Алексей Верстовский: Өмір және шығармашылығы

Кіріспе

Ресей композиторы Алексей Николаевич Верстовский (Алексéй Никола́евич Верстóвский) (1 наурыз 1799 [е.с. 18 ақпан 1799] – 17 қараша 1862 [е.с. 5 қараша 1862]) – орыс композиторы, музыкалық бюрократ және Михаил Глинканың қарсыласы.

Өмірбаян

Алексей Верстовский Тамбов губерниясының Козловск уезіндегі Селиверстово мұражайында дүниеге келген. Генерал А. Селиверстовтың немересі және тұтқынға алынған түрік әйелінің ұрпағы, ол сондай-ақ поляк шляхтасының (әлеуметтік топ немесе аристократияның) ұрпағы болды. Мамандығы бойынша инженер-құрылысшы, Санкт-Петербургтегі инженерлер корпусында оқып жүргенде музыкаға қызығушылық танытқан. Ол фортепиано, скрипка, музыкалық теория және композицияны да оқыды. Оның ұстаздарының бірі Джон Филд болды. 20 жасында ол "опера-водевиль" жанрындағы "Бабуяның тотықтары" (1819) операсымен танымал атанды. Осы жетістікке қуанып, ол сол кездегі сәнді жанрға арналған жеңіл музыканы жазуды жалғастырды және 30-дан астам шығарма жазды. Ол сондай-ақ дауыс пен фортепианоға арналған балладалар сериясын жазды, оларды кантата деп атады. Оларды орындау жиі театралдық қойылымдармен байланысты болды. Олардың бірі – "Қара шаль немесе Молдаван әні" (1823), Александр Пушкин өлеңіне жазылған, аристократтардың салондырында кең танымал болды. 1825 жылы ол Мәскеуде "музыка инспекторы" болып тағайындалды, императорлық театрларды, соның ішінде Малый және Большой театрларын басқарды, репертуардың барлығын (1830 жылдан бастап) бақылады және директорлар кеңесінің төрағасы болды (1848 жылдан 1860 жылға дейін). 1828 жылы ол опера жанрына көшті және алты шығарма жазды. Алты операның ішіндегі ең сәттісі – орыс тарихынан алынған сюжетке негізделген "Аскольдтың қабірі" романтикалық операсы болды. Аскольдтың қабірінің музыкасын Джоачино Россини Верстовскийдің идеялары негізінде, құмар ойындарына байланысты қарызды өтеу үшін ақыға сайлап өңдеген деген мәлімдеме бар. 1835 жылы (Михаил Глинканың "Цар үшін өмір" операсынан бір жыл бұрын) алғаш рет қойылған "Аскольдтың қабірі" алғашқы 25 жылда Санкт-Петербургте 200-ге жуық, ал Мәскеуде 400-ге жуық қойылым көрсетілді. Бұл АҚШ-та (1869 жылы) қойылған алғашқы орыс операсы болды. Кеңес дәуірінде опера ондаған жылдар бойы ұмытылып, 1944 жылы Мәскеу опера театрында "Украденная невеста" (Ұрланған келіншек) деген атпен қайта жаңғыртылды, ал 1959 жылы Киев мемлекеттік опера театрында жаңа нұсқада қойылғаннан кейін сахнаға оралды. Алайда "Верстовский дәуірі" көп ұзамай "Глинка дәуіріне" айналды және Верстовскийдің опералары тағы да ұмытылды. Ол Александр Пушкин, Василий Жуковский, Александр Грибоедов, Петр Вяземский, Владимир Одоевский және Александр Писарев сияқты көптеген танымал жазушылармен достық қарым-қатынаста болды. Дегенмен ол әріптестері арасында осылай танымал болған жоқ. Глинка оны естеліктерінде атаудан жалықты; ал Модест Муссоргский оны операсының атауымен байланыстырып, "Геморой" (ішек қабынуы) деп атады. Ол 1862 жылы 63 жасында Мәскеуде қайтыс болды. Оның әйелі, әйгілі орыс актрисасы және әншісі Надежда Репина күйеуінен бес жылға артық өмір сүрді.

Alexey Verstovsky was born at Seliverstovo Estate, Kozlovsky Uyezd, Tambov Governorate. The grandson of General A. Seliverstov and a captured Turkish woman, he was also a descendant of the Polish szlachta (gentry or aristocracy). A civil engineer by training, he became interested in music while he was studying at the Corps of Engineers in St Petersburg. He also studied piano, violin, musical theory and composition. John Field was among his teachers. At the age of 20 he became famous for his 'opera vaudeville' Grandmother's Parrots (1819). Excited by the success he continued to compose light music for this currently fashionable genre and composed more than 30 of them. He also created a series of ballads for voice and piano, which he called cantatas. The performance of them had often involved a theatrical action. One of them The Black Shawl or Moldavian Song (1823) a setting of Alexander Pushkin's poem, became immensely popular in the aristocrats' salons. In 1825 he was appointed as an 'inspector of music' in Moscow, in charge of the imperial theatres including the Maly and Bolshoi, controlling all the repertoire (from 1830) and chairing the board of directors (from 1848 until 1860). He turned to the genre of opera in 1828 and wrote six works. The romantic opera Askold's Grave, written on a subject from Russian history, was the most successful of the six. It has been claimed that the music for Askold's Grave was polished up by Gioachino Rossini, based on Verstovsky's ideas, for a fee that covered a gambling debt. First performed in 1835 (a year before Mikhail Glinka's A Life for the Tsar) Askold's Grave received about 200 performances in St Petersburg and 400 in Moscow in its first 25 years. This was the first Russian opera performed in the United States (in 1869). In the Soviet era the opera was forgotten for decades, until it was revised in 1944 at the Moscow Theatre of Operetta under the title Украденная невеста (Ukradennaya Nevesta – The Stolen Bride), and then returned to the stage in 1959 after its performance in a new version at the Kiev State Opera Theatre. However the "Epoch of Verstovsky" soon changed to the "Epoch of Glinka" and Verstovsky's operas fell into oblivion once more. He was a friend and correspondent with many famous writers, among them Alexander Pushkin, Vasily Zhukovsky, Aleksander Griboyedov, Pyotr Vyazemsky, Vladimir Odoevsky, and Aleksander Pisarev. However he was not so popular among his colleagues. Glinka avoided mentioning him in his memoirs; Modest Mussorgsky nicknamed him Gemoroy (Haemorrhoid) by association with the title of his opera Gromoboy. He died in Moscow in 1862, aged 63. His wife a famous Russian actress and singer Nadezhda Repina survived her husband for five years.