Жудай дінінде Құдайды бейнелеуге қатысты тыйым. Адам, періштелер, астрологиялық денелердің суреттерін салуға шектеулер бар. Халаха заңдары түсіндіріледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иудаизмде Құдайды кез келген адам немесе нақты бейне түрінде бейнелеуге қатаң тыйым салынған. Аниконизм яһуди дінінде кең таралған.
Prohibition against images portraying God
Aniconism in Judaism is widespread. In Judaism, portrayal of God in any kind of human or concrete form is strictly prohibited.
Халаха
Құрбандық мүсіндермен семантикалық байланысқа қарамастан, халаха (иудей заңы) Шулхан Арухтың үйретуі бойынша, бұл аяттар адамдардың, періштелердің немесе астрономиялық денелердің белгілі бір түрдегі бейнесін жасауға тыйым салады, олар шын мәнінде құдай ретінде қолданылса да, қолданбаса да. Шулхан Арухта былай делінген: «Адамдар мен періштелердің толыққанды, көлемді немесе биік бейнелерін жасауға, сондай-ақ аспан денелерінің бейнелерін зерттеу мақсатында болмаса, тыйым салынған». («Аспан денелері» осы жерде кейбір діндер жұлдыздар мен планеталарға адам түрінде табынғандықтан ескеріледі. Ғылыми мақсаттар үшін астрономиялық модельдер «зерттеу» санатында рұқсат етіледі.) Шулхан Арухтың «Yoreh De'ah» бөлімінде фесл сөзінің түбір мағынасы «кескінделген бейне» (фесл түбірінен, «кесу, қашап жасау») деп түсіндіріледі. Сондықтан, тыйым салу белгілі бір мүсін түрлеріне және адам бетін бейнелеуге қатысты деп есептеледі. Осы тыйымға сәйкес, орта ғасырлардағы кейбір суреттерде фантастикалық жаратылыстар – көбінесе жануар басты гуманоидтар бейнеленген, тіпті бұл бейнелер тарихи немесе мифологиялық тұлғаларды көрсетуі керек болса да. Ең танымал мысалы – «Құстар басы» Хагдасы (Германия, шамамен 1300 жыл). Грифон, арпий, сфинкс және феникс сияқты жандардың жоқ екендігіне байланысты, мұндай бейнелерде тыйым бұзылған деп есептелмейді. Бұл Мысырдан шығу кітабындағы пәрменнің «аспандағы, жердегі және жер астындағы судағы кез келген нәрсеге» қатысты екеніне негізделген. Дегенмен, Езекиел кітабындағы Құдай арбасының төрт бетін немесе қызмет ететін періштелерді жасауға тыйым салынған, өйткені олар «аспанда» бар нақты жандар деп саналады. (Кицур Шулхан Арух 168:1)
Despite the semantic association with idols, halakha (Jewish law) as taught by the Shulkhan Aruch interprets the verses as prohibiting the creation of certain types of graven images of people, angels, or astronomical bodies, whether or not they are actually used as idols. The Shulkhan Aruch states: "It is forbidden to make complete solid or raised images of people or angels, or any images of heavenly bodies except for purposes of study". ("Heavenly bodies" are included here because the stars and planets were worshipped by some religions in human forms. Astronomical models for scientific purposes are permitted under the category of "study.") A breakdown can be found in the Shulkhan Aruch, section Yoreh De'ah, which takes the literal meaning of פסל as "graven image" (from the root פסל , 'to engrave'.) The prohibition is therefore seen as applying specifically to certain forms of sculpture and depictions of the human face. In keeping with this prohibition, some illustrations from the Middle Ages feature fantastic creatures—usually animal headed humanoids, even when the depictions are quite clearly meant to be those of historical or mythological humans. The most well known is the Birds' Head Haggadah (Germany, circa 1300). Since such creatures as gryphons, harpies, sphinxes, and the phoenix do not actually exist, no violation of the prohibition is perceived in such depictions. This is based on the fact that the commandment, as stated in Exodus, refers specifically to "anything in the heaven above, on the earth below, or in the water below the land." However, it is forbidden to make the four faces on the Divine Chariot of the Book of Ezekiel or the ministering angels, because these are believed to be real beings that actually exist "in the heaven above." (Kitzur Shulchan Aruch 168:1)
БАҚ арасындағы айырмашылықтар
