Осман жиі қолданған Льюис пулеметінің үлгісі іс жүзінде жасалған модель. Ол стандартты жалпы мақсаттағы пулеметке қосымша тіреу және дөңгелек формалы патрон ұстағышпен жабдықталған. Нақты Льюис пулеметінің үлгісінде патрон ұстағыш жұқа, тар және дискі тәрізді болады. Бұл фильмдегі көлемді және ірі үлгіге ұқсамайды, ол патрон ұстағыштың ұшақтарда қолданылатын нұсқасына ұқсас.

Шығару және қабылдау

Лейтенант Аднан 2000 жылдың 31 тамызында Малайзияның тәуелсіздігінің 43 жылдығымен бірге босатылды және "Соңғы малай киноэпосы" ретінде таныстырылды. The Malay Mail газетінің жазушылары Мёр Шариман мен Джо Ли бұл фильмін "Сержант Райанды құтқарудың малайзиялық нұсқасы" деп сипаттады.

Мұра

2014 жылы лейтенант Аднан Cinema Online кино порталының «Тәуелсіздік күніне арналған 6 үздік фильм» тізіміне енді. Сондай-ақ, Astro Awani телеарнасы оны нақты оқиғаларға негіделген көруге тиіс 5 патриоттық фильмнің бірі деп атады. Малайзияның Remaja жасөспірімдер журналы да осы фильмді көруге ұсынылатын патриоттық фильмдердің қатарында көрсетті.