HNLMS Gelderland – голландский крейсер, перевозивший Поля Крюгера во время Второй Бурской войны. Позже захвачен немцами и потоплен в Финляндии в 1944 году.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерланд әскери-теңіз кемесі
Dutch navy ship
HNLMS Gelderland (Hr. Ms. Gelderland) – Нидерланд Корольдік теңіз флотының қорғалатын крейсері болған. Голландия теңіз флотындағы қызметі барысында, екінші бур соғысы кезінде Пауль Крюгерді Еуропаға жеткізу үшін Португалдық Шығыс Африкаға жіберген Вильгельмина патшайымының кемесі ретінде танымал болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеме немістер тарапынан басып алынып, әуе шабуылына қарсы крейсер ретінде қайта жабдықталды және Niobe деп аталды. 1944 жылдың 1 наурызында Германия теңіз күштеріне қосылды. 1944 жылдың 16 шілдесінде Финляндиядағы Котка портында батып кетті.
HNLMS Gelderland (Hr. Ms. Gelderland) was a protected cruiser of the Royal Netherlands Navy. During its career in the Dutch Navy it was most notable for being the ship Queen Wilhelmina sent to Portuguese East Africa to transport Paul Kruger to Europe during the Second Boer War. The ship was taken over by the Germans during World War II, rebuilt as an anti aircraft cruiser and renamed Niobe. Commissioned into the German navy on 1 March 1944, she was sunk in Kotka harbour in Finland on 16 July 1944.
Қызмет тарихы
Кеме Ротердамдағы Maatschappij voor Scheeps en Werktuigbouw Fijenoord компаниясында салынған және 1898 жылғы 28 қыркүйекте суға түсірілген. Кеме 1900 жылғы 15 шілдеде қолданысқа берілді. Сол жылдың 22 қарашасында ол Голландия үкіметінің бұйрығымен Лоуренсу Маркестен алған Пол Крюгермен бірге Марсельге келді. Крюгерді түсірген соң ол Голландиялық Шығыс Индияға бағыт алды. Осы сапарда Порт-Саид портына кіргенде британдық "Петерсон" кемесімен соқтығысты. Соқтығысу кемеге Суэцте жөндеу жұмыстарын қажет етті. 1901 жылғы 6 қаңтарда кеме сапарын жалғастырып, үш күннен кейін 9 қаңтарда Сурабаяға жетті. 1904 жылғы 6 шілдеде "Гелдерланд" және тағы бір кеме толық емес карталар салдарынан Оңтүстік Суматрадағы Ароес Лампоеджанг маңында қарап қалды. Кемелер Сурабаяда және Сингапурда жөнделді. 1905 жылғы 17 маусымда "Гелдерланд", оның әпкелері және "Утрехт" Нидерландқа оралды. Сапар барысында Танжунг Приок, Махе, Перим, Порт-Саид, Алжир және Танжерде тоқтады, сол жылдың 30 тамызында Ден-Хелдерге жетті. 1908 жылы "Гелдерланд", оның әпкелерімен бірге, екінші Кастро дағдарысы кезінде Венесуэла жағалауын күзетуге жіберілді. 1911 жылғы 17 маусымда "Гелдерланд" Роттердамнан Англияға аттанды. Кемеде Нидерландтың ханзадасы Генри болды, ол Ұлыбританияға Георг V-тің тәж кию рәсіміне қатысу үшін сапар жасады. Сапардың соңғы бөлігінде "Гелдерландты" төрт британдық торпедалық катерлер сүйемелдеді. "Гелдерланд" 1912 жылғы 11 қарашада саяси шиеленістің күшеюі және тікелей соғыс қатеріне байланысты Константинопольге жіберілді. 100 адамнан тұратын десант тобы жағаға түсіріліп, 1912 жылғы 18 қарашада қаланың елшілік ауданында орналасты. 1913 жылғы 30 мамырда кеме осы қызметтен босатылды. 1917 жылғы 14 наурызда Голландия жағалауында күзетте жүргенде жарылыс болды, нәтижесінде бір адам қаза тауып, тоғыз адам ауыр жарақат алды. Кеме портқа оралғаннан кейін жөндеу үшін қызметтен алынды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Нидерланд теңіз күштерінде артиллериялық оқу кемесі ретінде қызмет етті.