Бұл тыйым негізінен мүсінге қатысты болса да, кейбір билік өкілдері екі өлшемді толық бет бейнелеуге тыйым салады. Кейбіреулер мұны Талмудты түсінгендіктен, ал басқалары Кабалаға негіздейді. Лондонның еврей мұражайында сақталатын раввин Цви Ашкеназидің ("Хахам Цви" деп белгілі) портреті ерекше назар аударарлық. Өзінің түсінігі бойынша, Цви оның портреті үшін отырудан бас тартты. Бірақ Лондон еврей қауымы портретті қалағандықтан, Ашкеназидің білмеуімен оны жасауға тапсырыс берді. Ашкеназидің ұлы, раввин Якоб Эмден, бұл портрет өте сәйкес екенін айтады. Жазық бетке көтерілген бейнелеу, яғни бас-рельеф түріндегі бейнелеу әсіресе қиын мәселе. Раввин Якоб Эмден раввин Елиезер Хоровицтің құрметіне соғылған медаль туралы айтады, онда Хоровицтің портреті бейнеленген. Эмден бұл бейнелеуге тыйым салуды бұзу деп үкім шығарды. Көптеген адамдар синагогтағы мұндай бейнелер бұл тыйымды бұзады немесе рұқсат етілмейді деп санайды, себебі олар тыйымды бұзу сияқты көрінеді. Атап айтқанда, раввин Давид ибн Зимра және раввин Иосиф Каро арыстанның бейнесін (Яһуданың арыстаны символы) синагогтарда орынсыз деп есептейді. Кейбір билік өкілдері иудаизмнің фотосуретке немесе екі өлшемді өнердің басқа түрлеріне қарсы емес екенін айтады, ал адамдардың бейнелерін діни кітаптарда, мысалы, Пасха Хагадасында, сондай-ақ библиялық және тарихи тұлғалар туралы балалар кітаптарында кездестіруге болады. Көптеген хасидтік яхудилер үйлерінде теледидар ұстауға қарсы болғанымен, бұл жалған құдайларға табынуға тыйым салумен байланысты емес, керісінше, телеарналар мен кабельдік бағдарламалардың мазмұнымен байланысты. Барлық топтағы хасидтер өздерінің Реббелерінің портреттерін үнемі көрсетеді, ал кейбір қауымдастықтарда балалар бейсбол карточкаларына ұқсас "рабби карточкаларын" алмасады. Хасидтік және ортодоксалдық иудаизмде Шаббат күні мен еврей мерекелерінде суретке түсіруге немесе бейнежазуға тыйым салынады, бірақ бұл тыйым жалған құдайларға табынумен байланысты емес. Оның орнына, бұл күндері жұмыс істеуге немесе жаңа нәрселер жасауға тыйым салумен байланысты.
Although the prohibition applies mainly to sculpture, there are some authorities who prohibit two dimensional full face depictions. Some base this upon their understanding of the Talmud, and others based it upon Kabbalah. Of note is the portrait of Rabbi Tzvi Ashkenazi (known as "the Hakham Tzvi"), which is housed in the Jewish Museum in London. Based on his interpretation of this prohibition, Tzvi refused to sit for his portrait. However, the London Jewish community wanted a portrait, so they commissioned the portrait to be done without the Ashkenazi's knowledge. Ashkenazi's son, Rabbi Jacob Emden, says it was a perfect likeness. There is one type of representation, bas relief or raised representation on a flat surface, that is particularly problematic. Rabbi Jacob Emden discusses a medal struck in honor of Rabbi Eliezer Horowitz that features Horowitz's portrait. Emden ruled this violated the injunction against depictions. Many hold that such representations in the synagogue either violate this injunction or are not permitted, as they give the appearance of violating this injunction. Most notably, Rabbi David ibn Zimra and Rabbi Joseph Karo hold that carvings of lions (representing the Lion of Judah) are inappropriate in synagogues. Some authorities hold that Judaism has no objection to photography or other forms of two dimensional art, and depictions of humans can be seen in religious books such as the Passover Haggadah, as well as children's books about biblical and historical personages. Although most Hasidic Jews object to having televisions in their homes, this is not related to prohibitions against idolatry, but, rather, to the content of network and cable programming. Hasidim of all groups regularly display portraits of their Rebbes; and, in some communities, the children trade "rabbi cards" that are similar to baseball cards. In both Hasidic and Orthodox Judaism, taking photographs or filming are forbidden on the Shabbat and Jewish holy days, but this prohibition has nothing to do with idolatry. Rather, it is related to the prohibition against working or creating on these days.
