Мианвали ауданының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Пәкістанның Пәнджаб провинциясындағы Мянвали ауданы

Мянвали ауданы – Пәкістанның Пәнджаб провинциясының Мянвали бөлігінде орналасқан аудан. Оның шекаралары Чаквал, Атток, Кохат, Карак, Лакки Марват, Дера Исмаил Хан, Бхакар және Хушаб аудандарымен жалғасады.

Тарих

Ауданның тарихы Бағдадтан келіп, Мианвалиде қоныстанған Миана әулетімен байланысты. Мианвали атауы суфи ғалымы Миан Әли есімінен шыққан. Миан Әли Мианвали – Индостан өркениеті дәуірінде (б.з.д. 3300 – 1300 ж.ш.) орманды және егістік жерлерге толы елді мекен болған. Кейін Мианвали Веда өркениетінің бір бөлігіне айналды. Пәкістанды мұсылмандар басып алғаннан кейін, Мултанға қоныстанған арабтар Мианвали және оның төңірегіндегі аймақтарды басқарды. 997 жылы Сұлтан Махмуд Газнави әкесі Сәбуктегін құрған Газнави әулетінің империясын иемденді. 1005 жылы ол Хинду Шахиларын жеңіп, содан кейін Пәкістан аймағын жаулап алды. Делі сұлтандығы, кейін Моғол империясы бұл аймаққа билік етті. Орталық Азиядан келген түрлі мұсылман династияларының басып алуларынан кейін Пәкістан аймағының халқы басым көпшілігі мұсылман болды. Мианвали аймағының тарихи тұрқы 900 жылдан ертерек, бірақ нақты деректер 1090 жылы Мианвалиге келген Құтб Шаһтың келуімен байланысты. Ол өз ұлдарын осы аймақта қоныстануға және билік етуге рұхсат берді. Олардың ұрпақтары бүгінгі күнге дейін Мианвали ауданында және Пәкістанда Аван тайпасы ретінде танылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Оңтүстік Азияның барлық маңызды билеушілері өз кезегінде осы аймақты басқарған. Моғол императоры Бабур 1520 жылдардағы Пәкістанға жасаған жорығында Малик Аван және Ниази Пақтун тайпаларына қарсы күресін «Бабурнама» еңбегінде Исахелді атап көрсеткен. 1738 жылы Надир Шаһтың басып кіруіне дейін ауданның солтүстік бөлігінің тарихы туралы көп мәлімет жоқ. Ауданның үстіңгі жартысын Гахарлар басқарды, олар Моғол империясының вассалдары болды және Надир Шаһтың шабуылына дейін аудан оның құрамында болды. 1738 жылы оның әскерінің бір бөлігі Чашмаға кірді. Олар Банучи және Марват тайпаларын зорлық-зомбылықпен қорқытып, олардан ауыр салық жинады. Әскердің тағы бір бөлігі Дарра Пезу арқылы өтіп, Дера Исмаил Ханға жетті. Банну және Дера Исмаил Хан аймағынан жиналған жасақтар Надир Шаһтың туы астында Деліні тонауға аттанды. 1739 жылы Индостанның батыс жағын Делі императоры Надир Шаһқа тапсырды, ал ол қайтыс болғаннан кейін Ахмад Шаһ Абдалиге өтті. 1748 жылы Ахмад Шаһтың генералдарының бірі басқарған Дуррани әскері Калабагта Индостанды кесіп өтіп, Делідегі императорға номиналдық бағынышты болған Гахарларды қуды. Олардың бекінісі Муаззам Нагар жермен тегіс болды, олардың қуылғандығымен осы аймақтардағы Моғол императорының билігінің соңғы іздері жойылды. Британдық үстемдік кезінде Мианвали ауданы Британдық Пәкістанның штаттарының бірі болды, онда Шығыс Үндістан компаниясының аймақтық кеңселері 1883 жылдың қысына дейін орналасқан. Азаматтық тәртіпсіздік пен жауыз жағдайларға байланысты Мианвалидегі Шығыс Үндістан компаниясының аймақтық кеңсесі жабылды.

