Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік-Шығыс Азияда кездесетін құстар түрі
Species of bird found in southeast Asia
Бая тоқымашысы (Ploceus philippinus) – Үндістан субконтиненті мен Оңтүстік-Шығыс Азияда таралған тоқымашы құс. Бұл құстардың топтары шөптесіктерде, егістік алқаптарда, бұталы жерлерде және екіншілік өсімдік жамылғысында кездеседі. Олар жапырақтардан тоқылған, ілмек тәрізді ұяларымен әйгілі. Мұндай ұялар көбінесе тікенді ағаштарда немесе пальма жапырақтарында орналасады. Ұялар су жағасында немесе жыртқыштардың жете алмайтын жерде, су үстінде салынды. Олар кеңінен таралған және өте көптеп кездеседі, бірақ жергілікті, маусымдық қозғалыстарға бейім, көбінесе жаңбыр мен тамаққа байланысты. Популяциядағы айырмашылықтардың ішінде бес түршесі анықталған. Атақты филиппин түрі Үндістанның көп бөлігінде кездеседі, ал бурманикус түрі Оңтүстік-Шығыс Азияға қарай таралған. Оңтүстік-батыс Үндістандағы популяциясы қараңғырақ түсті болып келеді және ол travancoreensis түршесі деп аталады.
The baya weaver (Ploceus philippinus) is a weaverbird found across the Indian Subcontinent and Southeast Asia. Flocks of these birds are found in grasslands, cultivated areas, scrub and secondary growth and they are best known for their hanging retort shaped nests woven from leaves. These nest colonies are usually found on thorny trees or palm fronds and the nests are often built near water or hanging over water where predators cannot reach easily. They are widespread and common within their range but are prone to local, seasonal movements mainly in response to rain and food availability. Among the population variations, five subspecies are recognized. The nominate race philippinus is found through much of mainland India while burmanicus is found eastwards into Southeast Asia. The population in southwest India is darker above and referred to as subspecies travancoreensis.
Сипаттама
Бұл құстар шағын, қанағаттай шамада, ал көбею маусымында емес, еркек және ұрғашы екеуі де үй шағылаларына ұқсайды. Олардың мықты конусты мүңкісі және қысқа, төртбұрышты құйрығы бар. Көбею маусымында емес еркектер мен ұрғашылар өте ұқсас: жоғары жағы қара қоңыр түсті жолақты, төменгі жағында қарапайым (жолақсыз) ақшыл сары, қасы ұзын және сары түсті, мүңкі мүйіз түсті және бетпердесі жоқ. Көбею маусымында еркектердің басы ашық сары, қара қоңыр бетпердесі, қара қоңыр мүңкісі, жоғарғы бөліктері сары жолақты қара қоңыр, кеудесі сары, ал төменгі жағы сары-қаймақты.
These are sparrow sized and in their non breeding plumage, both males and females resemble female house sparrows. They have a stout conical bill and a short square tail. Non breeding males and females look very similar: dark brown streaked fulvous buff above, plain (unstreaked) whitish fulvous below, eyebrow long and buff coloured, bill is horn coloured and no mask. Breeding males have a bright yellow crown, dark brown mask, blackish brown bill, upper parts are dark brown streaked with yellow, with a yellow breast and cream buff below.
