Кіріспе

Еврей тұңғыш ұлы кохеннен құтқарылады. Пидион хабен, яки тұңғыш ұлды құтқарып алу – еврей дініндегі мицва, онда еврей тұңғыш ұлы ақшамен "құтқарылады". Бұл құтқару Ааронның діни қызметкерлік әулетінің аталық ұрпағы болып табылатын кохенге (аға) тұңғыш ұлының құны ретінде бес күміс тиын төлеу арқылы жүзеге асырылады. Сонымен қатар, тең құнды басқа да заттарды қолдануға болады. Пидион хабен – сирек кездесетін рәсім. Егер тұңғыш ұл қыз болса, немесе кесар тілімі арқылы туылса, немесе бұрынғы жүктілік түсікпен аяқталса, немесе әкесінің немесе анасының әкесі кохен немесе левит болса, отбасы бұл рәсімді өткізбейді.

Заңдар

Шүлхан Арухта яһуди әйелінің тұңғыш ұл баласын табиғи жолмен (яғни, кесарев тілімі арқылы емес, аналық жолмен туғанда) дүниеге келтірсе, онда бала "құтылу рәсімінен" өтуі керек деп айтылған. Баланың әкесі баланы бастапқы ғибадатхана діни қызметкерлерін білдіретін белгілі кохеннен бес күміс шекел сомасына "құтылу үшін төлеу" керек. Өткен күндер күн батудан күн батуға дейін есептеледі, ал туған күн бірінші күн ретінде саналады. Құтылу рәсімі 31-ші күннің қараңғысында бірден орындалуы мүмкін болғанымен, көбінесе ол келесі күні жасалады; бірақ егер 31-ші күн ораза күні болса, ол бұрынғы түнде жасалады, осылайша оны мерекелік дастарқанмен бірге өткізуге болады. Егер келесі күні оны орындау мүмкін болмаса, туған сәттен кем дегенде бір айлық цикл өткен болса, 30-шы күнінің өзінде рәсімді өткізуге болады. Егер тұңғыш ұл бар мицва жасына жеткенше құтылу рәсімінен өтпесе, ол мицваны мүмкіндігінше тезірек ұйымдастыруға жауапкершілік алады.

Ерекшеліктер

Құрбандықтар "алғашқы туған балаға" арналған, сондықтан қыз бала бірінші туған жағдайда құрбандықтар жасалмайды. Егер әйел бірінші ұлын кесарев тілімі арқылы туғаннан кейін екінші ұлын табиғи жолмен туса, онда ол бала да құрбандықтан босатылмайды. Сондай-ақ, егер анасы үшінші айдан кейін түсік тастаса, тұңғыш балаға құрбандық жасау қажет емес. Алайда, егер түсік жүктіліктің алғашқы 40 күнінде болса, құрбандық жасау міндетті. Егер түсік қырық күннен кейін, бірақ баланың ерекше белгілері пайда болғанға дейін болса, тұңғыш балаға құрбандық жасау қажет, бірақ әкесінің айтатын батасы оқылмастан қалады. Бұл рәсім әкесі кохен немесе леви болғанда қолданылмайды, және анасы кохен немесе левидің қызы болғанда да қолданылмайды. Себебі левилер тұңғыш ұлдардың орнына қызмет етуге және кохенимдерге діни қызметте көмектесуге міндетті, және оларды осы қызметтен босатуға болмайды. Левидің қызының тұңғыш ұлы (әкесі яһуди болғанына қарамастан) құрбандықтан босатылмайды. Сол сияқты, егер әкесі яһуди болса, кохенидің қызының тұңғыш ұлы да құрбандықтан босатылмайды.

Бэт Коэн

Кейбір дереккөздерде бат-кохен (құдай қызметшісінің қызы) дін қызметкері сияқты пидьон-хабен ақшасын қабылдауы мүмкін екендігі айтылады, бірақ бұл амал практикада қолданылмайды.