The history of the district is tied to the Miana family which came from Baghdad and settled in Mianwali. The name Mianwali is derived from a sufi saint Mian Ali's name. Mian Ali Mianwali was a known settlement and an agricultural region with forests during the Indus valley civilization (c. 3300 – c.1300 BCE). Mianwali later became part of the Vedic civilization. After the Islamic conquest of Punjab, Arabs who had established themselves in Multan were in control of Mianwali and surrounding areas of Punjab. In 997 CE, Sultan Mahmud Ghaznavi took over the Ghaznavid dynasty empire established by his father, Sultan Sebuktegin. In 1005 CE, he conquered the Hindu Shahis and followed it by the conquests of the Punjab region. The Delhi Sultanate and later Mughal empire ruled the region. The population of the Punjab region became majority Muslim, following the conquests by various Muslim dynasties from Central Asia. The real historical representation of the Mianwali region is older than 900 AD but the true accuracy is traced to the arrival of Qutb Shah in 1090 AD who in later years of his conquest allowed his sons to settle and further rule the region. Their lineage still exists to date in the Mianwali district as well as in Pakistan and are known as Awan tribe. Historically, all major rulers of South Asia governed this area in their turn. Mughal emperor Babur mentioned Isakhel in the Baburnama when describing his campaigns against the Malik Awans and Niazi Pakhtuns during his invasion of Punjab in the 1520s. Prior to the invasion of Nadir Shah in 1738, there is little to relate concerning the history of the northern part of the district. The upper half of the district was ruled by the Gakhars, who became feudatories of the Mughal empire, of which the district continued to form a part until the invasion of Nadir Shah. In 1738, a portion of his army entered Chashma. By its atrocities so cowed the Bannuchis and Marwats that a heavy tribute was raised from them. Another portion of the army crossed the Darra Pezu and worked its way down to Dera Ismail Khan. Contingents raised from the neighborhoods of Bannu and Dera Ismail Khan marched under Nadir Shah's banner to the sack of Delhi. In 1739, the area west of the Indus was surrendered by the emperor of Delhi to Nadir Shah and passed after his death to Ahmad Shah Abdali. In 1748, a Durrani army under one of Ahmad Shah's generals crossed the Indus at Kalabagh, and drove out the Ghakkars, who still ruled in the cis Indus tracts of the district, owing nominal allegiance to the emperor at Delhi. Their stronghold, Muazzam Nagar, was razed to the ground, and with their expulsion was swept away the last vestige of the authority of the Mughal emperor in these parts. During the British Raj, the Mianwali district was also among the states of the British Punjab where regional offices of East India Company were in position until winter of 1883 when the regional office of East India Company in Mianwali was shutdown due to civil unrest and hostile conditions.

География

Мианвали ауданы белгілі бір аумақты қамтиды. Ауданның солтүстік бөлігі Потохар платосы мен Кохистан-е-Намак жалғасы болып табылады. Оңтүстік жағы Тал шөлінің бір бөлігі. Инд өзені аудан арқылы ағып өтеді.

Климат

Мианвали ауданының климаты өте экстремалды, жазы ұзақ және ыстық, қысы құрғақ және суық. Жаз мамырдан қыркүйекке дейін, ал қыс қарашадан ақпанға дейін созылады. Маусым айы ең ыстық ай болып табылады, орташа температурасы 42°C (ең жоғары тіркелген температура 52°C); қыс айларында орташа температура, әсіресе желтоқсан мен қаңтарда, 3-4°C дейін төмендеуі мүмкін. Аудан бойынша орташа жауын-шашын мөлшері шамамен 385 мм.

| Ай | Қаңтар | Ақпан | Наурыз | Сәуір | Мамыр | Маусым | Шілде | Тамыз | Қыркүйек | Қазан | Қараша | Желтоқсан | Жыл |
|----------|--------|-------|--------|-------|-------|--------|-------|-------|----------|-------|--------|----------|---------|
| Орташа жоғары температура °C (°F) | 19° (66.2°) | 21° (69.8°) | 26° (78.8°) | 33° (91.4°) | 38° (100.4°) | 42° (107.6°) | 39° (102.2°) | 37° (98.6°) | 37° (98.6°) | 33° (91.6°) | 28° (82.4°) | 21° (69.8°) | 31° (87.8°) |
| Орташа төмен температура °C | 3 | 6 | 12 | 17 | 22 | 27 | 27 | 26 | 23 | 16 | 9 | 4 | 16 |
| Жауын-шашын (см) | 1.6 | 2.1 | 4.1 | 2.4 | 1.9 | 1.8 | 7.6 | 11 | 4.5 | 0.7 | 0.1 | 0.9 | 38.5 |

Источник: Weatherbase