Мінез-құлық және экология
Бая тоқымашылары әлеуметтік және қауымдық құстар. Олар тұқым іздеп, өсімдіктер мен жерде топтасып тамақтанады. Қолдаушылар бір-біріне жақын ұшып, күрделі маневрлер орындайды. Олар егін егілген егістіктерде күріш пен басқа да дәндерді жинап алады, кейде пісіп келе жатқан дақылдарға зиян келтіреді, сондықтан оларды кейде зиянкестер деп саналады. Олар су айдындарына жақын жатқан қамыс төсектерінде ұя салады. Олар Гвинея шөбі (Panicum maximum) сияқты жабайы шөптерге, сондай-ақ күріш сияқты дақылдарға азық-түлік (өсімдіктерден өскін кезеңінде, сондай-ақ дәннің ерте кезеңдерінде тамақтану) және ұя материалдары үшін тәуелді. Олар, сондай-ақ, жәндіктермен (оның ішінде көбелектермен) қоректенеді, кейде кішкентай бақалар, гекондар мен моллюскаларды, әсіресе жас балапандарды тамақтандыру үшін алады. Олардың жыл сайынғы қоныс аударулары азық-түлікпен қамтамасыз етілуімен байланысты. Олардың дауыстары үнемі естіліп, кейде хордағы аталықтардың шығаратын ыңғуымен аяқталады. Ұрықтанбаған кезеңде төмен қарқындылықпен шақырылады. Кейде олар жерге түсіп, шаң-тозаңға мамыранып жатады. Тұтқындағы құстар тұрақты иерархиялық қатынастарды құрайды. Олар әдетте 20-30-ға дейінгі колонияларда азық-түлік, ұя материалдары мен су көздеріне жақын орналасқан. Бая тоқымашылары аталықтардың әсем тоқыма ұясымен танымал. Бұл салқындамалы ұялар реторта пішіндес, орталық ұя камерасы және камераға кіретін жақтағы кіреберіспен ұзын тік түтік. Ұялар күріш жапырақтарынан, шөптерден және пальма жапырақтарынан тігілген ұзын жолақтардан тоқылған. Әрбір жолақтың ұзындығы шамамен екі метрге жетеді. Аталық құс ұясын толықтай жасау үшін 500-ге дейін сапар шегеді. Құстар күшті мүсіктерімен жіптерді жинап, тоқып, түйін жасап ұя салады. Ұялар көбінесе су үстіне құрма ағаштарына ілінеді, көбінесе тікенді акациялардан, кейде телефон сымдарынан ілінеді. Құстар тікенді ағаштарды артық көрсе де, кейде қалаларда көше ағаштарын пайдаланады. Ұялар көбінесе ағаштың шығыс жағында орналасқан, онда олар оңтүстік-батыс муссонынан қорғаныш алады деп есептеледі; алайда, кеш көбейтушілер ұяларын ұя ағашының сабағына қатысты басқа бағыттарда салуға бейім. Кейде тастап кеткен ұяларды тышқандар (Mus booduga) және басқа құстар, мысалы муниалар пайдаланады. Ұялар негізінен колониялар түрінде салынады, бірақ оқшауланған ұялар да кездеседі. Ұялар көбінесе тікенді акация немесе пальма ағаштарынан (негізінен Феникс сильвестрисі) жасалады және ашық су үстінде тіреледі. Жас аталықтар сынақ үшін құмыраларды қамыс арасына салады. Бірмадағы құстар көбінесе үйлердің төбесінің астына ұя салады, бірақ бұл әдет Үндістанда сирек кездеседі. Аталықтардың толық ұя салуға 18 күн кетеді, ал аралық "қақпақ сатысы" сегіз күнді құрайды. Ұялар жартылай салынып біткеннен кейін аталықтар қанат қағып, ұядан асылып тұрған кезде әйелдерге көріне бастайды. Аналықтар ұяны қарап шығып, аталықты қабылдағанын білдіреді. Аталық пен аналық жұптасқаннан кейін, аталық ұяны кіреберіс туннельін қосу арқылы толықтырады. Ұя салуға тек қана еркектер жауапты, бірақ олардың әйелдері, әсіресе, ішкі жағын соңғы рет безендіруі мүмкін. Аналықтардың ішкі жағын өзгертіп, балшық қосып қоюы мүмкін. Бір зерттеуге сәйкес, ұя мен жұпты таңдағанда аналық үшін ұяның орналасуы ұяның құрылысынан маңыздырақ. Аналық құстар ұяларын ағаштардың биігінде, құрғақ жердің үстінде және жұқа бұтақтарда жасайды. Ерлер де, әйелдер де көп әйел алады. Аталықтары көп ұя салып, аналықтарға құмарлық танытады. Аталық ұясын жұп тапқаннан кейін ғана бітіреді. Аналық құс екі-төрт ақ жұмыртқа салады да, оларды 14 - 17 күн бойы басады. Кейде аталары балапандарды тамақтандыруға көмектеседі. Жас балапандар ұядан 17 күннен кейін шығады. Жас құстар ұядан төрт-алты айдан кейін бірінші рет ауыстыратын жас қауырсынмен шығады. Жас құстар ұясынан алыс емес жаңа жерлерге тарайды, ал жас құстар өздерінің шығу тегінен екі шақырымға дейін алыста орналасқан. Аналық құс бір жылдан кейін көбейе алады, ал аталық құс жарты жылға созылған. Ұрықтанбас бұрын олар некеге дейінгі ауысудан өтеді. Ересектер де көбейгеннен кейін екінші рет ауысады, сондықтан жыл сайын екі рет ауысады. Гистохимиялық зерттеулер ұрғашы Баяның көбейту кезеңінде оның тажы аймағындағы липидтердің метаболизмін күшейтетінін көрсетті. Липидтер тажды құрайтын сары каротиноид пигменттерін тасымалдауға қатысатыны белгілі, содан соң олар метаболизденеді. Ұя, тікенді ағаштардан және су үстінен ілінгендіктен, көптеген жыртқыштардан қорғалған, бірақ қарғалардың ұяға шабуыл жасауы сирек емес. Балапандар кесірткелер, мысалы Calotes versicolor сияқты жыртқыштардың шабуылына да ұшырауы мүмкін.
