Кіріспе

1943 жылғы Кеңес әскери операциясы

Поляр жұлдызы операциясы (орысша: Операция Полярная звезда, Operatsia Polyarnaya Zvezda) – 1943 жылдың ақпан және наурыз айларында Кеңес Одағының Ленинград, Волхов және Солтүстік-Батыс майдандары жүргізген операция. Операцияны Георгий Жуков "Искра" операциясының сәтті аяқталуынан кейін жоспарлаған, ол екі жеке қоршауды көздеген. Бірі – Ленинград және Волхов майдандарының Мега маңындағы солтүстіктегі әрекеттері, екіншісі – Солтүстік-Батыс майданының Демянск маңындағы оңтүстіктегі әрекеттері болжамдалған. Операция Демянск түбегін қайта басып алуға жетті, бірақ неміс әскерін толық қоршауға мүмкіндік бермеді. Операцияның солтүстік бөлігі көп пайда әкелмей, сәтсіз аяқталды. Оңтүстікте Харьков және кейіннен Курск түбіндегі шайқастар екі тараптың да күштерін жұмылдырып, Ленинград маңындағы фронт 1943 жылдың шілдесіне дейін тұрақталды.

Шайқас

Немістердің шайқасқа дейін Демянск түйінінен табысты эвакуациясы майдан шебін бірнеше жаңа қорғаныс желілерін салуға жеткілікті қысқартты, бұл Кеңес әскерлерінің шабуылын тоқтатты. Жуков наурыз айы бойында шабуылды қайта жандандыруға бірнеше рет әрекеттенгенімен, оның майдандары одан әрі ілгерілеуге тым шаршағаны анық болды. Көктемгі су тасқыны Шығыс майданындағы ірі шайқастардың шілде айына дейін аяқталуын білдірді. Солтүстік армиялар тобының қорғанысы 1944 жылғы қаңтарда Ленинград-Новгород операциясы кезінде бұзылды. Сталинград шайқасы немесе Багратион операциясымен салыстырғанда операцияның салыстырмалы сәтсіздігінен кейін соғыстан кейін бұл тақырыпқа ешқандай назар аударылмады. Жуковтың да, Мерецковтың да естеліктерінде операция туралы немесе тіпті 18 қаңтардан кейін, Ленинград блокадасы аяқталған күнінен бастап аймақтағы нақты шайқастар туралы ештеңе айтылмаған. Жуковтың естеліктерінде Демянск түйінінің қайта басып алынуы туралы қысқаша мәлімдеме бар, бірақ операциядағы оның рөлі туралы ештеңе айтылмаған, содан кейін Курск шайқасына назар аударылады. Солтүстік армиялар тобы шепті ұстап тұрғанына қарамастан, жақсы жағдайда болған жоқ. Хир үшін басқа да қауіпті майдандар басымдыққа ие болғандықтан және Ұзақ соғыс Ленинградтың солтүстігіндегі жауынгерлік қимылдарды тоқтатқандықтан, Солтүстік тобы оқшауланып, жұқарып бара жатты. Ленинград блокадасының аяқталуы бұрын оқшауланған Кеңес күштерінің қару-жарақ қуатын арттырды. Армиялар тобының күші 1943 жыл бойында азая берді, ал қарсыластағы Кеңес күштерінің күші артты. Күштер арасындағы өсіп келе жатқан айырмашылық 1944 жылы неміс шебін бұзуға мүмкіндік берді.