Кіріспе

Ерекше мерейтой; Киелі кітапта елуінші жыл.

Жубилей – әдетте 25, 40, 50, 60 және 70 жылдық мерейтойларды білдіретін, белгілі бір оқиғаның қандай да бір мерейтойын атап өту үшін қолданылатын термин. Бұл термин еврей Киелі кітабынан шыққан, бастапқыда белгілі бір жылдар сайын қайталанатын діни салтанатты еске түсірумен байланысты болған, оның ішінде қарызға батқан құлдарды босату да болған. Ежелгі Рим императорлары өкім сүрген жылдарына орай мерекелер өткізген, бірақ «жубилей» деген сөзді пайдаланбаған. Дегенмен, бұл термин Киелі кітаптан ағылшын тіліне енген, сонымен қатар монархтың билігінің мерейтойын атап өту дәстүрімен бірге қолданылатын болды және қазірде монархтың билігіндегі маңызды жылдарға жеткен кезде осы мерекелерді белгілеу үшін жиі қолданылады.

Діни мақсаттарда

Жыл мерекесі (йубель) жылы (әр 50-ші жыл) және демалыс жылы (әр жетінші жыл) – жер мен құлдарға қатысты Киелі кітаптағы пәрмендер. Шаббат жылына қатысты заңдарды бүгінгі күнге дейін көптеген діншіл яһудилер Израиль мемлекетінде сақтайды, ал юбилей көптеген ғасырлар бойы сақталмаған, тіпті мүлдем сақталмаса да (Вулгатадан шабыттанған Киелі кітаптың «пешитто» дәуірінен бұрын). Еврей кітаптарында айтылғандай, Израиль жеріндегі шаруаларға әр жетінші жылы жерді тынуға және құлдарын босатуға бұйрық берілген. Юбилей – жеті демалыс циклынан кейінгі, яғни елуінші жыл. Юбилейдің мақсаты – барлық мүлік жеке яһудиге емес, дәстүр бойынша Құдайға тиесілі екенін мойындау. Яһуди үшін мүлікті Құдайға қайтару – діни серт немесе арнау болған және болып табылады. Алайда, юбилейдің іс жүзінде сақталғанына ешқандай дәлел жоқ, сондай-ақ Бірінші ғибадатхана дәуіріндегі библиялық жазбаларда осы туралы ештеңе айтылмаған. Бұған қоса, раввиндердің дәстүрі юбилейдің, немесе оның негізі болған қасиетті заңнаманың (H дереккөзі) Екінші ғибадатхана дәуірінде сақталмағанын растайды. (The Jewish Study Bible, 2-басылым, 2014 жыл. 237–256 беттер). Рим-католик дәстүрінде юбилей – күнәлардың және күнәға лайықты жазаның кешірілу жылы.

Мерейтойларға арналған шарттар

Августтың үлгісімен, рим императорлары әдетте билікке келгенінің 10 жылдығында маңызды мерейтойларды тойлаған. Онжылдық – 10 жылдықты, екіжылдық – 20 жылдықты, ал Константин Ұлының тұсында үшжылдық – 30 жылдықты білдірген. Осы жылдар арасындағы 5 жылдықта кішкентай мерекелер де өткізілген. Қазіргі монархтар үшін бұл даталар көбінесе қымбат металдар мен асыл тастармен байланысты:

Күміс юбилей – 25 жылдық мерейтойға. Рубин юбилейі – 40 жылдық мерейтойға. Алтын юбилей – 50 жылдық мерейтойға. Алмаз юбилейі – 60 жылдық мерейтойға. Сапфир юбилейі – 65 жылдық мерейтойға. Платина юбилейі – 70 жылдық мерейтойға.