Baya weavers are social and gregarious birds. They forage in flocks for seeds, both on the plants and on the ground. Flocks fly in close formations, often performing complicated manoeuvres. They are known to glean paddy and other grain in harvested fields, and occasionally damage ripening crops and are therefore sometimes considered as pests. They roost in reed beds bordering waterbodies. They depend on wild grasses such as Guinea grass (Panicum maximum) as well as crops like rice for both their food (feeding on seedlings in the germination stage as well as on early stages of grain) and nesting material. They also feed on insects (including butterflies), sometimes taking small frogs, geckos and molluscs, especially to feed their young. Their seasonal movements are governed by food availability. Their calls are a continuous sometimes ending in a wheezy that is produced by males in a chorus. A lower intensity call is produced in the non breeding season. They are occasionally known to descend to the ground and indulge in dust bathing. In captivity, individuals are known to form stable peck orders. They nest in colonies typically of up to 20–30, close to the source of food, nesting material and water. Baya weavers are best known for the elaborately woven nests constructed by the males. These pendulous nests are retort shaped, with a central nesting chamber and a long vertical tube that leads to a side entrance to the chamber. The nests are woven with long strips of paddy leaves, rough grasses and long strips torn from palm fronds. Each strip can be between in length. A male bird is known to make up to 500 trips to complete a nest. The birds use their strong beaks to strip and collect the strands, and to weave and knot them while building their nests. The nests are often built hanging over water from palm trees and often suspended from thorny Acacias and in some cases from telephone wires. Although the birds prefer thorny trees, they sometimes use avenue trees in urban areas. Nests are often located on the eastern side of the tree, where they are believed to provide shelter from the Southwest Monsoon; however, late breeders are more likely to build their nests in other orientations relative to the trunk of the nest tree. Abandoned nests are sometimes used by mice (Mus booduga) and other birds such as munias. Nests are built mainly in colonies but isolated nests are not unknown. Nests are often built from thorny Acacia or palm trees ( mainly Phoenix sylvestris) and hang over open water. Young males may build experimental nests among reeds. In Burma, birds often build nests under the eaves of buildings, but this habit is uncommon in India. The males take about 18 days to construct the complete nest with the intermediate "helmet stage" taking about eight days. The nests are partially built before the males begin to display to passing females by flapping their wings and calling while hanging from their nests. The females inspect the nest and signal their acceptance of a male. Once a male and a female are paired, the male goes on to complete the nest by adding the entrance tunnel. Males are almost solely in charge of nest building, though their female partners may join in giving the finishing touches, particularly on the interiors. Females may modify the interiors or add blobs of mud. A study has found that nest location is more important than nest structure for the female when it selects the nest and mate. Females prefer nests high in trees, those over dry land, and those on thin branches. Both males and females are polygamous. Males build many partial nests and begin courting females. The male finishes the nest only after finding a mate. The female lays about two to four white eggs and incubates them for about 14 to 17 days. Males may sometimes assist in feeding the chicks. The chicks leave the nest after about 17 days. Young birds leave the nest in a juvenal plumage which is replaced in their first moult after about four to six months. The young