Кіріспе

Ежелгі Фессалия қаласы – британдық жазушы Мэри Джентльдің ғылыми фантастикалық романдарының сериясы. "Орте" сериясы "Алтын Уысқын" (1983 жылы жарық көрген) және "Ежелгі Жарық" (1987) кітаптарынан, сондай-ақ "Кристалл күн сәулесі, жарқын ауа" (1983) атты қысқа әңгімеден тұрады. Екі кітаптың оқиғасы да алыстағы "Орте" планетасында өтеді, онда Линн де Лизл Кристи, ғарышқа сапар жасайтын өркениетке қол жеткізген, жақын болашақтағы Жерден келген британдық елші келеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Алтын сиқыршы" романының басында Кристи технологиялық тұрғыдан артта қалған Орте ("Каррик V") планетасына келді, ол Жермен сауда және мәдени байланыс орнатуға жарамдылығын бағалау үшін жіберілді. Бірақ Орте, күрделі әлеуметтік және саяси құрылымға ие болса да, бұрынғы технологиялық жағынан дамыс "Алтын сиқыршы" немесе "Алтындықтар" нәсілінің тудырған апатынан кейін уақытша қарапайым технологияларға қайтып келді. Кристи Ортеандардан айырмашылығы сары шашты, бұл оған деген жаугершілікті тудырды, себебі кейбіреулер оны Witchbreed-тің қайта келгені деп ойлады. Орте негізінен екі құрлықтан тұрады, олардың екеуі де апаттан кейін толық қоныстанбаған және аралдар архипелагымен байланысты, ол алып қираған Witchbreed құрылымын қолдайды – қала мен виадукттің біріктірілген түрі, Rasrhe y Meluur. Ортеандардың көп бөлігі Сүтхай телестреде немесе Оңтүстік аймақта (Солтүстік құрлықтың қонысқа жарамды оңтүстік бөлігі) шоғырланған, сондай-ақ Жүз мың деп те аталады (шамамен 100 000 телестре, яғни Ортеан қоғамының негізін құрайтын кішкентай, өзін-өзі қамтамасыз ететін қауымдастықтар; олар он жыл сайын Тацкаер аралынан билік жүргізетін Таж сайлайды). Оңтүстік құрлықтың жағалауында әртүрлі мәдениеттерге жататын оқшауланған қалалар орналасқан. Ортеандардың әйелдері мен еркектері әлеуметтік теңдікке және билікке ие; Ортеан балалары жасөспкенге дейін әйел немесе еркек болып қалыптаспайды, ал кейбіреулері өмір бойы жасырын күйде қалады – балалар мен жасырындарды бейтарап "ке" деген сөзбен атайды. Романның көп бөлігі Кристидің Сүтхай телестресі арқылы жасаған саяхаттары мен бастан кешкендеріне арналған, оның барысында ол Witchbreed өркениетінің шашыраңқы қалдықтарын кездестіреді және өміріне жиі қауіп туады. Романның басында ол Оңтүстік армиясының бір қолды әйел командирі, харизматикалық Рурик Орландиспен дос болады. Оңтүстік жерлер арқылы жасаған саяхатынан аман қалғаннан кейін Кристиді Оңтүстік құрлықтағы Касабарде қаласына шақырады, оның Қоңыр мұнарасын Ортедегі барлық ұрпақтың естеліктерін сақтайтын құпия "Хексенмейстер" басқарады, ол алғашқы болып сол жерге қонған және қайтыс болған, бірақ олардың қызметшілері ретінде адам тәрізді Witchbreed-ті әкелген бөтен нәсілдің естеліктерін сақтайды. Witchbreed-тің жартылай нәсілді қалғандары қазір алыс оңтүстіктегі Кел Харантиш қаласында тұрады. Соңында Кристи Рурик оны өлтіруге немесе жала жабуға тырысқанын біледі, себебі ол Жердің бұзғыш ықпалы Ортеге қандай зиян келтіруінен қорқады. Рурик тұтқындалады, қашып кетеді, ащы, үмітсіз азаматтық соғысқа қатысады және жер аударылады. Кристи планетадан мұңды күйде кетеді. "Ежелгі жарық" романында Кристи он жылдан кейін Ортеге оралады, бұл жолы Жер компаниясының еріксіз өкілі ретінде, Ортедегі алыс өткенде өз өркениетін жойған, дерлік жойылып бара жатқан Witchbreed нәсілінің жоғалған технологиялық құпияларын табу үшін, оларды пайдалану мақсатында. Саяси тұрақтылық жоғалып, Ортедегі екі топ арасында соғыс басталады, ол жоғары технологиялық қарулардың енгізілуімен күшейеді. Романның тоны "Алтын сиқыршы" романынан гөрі көңіл көтермейтін. Романның кейіпкерлері қайта кездеседі, есейеді, өзгереді, цинизмге бой алады; ал кейбіреулері қайтыс болады. Кристи Алтын империяның құлауы туралы көріністер көреді. Ол Касабардеге оралып, жаңа Хексенмейстер – Рурик Орландис екенін біледі. Зорлық-зомбылық пен өлтіру таралады: соңында Тацкаердегі шатастырған шайқаста Рурик қаза табады. Кристи оны жерлейді және оның орнына Браун мұнарасындағы естеліктерді беру жүйесі арқылы Хексенмейстер болуға дайындалады. Бірақ ол Касабардеге жеткенге дейін, Witchbreed қаруының шығарылуынан болған алып жарылыс, "Ежелгі жарық" – органикалық өмірді жоятын, тек кристаллды қалдыратын құрал, оны жойып жібереді, оған бұрынғы Хексенмейстерлердің естеліктерінің тек бір бөлігі ғана қалады, осылайша олардың мұрасын жалғастыруына (көрінетіндей) мүмкіндік бермейді.