Салтанатты рәсім

Дәстүрлі рәсімде әке баланы кохенге алып келеді және формула оқып береді немесе ырымдық сұрақтарға жауап береді, бұл оның анасының тұңғыш ұлы екенін және оны Торада бұйырылғандай құтқару үшін келгенін көрсетеді. Егер отбасы сефардтық болса, кохен анадан баланың шын мәнінде оның тұңғыш ұлы екенін және бұрын түсік тастамағанын сұрайды. Содан кейін кохен әкесіне: «Балаңды артық көресің бе, әлде төлеуге тиіс бес күміс шекелді ме?» – деп сұрайды. Әкесі баласын ақшадан артық көретінін айтады, сосын бата айтып, бес күміс тиынды (немесе оған тең күміс сомасын) береді. Кохен тиындарды баланың үстінде ұстап, құн төленгенін және баланың орнына қабылданғанын жариялайды. Содан соң ол баланы баталайды. (Ескертпе: егер әке баланы құтқарудан бас тартса, кохен баланы қабылдамайды. Сұрақтың мақсаты – әкеге мицваны ресми түрде жақындату ғана.) Рәсім әдетте 10 ер адамнан тұратын миньян алдында өтеді. Кейде баланы күміс табаққа қойып, қатысушы әйелдердің әшекейлерімен қоршайды. Бұл алтын бұзаумен салыстырылады, онда алтын мен әшекейлер күнәлі мақсатта қолданылған. Шара мерекелік тамақпен басталады (брит мила немесе тойдан өзгеше, онда тамақ рәсімнен кейін беріледі). Егер отбасы сефардтық болса, шара рәсіммен басталады. Кейбір жерлерде қонақтарға сарымсақ тілімдері мен қант кубиктері беріледі: осы күшті дәмді тағамдар көп мөлшерде тағамға дәм беру үшін қолданылуы мүмкін, бұл рәсімге қатысудың мицвасын оларды жегендердің барлығына белгілі бір дәрежеде кеңейтеді.

Монеталар

Қазіргі заманғы діни қайраткерлер ғибадатханадағы Шекел Хакодештің (Киелі шекел) ежелгі Израильде сауда үшін қолданылатын стандартты шекелден ірі және күміс құрамы жағынан тазарақ болғанына сенеді. Халаха талабы бойынша қолданылатын монеталардың белгілі бір мөлшерде таза күміс болуы керек. Күмістің дұрыс мөлшері туралы түрлі пікірлер бар, олар 96,15 грамм мен 102 грамм аралығында. Қажетті күміс мөлшері жоқ монеталар жарамды құн төлеуге жарамайды. Израиль монета қоры осы мақсат үшін екі түрлі монета шығарды: 20,57 граммдық күміс ескерткіш монеталар, бесеуі 102 грамм күміске тең, және арнайы шығарылым 26 граммдық күміс ескерткіш монеталар, бесеуі 130 грамм күміске тең. 1936 жылға дейінгі американдық күміс долларлар (көбінесе Морган доллары немесе Бейбітшілік доллары деп аталады) 26,73 грамм салмаққа және 90% күміс құрамына ие, сондықтан 24,06 грамм таза күміс қамтиды, бірақ мұндай монеталар қазір сирек кездеседі (қазіргі АҚШ монеталарында күміс жоқ). Төрт американдық Күміс Бүркіт монетасы, коллекционерлер мен инвесторларға сатылатын арнайы соғылған монеталар, олардың әрқайсысы 31,1035 грамм 99,9% таза күмістен тұрады, немесе жоғарыда аталған Израильдің арнайы соғылған күміс монеталарының бесеуі, әдетте, пидион хабен рәсімі үшін қолданылады. Күміс құймаларын да қолдануға болады, оның міндетті түрде монета болуы шарт емес. Сонымен қатар, ұлды күміс монеталармен құтқару міндетті емес, ал рәсімді сол күні бес күміс монетаға тең бағалы кез келген жылжымалы затты пайдаланып өткізуге болады, бірақ вексельдер, рәсім үшін қабылданбайды. Кейінгі халахик биліктер қағаз ақшаның вексельдерге жататыны туралы пікір білдіреді; қатаң тәсіл бойынша, металл құнына сәйкес бағаланбайтын қазіргі заманғы монеталар қағаз ақша сияқты болуы мүмкін. Күміс монеталар 613 міндетті нәрсеге сәйкес кохенге төленетін төлем болып табылады және діни қызметкердің жиырма төрт сыйының бірі, бірақ кейде кохен оларды отбасыға балаға сыйлық ретінде қайтарады, бірақ халахик биліктер пидионның жарамды болуы үшін монеталарды сыйлық ретінде қайтаруды таңдау толығымен кохенге жүктеледі, ал кохенге оны істеуге қысым көрсету құн төлеуді жарамсыз етеді.

Пидион сертификаты

Пидён рәсімін өткізетін кейбір кохендер әкеге пидён мәмілесі туралы "Пидён Хабен сертификатын" табыс етеді, сертификат әдетте жақталып ілінетіндей етіліп жасалады және мәміленің халахаға сәйкес жүргізілгенін көрсететін құжат (және дәлел) ретінде сақтала алады (яғни кохенге монеталарды қайтару үшін қысым көрсетілмеген), кохен мен екі куәгер ("Эйдим") рәсім барысында қол қояды.