disperse to new locations not far from their nest and young have been located up to two kilometres away from their origin. Females are capable of breeding after a year while males take half a year longer. Prior to breeding they go through a prenuptial moult. Adults also go through a second moult after breeding and thus there are two moults each year. Histochemical studies have shown increased lipid metabolism in the crown region of male Baya during the breeding season. Lipids are known to be involved in the transport of the yellow carotenoid pigments that form the crown and are subsequently metabolized. The nest, being suspended from thorny trees and overhanging water, is protected from many predators, but nest predation by crows is not unusual. Brood may also be destroyed by lizards such as Calotes versicolor
Мәдениетте
Үндістанда кең тараған халықтық сенім бойынша, бая түнде ұяның ішін жарықтандыру үшін ұя қабырғаларына сазбен шыбықтарды жабыстырады. Сонымен қатар, саз ұяны күшті жел кезінде тұрақтандыруға көмектеседі деп есептеледі. Бұрын бая тоқымашыларын Үндістанның көше суретшілері ойын-сауық үшін үйреткен. Олар жаттықтырушыларының бұйрығымен заттарды теріп алатын. Оларды ойыншық зеңбіректерден оқ атуға, моншақтар мен монеталарды және басқа да заттарды жинауға үйреткен. Эдвард Блайттың айтуынша, "шындығында, үйретілген баялардың көрсеткен өнері өте таңғажайып, оған толық сену үшін оны көру керек. Көрмешілер оларды, біздің ойымызша, елдің түкпір-түкпіріне алып жүреді, және әдеттегі тәртіп мынадай: әйелдердің қатысуымен, құс қожайынының белгісімен, тәттіні ұстап, оны әйелдің ерініне салады және барлық әйелдерге осы сыйды қайталайды, құс қожайынының үңілуі мен қимыл-қозғалысын ұстанып тұрады. Содан кейін кішкентай зеңбірек әкелінеді, құс оны ұсақ ұнтақпен толтырады" Роберт Тайтлер құстың басының үстінде отпен жанасқан жұқа таяқты айналдыратын көрсетулерін атап өткен. Мұндай қолданыс Ақбар заманынан бері белгілі. Бая жабайы торғайға ұқсайды, бірақ сары түсті. Ол өте зиялы, бағынышты және икемді. Ол қолдан кішкентай монеталарды алып, қожайынына әкеліп, алыстан шақырылғанда келеді. Оның ұясы соншалықты тапқыр жасалған, оған шеберлердің өнері де тең келмейді. Āīn (Жарретт аударған), III. 122. (шамамен 1590 ж.) Хобсон Джобсоннан алынған.
A widespread folk belief in India is that the baya sticks fireflies with mud to the nest walls to light up the interior of the nest at night. It has been suggested that the clay may help to stabilise the nest in strong winds. In earlier times, the baya weaver was trained by street performers in India for entertainment. They could pick up objects at the command of their trainers. They were trained to fire toy cannons, string beads, pick up coins and other objects. According to Edward Blyth "the truth is, that the feats performed by trained Bayas are really very wonderful, and must be witnessed to be fully credited. Exhibitors carry them about, we believe, to all parts of the country; and the usual procedure is, when ladies are present, for the bird, on a sign from its master, to take a sweetmeat in its bill, and deposit it between a lady's lips, and repeat this offering to every lady present, the bird following the look and gesture of its master. A miniature cannon is then brought, which the bird loads with coarse grains of powder " Robert Tytler noted demonstrations where the bird would twirl a thin stick with fires at the ends over its head. These uses have been noted from the time of Akbar. The baya is like a wild sparrow but yellow. It is extremely intelligent, obedient and docile. It will take small coins from the hand and bring them to its master, and will come to a call from a long distance. Its nests are so ingeniously constructed as to defy the rivalry of clever artificers.|Āīn (trans. Jarrett), iii. 122. (ca. 1590) quoted in the Hobson Jobson
