Кіріспе

Канадалық саясаткер
Ағылшын суретшісі, карикатурист, иллюстратор және медаль дизайны жасаушы (1920–2011)

Рональд Уильям Фордхэм Сёрл (3 наурыз 1920 – 30 желтоқсан 2011)

Өмірбаян

Серл Кембридж қаласында дүниеге келді, оның әкесі пошта бөлімінде телефон желілерін жөндеуші болған. 1939 жылдың сәуір айында соғыс болатынын түсінген ол суретшілікті оқуды тастап, Корольдік инженерлер қатарына қосылды. 1942 жылдың қаңтар айында ол Сингапурдағы 287-ші далалық инженерлік ротада болды. Малайяда бір ай шайқасқаннан кейін, Сингапур жапондықтарға түскенде ол өзінің туысы Том Фордхэм Сёрлмен бірге тұтқынға алынды. Соғыстың қалған бөлігін ол тұтқын ретінде өткізді, алдымен Чанги түрмесінде, содан кейін Квай орманында Сиам-Бурма өлім теміржолында жұмыс істеді. Тұтқындық кезінде ол берибери және безгек ауруларына шалдықты, сондай-ақ көп рет ұрып-сапалап, салмағы 40 килограмнан асты. 1945 жылдың соңында жапондықтардың жеңілісімен босатылды. Соғыстан кейін ол Нюрнберг процесінде, содан кейін 1961 жылы Адольф Эйхманның процесінде сот суретшісі болып жұмыс істеді. Кейіннен ол суретші, театр және әшекей бұйымдарының дизайнері Моника Кенигке үйленді. 1975 жылдан кейін Серл және оның әйелі Жоғарғы Прованс тауларында тұрып, жұмыс істеді. Серлдің әйелі Моника 2011 жылдың шілдесінде қайтыс болды, ал ол өзі 2011 жылдың 30 желтоқсанында 91 жасында дүние салды.

Тұтқында болған кездегі соғыс суретшісі

Серл 1941 жылы «Lilliput» журналында алғашқы «Сент-Триниан» карикатурасын жариялағанмен, оның кәсіби мансабы Екінші дүниежүзілік соғыста жапондықтардың соғыс тұтқыны болған кезеңіндегі лагерьдегі қатыгез жағдайларды суреттер сериясында бейнелеуімен шын мәнінде басталады. Ол холерадан көз жұмқан тұтқындардың матрастарының астына осы суреттерді жасырған. Серл: «Болып жатқан жағдайды қалпына келтіргім келді, себебі егер қандай да бір жазба қалса, тіпті мен қайтыс болсам да, біреу оны тауып, не болғанын білуі мүмкін деп ойладым», – деп еске алады. Бірақ Серл шамамен 300 суретімен бірге аман қалды. 1945 жылдың соңында босатылған ол Англияға оралды, онда бірнеше суретін бірге тұтқын болған Рассел Брэддонның «Жалнақ арал» (The Naked Island) кітабында жариялады. Оның тағы бір тұтқыны кейін: «Егер сіз алты тас салмақты, өлімге жақын, адамдық қасиеттерінен айырылған, тыныш жатып, қарындаш пен қағазды ұстап сурет салатын бір нәрсені көзге елестетсеңіз, онда сіз бұл адамның қалыпты адамнан қаншалықты ерекшеленетінін түсінесіз», – деп айтқан. Осы суреттердің көпшілігі 1986 жылы жарық көрген «Рональд Сёрл: Квайға және кері, 1939–1945 соғыс суреттері» атты кітабында жинақталған. Кітапта Серл тұтқындық кезеңіндегі оқиғаларын, соның ішінде оянғанда екі жағында өлі достарының жатқанын және басының астында тірі жыланның болғанын да баяндаған.

Кам дегенде, оның бір суреті Сингапурдегі Чанги мұражайы мен шіркеуінде қойылған, ал түпнұсқаларының көпшілігі Лондондағы Императорлық соғыс мұражайының тұрақты коллекциясында, басқа соғыс тұтқындарының суреттерімен бірге сақталады. Олардың ең танымалдары – Джон Менни, Джек Бриджер Чалкер, Филип Меньинский және Эшли Джордж Олд.

Журналдар, кітаптар және фильмдер

1950 жылдары Серл өте көп жұмыс жасады, оның ішінде "Life", "Holiday" және "Punch" журналдары үшін салған суреттері бар. Оның карикатуралары "The New Yorker", "Sunday Express" және "News Chronicle" басылымдарында жарияланды. Ол әпкесінің мектебі мен Кембридждегі басқа қыздар мектептерінің негізінде "Сент-Триниан" кітаптарын жазды. Ол Джеффри Уилланспен "Молесворт" кітаптары ("Down With Skool!", 1953 ж. және "How to be Topp", 1954 ж.) жөнінде, ал Алекс Аткинсонмен саяхат кітаптары жөнінде бірлесіп жұмыс істеді. Жарнамалар мен плакаттардан басқа, Серл Сидни Джиллиат пен Франк Лаундердің "Өмірдің ең бақытты күндері" фильмінің ашылу титрлерін жасады. Серл кино үшін көптеген дизайндық жұмыстар жасады, ал 1965 жылы ол комедиялық фильмнің ашылу, үзіліс және жабылу титрлерін аяқтады. 1975 жылы "Дик Деди, немесе міндеті орындалды" толық метражды мультфильмі шықты. Ол "H. M. S. Pinafore" кейіпкерлері мен әндеріне негізделген.

Медаль иегері

Сэрл 1992 жылы Лондонда өткен FIDEM XXIII конгресінің делегаттарына арналған медальді жасады. Онда ренессанс медальшісі Пизанеллоның кеудесінің жартылай бейнесі сомдалған, ал медаль Корольдік монетаханасында соғылды. Басқа да танымал медальдар: "Сэрл жетпіс жасында" (1990) және "Квайдың 50 жылдығы" (1991) – екеуі де Томас Фатторини Лтд компаниясымен шығарылған, сондай-ақ "Чарльз Диккенс" (1983) – Бирмингем монетаханасының өнімі.