The ship was built at the Maatschappij voor Scheeps en Werktuigbouw Fijenoord in Rotterdam and launched on 28 September 1898. The ship was commissioned on 15 July 1900. On 22 November that year she arrived in Marseille with Paul Kruger who she had picked up in Lourenço Marques by order of the Dutch Government. After dropping Kruger off she left for the Dutch East Indies. During this trip while entering the harbor of Port Said she collided with the British steamer Peterson. The collision required the ship to be repaired at Suez. On 6 January 1901 she could resume her journey and arrived three days later on 9 January in Surabaya. On 6 July 1904 Gelderland and both ran aground near Aroes Lampoejang, South Sumatra because of incomplete maps. The ships were repaired in Surabaya and Singapore respectively. On 17 June 1905 Gelderland and her sisters and Utrecht returned to the Netherlands. The journey involved stops in Tanjung Priok, Mahé, Perim, Port Said, Algiers and Tangier arriving at Den Helder on 30 August that year. In 1908 Gelderland, together with her sisters and , was sent to patrol the Venezuelan coast during the Second Castro crisis. On 17 June 1911 Gelderland left Rotterdam for England. On board was Prince Henry of the Netherlands who traveled to the United Kingdom to attend the coronation of George V. For the last part of the journey Gelderland was escorted by four British torpedo boats. Gelderland was sent to Constantinople on 11 November 1912 because of rising political tension and a direct war threat. A landing party of 100 men was put ashore and took position in the legations section of the city on 18 November 1912. She was relieved by on 30 May 1913. While patrolling along the Dutch coast an explosion occurred on 14 March 1917, killing one man and severely wounding nine others. After returning to port the ship was taken out of service for maintenance. After World War I she served as an artillery training ship in the Dutch navy.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1940 жылы Нидерландыға шабуыл жасаған кезде кеме немістердің қолына түсіп, 1940 жылдың 14 мамырынан бастап 1941 жылдың тамызына дейін Ден-Хелдерде тоқтатылды. 1941 жылы тамызда Кримпен-ан-ден-Ийсселдегі Ван дер Гиссен де Норд кеме жасаушылығында қайта жаңарту жұмыстары басталды, кеме әуе шабуылына қарсы крейсерге ("Flakschiff") айналдырылды. Жұмыс 1943 жылдың желтоқсанында аяқталды, ал 1944 жылдың 1 наурызында Гелдерланд "Ниобе" жаңа атымен неміс Кригсмаринесіне тапсырылды. 1944 жылғы Выборг-Петрозаводск шабуылы кезінде Кеңес Одағы финдермен жалғастыру соғысын аяқтауға тырысты. Немістер финдерге көмекке келді, және олармен бірге әкелінген жабдықтардың арасында "Ниобе" әуе шабуылына қарсы крейсері болды, оған Финляндиядағы ең көп бомбаланған қалалардың бірі Котканың әуе қорғанысын күшейту міндеті жүктелді. Сонымен қатар, Кеңес Одағы Финляндияның жағалау қорғау кемесі "Вяйнямёйненді" табуға және батыруға көп күш жұмсады. Кеңес әуе барлауы Котка портында үлкен кемені анықтады және 16 шілде 1944 жылы 132 бомбалаушы және истребитель (соның ішінде Қызыл Ту Балтық флотының 51-ші миналық-торпедалық авиациялық полкі) жіберілді, шабуыл жасау туралы шешім қабылданды. Бірақ, бұл кеме "Ниобе" болды және ұшақтар қарсылыққа тап болды. А-20 Havoc бомбалаушысы атып түсірілді, бірақ кеме зардап шегіп, батты. "Ниобе" кемесінің қарулары суға батқан кезде де оқ атып жатты, содан кейін оның көп бөлігі теңіз бетінен көрініп тұрды. "Ниобе" кемесінің экипажының 70 адамы қаза тапты. "Ниобе" 1953 жылдың маусымында көтеріліп, мақұлданып, жаратылды.
The ship was seized by the Germans during their invasion of the Netherlands in 1940, and remained laid up at Den Helder from 14 May 1940 until August 1941, when she was taken in hand at the Van der Giessen de Noord shipyard at Krimpen aan den IJssel to be rebuilt as an anti aircraft cruiser ("Flakschiff"). Work was completed in December 1943, and Gelderland commissioned in the German Kriegsmarine under the new name of Niobe on 1 March 1944. During the Vyborg–Petrozavodsk Offensive of 1944 the Soviets tried to finish the Continuation War with the Finns. The Germans came to the aid of the Finns, and, among the materiel brought with them was the anti aircraft cruiser Niobe, which was ordered to strengthen the air defences of Kotka, then one of the most bombed cities in Finland. At the same time, the Soviet Union had put much emphasis on finding and sinking the Finnish coastal defence ship Finnish coastal defence ship Väinämöinen. Soviet aerial reconnaissance identified a large ship in Kotka harbour and the decision was taken to attack, with 132 bombers and fighters (sent by, amongst others, the 51st Mine Torpedo Aviation Regiment of the Red Banner Baltic Fleet), on 16 July 1944. The ship was, however, Niobe, and the aircraft were met with fierce resistance. An A 20 Havoc bomber was shot down, but the ship was hit and sank. The guns of the Niobe were still firing as she settled in the shallow water, after which much of her superstructure remained visible above sea level. Seventy of the crew of the Niobe died. Niobe was raised in June 1953 and scrapped.