Александр, Хорас (1972) Бая тоқыма құсының ұя салуы. Құс бақылаушыларға арналған хабарлама 12(9):12. Аноним (1981) Баяның бірнеше ұясы. Құс бақылаушыларға арналған жаңалықтар 21(1):2–4. Дэвис, Т. А. (1966) Баяның (Ploceus philippinus, L.) ұя салу мінез-құлқы. (Техникалық есеп № Nat 4/66.) Үндістан Статистикалық институтының Ғылыми-зерттеу және оқыту мектебі, Калькутта. 28 бет. Мэтью, Д.Н. (1971) Бая тоқымашы құсы Ploceus philippinus экологиясы және биологиясы. PhD диссертациясы, Бомбей университеті, Бомбей. Мохан, Д. (1991) Бая тоқымашы құсының ұя салу әдеттері. Құс бақылаушыларға арналған хабарлама 31(9–10):2–4. Серрао, Дж. С. (1971) Бая тоқымашы құсы Ploceus philippinus ұя салуы. Құс бақылаушыларға арналған хабарлама 11(10):11. Шарма, С. К. (1995) Бая ұяларының Оңтүстік Раджастанда толу материалдары ретінде қолданылуы. Құс бақылаушыларға арналған хабарлама 35(3):57–58. Шарма, Сатиш Кумар (1985) Бая тоқымашы құсы Ploceus philippinus және P. benghalensis-тегі аномальды ұя салудың сапалық аспектілерін зерттеу. Оңтүстік Орман Рейнджерлер Колледжінің журналы 61:50–54. Сиддхартха, Д. (1981) Қазан айындағы бая ұялары. Құс бақылаушыларға арналған хабарлама 21(1):8. Сингх, Т. Г. М. (1980) Күн тұтылу кезінде тұтқындыққа алынған үнді баясының (Ploceus philippinus) мінез-құлқына қатысты байқау. Mayura 1(2):20–21. Стайрманд, Д. А. (1971) Бая тоқымашы құсы Ploceus philippinus-тың жаңбыр маусымы алдындағы көбеюі. Құс бақылаушыларға арналған хабарлама 11(9):12. Тхаплиял, Дж. П.; Тевари, П. Д. (1964) Авадават (Estrilda amandava) және Бая тоқымашы құсы (Ploceus philippinus) гипофизіне, жыныс бездеріне және қауырсын пигментациясына жарықтың әсері. Proc. Zool. Soc. London 142, 67–71. Вардхани, Б. П.; Рао, П. С.; Сриманнараяна, Г. (1992) Үй қасқасы Passer domesticus және Бая тоқымашы құсы Ploceus philippinus-қа қарсы репеллент ретінде кейбір өсімдік экстракттарының тиімділігі. J. Appl. Zool. Res. 3(2):193–194. Летиция Лэндон «Зенана» кітабындағы «Кишен Ковер» өлеңінде баялар туралы айтады: «Баялардың түстері күн сәулелерінің шағылысуындай». Ол оларды әйгілі есімдер тізімінде «жарық сары кеуделі, кішкентай тоқылған құстар» деп сипаттайды.
Alexander, Horace (1972) Nest building of the Baya Weaver Bird. Newsletter for Birdwatchers 12(9):12. Anon. (1981) Multiple Baya nests. Newsletter for Birdwatchers 21(1):2 4. Davis, T. A. (1966) Nesting Behaviour of the Baya (Ploceus philippinus, L.). (Technical Report No. Nat 4/66.) Research and Training School, Indian Statistical Institute, Calcutta. 28 pages. Mathew,DN (1971) Ecology and biology of the Baya Weaver Bird Ploceus philippinus. Ph. D. Dissertation, University of Bombay, Bombay. Mohan, D. (1991) Common baya weaver bird nest building habits. Newsletter for Birdwatchers 31(9 10):2 4. Serrao, J. S. (1971) Nesting of the Baya Weaver Bird Ploceus philippinus. Newsletter for Birdwatchers 11(10):11. Sharma, S. K. (1995) Nests of Baya used as filling fibre in southern Rajasthan. Newsletter for Birdwatchers 35(3):57 58. Sharma, Satish Kumar (1985) A study of qualitative aspect of abnormal nesting in Baya Weaver Bird the Ploceus philippinus and P. benghalensis. J. Southern Forest Ranger's College 61:50 54. Sidhartha, D. (1981) Baya nests in October. Newsletter for Birdwatchers 21(1):8. Singh, T. G. M. (1980) An observation on the behaviour of Indian Baya (Ploceus phillipinus) in captivity during solar eclipses. Mayura 1(2):20 21. Stairmand, D. A. (1971) Pre monsoon breeding of the Baya Ploceus philippinus. Newsletter for Birdwatchers 11(9):12. Thapliyal, J. P.; Tewary, P. D. (1964) Effect of light on the pituitary, gonad and plumage pigmentation in the Avadavat (Estrilda amandava) and Baya Weaver (Ploceus philippinus). Proc. Zool. Soc. London 142, 67–71. Vardhani, B. P.; Rao, P. S.; Srimannarayana,G. (1992) The efficacy of certain plant extracts as repellents against House Sparrow, Passer domesticus and Baya Weaver Bird Ploceus philippinus. J. Appl. Zool. Res. 3(2):193 194. Letitia Landon refers to the baya in 'Kishen Kower' from 'The Zenana' "And the hues of the bayas like sunbeams combined;" She describes them in a note as 'Small crested sparrows, with bright yellow breasts'.