Тарихи кезеңдерде
Көптеген өнер тарихшылары ежелгі дәуірде грек тілінде сөйлейтін яһудилер арасында Танах кітаптарының сәнді жарықтандырылған қолжазбаларының болғанына ұзақ уақыттан бері сенеді, бірақ олардан ешқандай мысал сақталмаған. Бұған дәлел ретінде осы дәстүрдегі туындылардан алынған деп саналатын кеш антикалық және ерте ортағасырлық кезеңдердегі христиандық туындылар келтіріледі. Кейінгі туындылардың мысалдары ретінде Йешуаның шолуы және одан да көп дау тудырған Утрехт псалмы айтылады. 3-шы ғасырдағы Сириядағы Дура-Европос синагогында пайғамбарлар және басқа да тұлғалардың суреттерімен, сонымен қатар оқиғалардың бейнеленген үлкен қабырғалық суреттері бар. Құдайдың қолының бірнеше бейнелері кездеседі, бұл мотив яһуди өнерінен христиан өнеріне жеткенін көрсетеді. Герминьи-де-Предегі Келісім сандығының (806 жыл) бірегей христиан мозаикасы, оның ішінде қол да еврей иконографиясынан алынған деп есептеледі; Сандық сонымен қатар Дура-Европоста да кездеседі. Израиль жеріндегі бірнеше ежелгі синагогтар қазылып, ірі еден мозаикалары табылды, оларда фигуративтік элементтер, әсіресе жануарлар мен Арыстан шоқжұлдызының бейнелері бейнеленген. Олардың кейбіреулері, әсіресе Батыс жағалаудағы Нааранда, тірі тұлғалар алынып тасталған, ал ғибадатхана менорасы сияқты жансыз нышандар сақталған. Бұл 6-шы немесе 7-шы ғасырларда яһуди қауымының христиандіктегідей бейнелерге қатысты дауға байланысты жасалғаны болжамдалады, бұл Византиялық иконоборлыққа әкелді, соның салдарынан синагогтардағы бейнелерге қатысты қатаң көзқарас қалыптасты. Шамамен 570 жылдан бастап жаңа синагог мозаикаларының бейнеленбегенін көрсететін дәлелдер де бар. Алып тастаулардың тағы бір түсіндірмесі – мұсылман басып алғаннан кейін жасалғаны және 721 жылғы халиф Язид II-нің жарлығымен байланысты (дегенмен бұл христиандық бейнелерге қатысты). Бейт-Шеарим некрополіндегі үңгір қабырғалары мен саркофагтарының әшекейлеуінде 2-4 ғасырлардағы грек-рим мифологиясынан алынған суреттер де қолданылған. Орта ғасырлардан қалған көптеген еврей жарықтандырылған қолжазбалар және адам бейнелері бар басқа да туындылар бар. "Құстың басы бар Хаггада" (неміс тілінде, қазір Иерусалимде) барлық адам тұлғаларына құстардың басын сыйлайды, бұл тыйымды бұзу қаупін азайтуға бағытталған әрекет болған деседі.
