Антонио де Альседо: Испан сардары және Америка тарихының зерттеушісі
Antonio de Alcedo
Антонио де Альседо (1735-1812) – испандық әскери шенді, тарихшы және географияшы. Америка тарихы мен географиясы жөніндегі 5 томдық сөздігімен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испаниялық офицер, Корунья шайқасындағы (1809) маңызды рөлімен танымал Антонио де Алседо (1735-1812) - испандық сарбаз және ғалым. Кито (Эквадор) маңындағы елді мекенде туған Альседо испан армиясының әскери офицері, сондай-ақ белгілі тарихшы және географ болды. Ол Америка географиясы мен тарихына арналған бес томдық, жаңашыл еңбегі – «Америка және Батыс Үндістанның географиялық-тарихи сөздігі» (Diccionario geográfico histórico de las Indias Occidentales) арқасында ең көп танылды, бұл еңбек 1786 және 1789 жылдар аралығында Мадридте жарық көрді.
Spanish officer known for his important role in the Battle of Coruña (1735 1812)
Antonio de Alcedo (1735–1812) was a Spanish soldier and scholar. Born in a settlement near Quito (Ecuador), Alcedo was a military officer in the Spanish Army, and a notable historian and geographer. He is best known for his pioneering, five volume work in American geography and history, The geographical and historical dictionary of America and the West Indies (Diccionario geográfico histórico de las Indias Occidentales), published in Madrid between 1786 and 1789.
Ерте өмір
Альседо туған кезде оның әкесі Дионисио де Альседо Эррера (1690–1777) Кито Корольдік аудиенциясының президенті болды (1728–1737). Ол екінші жылы Китодан кетіп қалды. Альседоның балалық шағында әкесімен бірге Испан империясының кең аумағындағы түрлі әкімшілік лауазымдарда қызмет атқарды. Әкесі Панама провинциясының губернаторы болған кезде өткен кезең өте маңызды болды. Ол әкесінің үлгісімен бекіністер салуға қатысып, Америка географиясы мен тарихына қызығушылық таныта бастады.
At the time of his birth, Alcedo's father, Dionisio de Alcedo Herrera (1690 1777), was president of the Real Audiencia de Quito (1728 to 1737). He left Quito in his second year. During his early age, Alcedo moved around with his father as he took various administrative positions across the vast Spanish empire. His time in Panamá, while his father was the provincial governor, was a transformative period. There he followed his father in the construction of fortifications and his fascination for American geography and history.
Испандық офицер
17 жасында Альседо 1752 жылы Испанияға әскери мансапты қуып оралды. Патша оған толыққанды жасқа жетпегендігіне қарамастан, рұхсат берді. 1792 жылға қарай ол испан армиясында бригадир-генерал шеніне көтерілді. 1800 жылы ол фельдмаршал болып тағайындалды, ал 1802 жылы Галисиядағы А-Коруньяның губернаторы аталды.
At the age of seventeen, Alcedo returned to Spain in 1752 to pursue a military career. The king granted him dispensation for not having reached yet the majority of age. By 1792, he had risen to the rank of brigadier general in the Spanish army. In 1800 he was promoted to field marshal and in 1802 named governor of A Coruña, Galicia.
Тарихшы және географ
Ағартушылық дәуірінің дәстүрлі шыңына жеткен 1786 және 1789 жылдар аралығында Альседо өзінің «сөздігін» жазды, бұл Дени Дидроның энциклопедиялық дәстүріндегі анықтамалық еңбектің тағы бір атауы: «Америка және Батыс Үндістанның географиялық және тарихи сөздігі». Испан тіліндегі толық атауы – Diccionario geográfico histórico de las Indias Occidentales ó América: es á saber: de los reynos del Perú, Nueva España, Tierra Firme, Chile, y Nuevo reyno de Granada. Онда ол Новоиспандық Жаңа әлем иеліктерінің тарихы мен географиясы туралы толыққанды мәлімет беруге тырысты. Бұл еңбек Мадридте басылып, бес томдық болып шықты. Ол Америка (Индия) туралы 300-ден астам еңбекке, соның ішінде әйгілі Джованни Колеттидің бұрынғы еңбегіне, «Dizionario del l'America meridionale» (Венеция, 1771) жүгінгенін мәлімдеді. Дегенмен, оның саяхаттары мен әкесінің еңбектері оның білімінің көп бөлігін құрап, осындай ауқымды еңбекке деген құлшынысын қамтамасыз еткен секілді. Испания үкіметі өзінің иеліктері туралы ақпараттың дәстүрлі қарсыластарына тарап кетуінен алаңдап, оны қайта басып шығаруға және экспорттауға тыйым салғанмен, ол көп ұзамай Еуропаның барлық маңызды тілдеріне аударылды. 1812 жылы Г. А. Томпсон оны ағылшын тіліне аударды, және ол әлі де сенімді мәтін ретінде қолданылады.
During the traditional height of the Enlightenment, between 1786 and 1789, Alcedo wrote what he called, a dictionary, which was another name for a work of reference in the encyclopedic tradition of Denis Diderot: The geographical and historical dictionary of America and the West Indies. The complete name in Spanish is, Diccionario geográfico histórico de las Indias Occidentales ó América: es á saber: de los reynos del Perú, Nueva España, Tierra Firme, Chile, y Nuevo reyno de Granada. In it, he attempted to offer a detailed view of the history and geography of the Novohispanic New World possessions. The work was published in Madrid and issued in five volumes. He claimed to have consulted more than 300 works about the Americas (Indies), including the earlier work of Father Giovanni Coletti, S. J., "Dizionario del l'America meridionale" (Venice, 1771). His travels and his father's works, however, seem to have been the bulk of the knowledge he consulted and the motivation for such monumental labor. Though the Spanish government, alarmed by the information about its possessions seeping out to traditional rivals, banned its republication and exportation, it was soon translated into all major European languages. In 1812, G. A. Thompson translated it into English, and it still serves as an authoritative text.
Жарым арал соғысы
А Корунья губернаторы ретінде Альседоның гарнизоны Корона шайқасынан кейін сэр Джон Мур әскерлері Ұлыбританияға аттанғанда маршал Сульттің күштерін тойтарып тұруға мүмкіндік алды. Ол 1809 жылдың 18 қаңтарында капитуляциялады.
As Governor of A Coruña, Alcedo's garrison was able to hold back Marshal Soult's forces while Sir John Moore's troops embarked for Britain, following the Battle of Corunna. He finally surrendered on 18 January 1809.