Many art historians have long believed that there was a tradition in antiquity, with no surviving examples, of luxury illuminated manuscript scrolls of books from the Tanakh among Hellenized Jews. The evidence for this is Christian works of the Late Antique and Early Medieval periods whose iconography is thought to derive from works in this tradition. Examples of the later works include the Joshua Roll and, more controversially, the Utrecht Psalter. The 3rd century CE Dura Europos synagogue in Syria has large areas of wall paintings with figures of the prophets and others, and narrative scenes. There are several representations of the Hand of God, suggesting that this motif reached Christian art from Judaism. A virtually unique Christian mosaic depiction of the Ark of the Covenant (806) at Germigny des Prés, which includes the hand, is believed also to be derived from Jewish iconography; the Ark also appears at Dura Europos. Several ancient synagogues in the land of Israel have also been excavated, revealing large floor mosaics with figurative elements, especially animals and representations of the Zodiac. Some of these, notably at Naaran in the West Bank, have had the living figures removed, leaving inanimate symbols such as the Temple menorah intact. It has been proposed that this was done by the Jewish community in the 6th or early 7th century, as part of a controversy within Judaism over images that paralleled that within Christianity leading to the Byzantine iconoclasm, leading to a stricter attitude towards images, at least in synagogues. There is also evidence that from about 570 new synagogue mosaics were aniconic. An alternative explanation for the removals is that they were done after the Muslim conquest, and related to the decree of Caliph Yazid II in 721 (although this referred to Christian images). The decoration of cave walls and sarcophagi at the Beit She'arim necropolis also uses images, some drawn from Hellenistic pagan mythology, in the 2nd to 4th centuries CE. There are many later Jewish illuminated manuscripts from the Middle Ages and some other works with human figures. The "Birds Head Haggadah" (German, now in Jerusalem) gives all the human figures the heads of birds, presumably in an attempt to mitigate any breach of the prohibition.
Қазіргі Израильде
Израиль мемлекетінде барлық діни орындар, яһуди және яһуди емес орындар да заңмен қорғалады. Яһуди дінінде мүсінге табынудың барлық адамзатқа тыйым салынғаны, Нұхтың жеті заңының бірі ретінде қарастырылса да, қазіргі яһудилер оған қарсы физикалық жолмен мүсіндер мен қасиетті орындарды жоюдың орнына, пікір-таластар мен білім беру арқылы күреседі. Дегенмен, көптеген дәстүрлі яһудилер әлі де мүсінге табыну орындарына кірмеу ережесін сақтайды және діни мүсіндері бар ғимараттарда өткізілетін шараларға қатыспайды.
In the state of Israel, all religious sites, Jewish and non Jewish alike, are protected by law. Even though Jewish law teaches that idolatry is forbidden to all of humanity as one of the Seven Laws of Noah, Jews today combat it through discussion, debate, and education, rather than the physical destruction of statues and shrines. However, most traditional Jews still follow the prohibitions against entering places of idolatry, and will not attend functions held in buildings where there are religious statues.
Жақындағы стипендия
Аникондық иудаизмге деген сенімді жоққа шығарып, және жалпы алғанда, еврей бейнелеу өнерін төмен бағалауды ескере отырып, тарихшы Кальман Блэнд бұл құбылыстың қазіргі заманғы құрылыс екенін және "еврей аниконизмі қазіргі еврей ұлттық санасының қалыптасуымен бірге дамыған" деп ұсынды. Басқалар да Киелі кітап және эллиндік-римдік кезеңдерде бейнелеуге толық тыйым салу идеясының негізсіз екенін айтады. 20-ғасырға дейін иудаизм әрқашан аникондық болған деп есептелген. Бұл көзқарасқа алғаш рет Давид Кауфман күмән келтірді, ол оның дұрыс еместігін дәлелдеу үшін кең және толық деректер жинады. Ол 1878 жылы жарияланған мақаласында "еврей өнері" терминін алғаш рет қолданды және еврей өнері тарихының ғылыми саласын құрған адам ретінде танылды. Оның шәкірті, доктор Сэмюэл Краусс 1901 жылы былай деп жазды:
In a refutation of the belief in an aniconic Judaism, and more generally in an underestimation of Jewish visual arts, historian Kalman Bland recently proposed that the phenomenon is a modern construction, and that "Jewish aniconism crystallized simultaneously with the construction of modern Jewish identities". Others have also argued that the notion of a total prohibition of figural representation in the Biblical and Hellenistic Roman periods is untenable. Until the 20th century, Judaism was believed always to have been aniconic. The view was probably first challenged by Dávid Kaufmann, who marshalled a large and comprehensive corpus of data in order to prove it untenable. He was the first to use the term "Jewish art" in an article published in 1878, and is regarded as the founder of the scholarly discipline of Jewish art history. His disciple Dr. Samuel Krauss wrote in 1901: