Кіріспе

Сатьяжит Рай (2 мамыр 1921 – 23 сәуір 1992) – бенгал киносында белгілі болған және әлемдік киноның ең ұлы режиссерлерінің бірі саналатын үнді кинорежиссері. Рай Калькуттада (қазіргі Колката) бенгал отбасында дүниеге келді және мансабын кіші визуализатор ретінде бастады. 1949 жылы Калькуттаға «Өзен» (1951) фильмін түсіруге келген француз режиссері Жан Ренуармен кездесуі және 1950 жылы Лондонға жасаған сапары, онда Витторио Де Сиканың «Ұрланған велосипедтер» (1948) фильмін көргені, Райді кинорежиссер болуға ынталандырды. Рай 1955 жылы «Патхер Панчали» фильмімен режиссерлік дебютін жасады және 36 фильм түсірді, оның ішінде 29 көркем фильм, бес деректі фильм және екі қысқаметражды фильм бар. Райдің туындылары сыншылар тарапынан жоғары бағаланғанмен, оның «Патхер Панчали» және «Ашани Санкет» (1973) фильмдері «кедейлікті экспорттау» және «Үндістанның бейнесін шетелде бұрмалау» сынларына ұшырады. Режиссерлік жұмысынан бөлек, Рай өзінің және басқа режиссерлердің фильмдеріне музыка жазды және сценарийлер құрастырды. Ол сонымен қатар көркем әдебиетші, суретші және каллиграф ретінде танымал; Рай бенгал тілінде бірнеше әңгімелер мен роман жазды, олардың көпшілігі балалар мен жасөспірімдерге арналған. Оның кейбір әңгімелері, оның жалғыз ұлы Сандип Рай сияқты басқа режиссерлер тарапынан фильмдерге бейімделді. Үндістанда мәдени икона саналатын және үнді киносына қосқан үлесі үшін танылған Рай, Вес Андерсон, Мартин Скорсезе, Джеймс Айвори, Франсуа Трюффо, Карлос Саура және Кристофер Нолан сияқты әлемнің көптеген режиссерлеріне әсер етті. Рай «Шеттен келген» (The Alien) және басқа да фильмдерді түсіруді жоспарлаған, оның алғашқы сценарийі кейде Стивен Спилбергтің 1982 жылғы «Е.Т.» фильміне шабыттандырған деседі; сонымен қатар үнді ситар шебері Рави Шанкар туралы деректі фильм, ежелгі үнді эпосы «Махабхаратаның» бейімделуі және Э.М. Форстердің 1924 жылғы «Үндістанға жол» романының экранизациясын жасауды көздеген. Алайда, ол 1992 жылы қайтыс болған кезде ешқайсысын бастамаған. Рай көптеген халықаралық кинофестивальдерде және басқа да шараларда марапаттар алды, соның ішінде бірнеше Үндістан Ұлттық кино сыйлығы және 1992 жылы 64-ші «Оскар» марапаттауындағы арнайы «Оскар» сыйлығы. 1984 жылы Рай Үндістанның кинодағы ең жоғары наградасы – Дадасахеб Пхалке сыйлығымен, ал 1992 жылы – Үндістанның ең жоғары мемлекеттік наградасы – Бхарат Ратнасымен марапатталды.

Режиссері: Рэй

+ Сатьяжит Рей режиссері жасаған фильмдер тізімі Жыл Бастапқы атауы Халықаралық релиз атауы Тіл (дер) Продюсер Музыка Сценарий Жазушы Басқалар 1955 Патер Панчали Кішкентай жолдың әні Бенгалиялық✔ 1956 Апаражито Жеңілмейтін ✔ ✔ 1958 Параш Патар Философ тасы✔ Диалог Жалсагар Музыка бөлмесі✔✔ Дистрибьютор 1959 Апур Сансар Апу әлемі✔✔ Дистрибьютор 1960 Деви Құдай ана✔✔ Дистрибьютор 1961 Үш қыз Почта бастығы, Монихара, Самапты Үш қыз / Екі қыз «Үш қыз» фильмінің атауы үш қызды (немесе қыздарды) білдіреді, бірақ фильмнің халықаралық нұсқасы «Екі қыз» деп аталады. The Fortress✔✔✔ 1975 Jana Aranya The Middleman✔✔✔ 1976 Бала Бала English✔✔✔Narrator 1977 Шатранж Ке Кхилари Шахматшылар Хинди, Үрду, English✔✔✔ Диалог 1979 Джой Баба Фелунатх Бенгал тіліндегі роман: ''[[Джой Баба Фелунатх (роман) Фильдің қаһарманы – піл құдайы✔✔✔ 1980 Хирак Раджар Деше Алмаз патшалығы✔✔✔ Арт-директор, Костюм дизайнері, Lyricist Пику Рэйдің «Пику күндегігі» (Pikoo's Diary) атты әңгімесінің негізінде, ол өзінің «Пику күндегігі және басқа әңгімелер» (Pikoo's Diary and Other Stories) кітабына жазған. Пикудің күні✔✔✔ 1981 Садгати Deliverance Хинди✔✔ Диалог 1984 Гаре Байре Үй және әлем Бенгалиялық✔✔ 1987 Сукумар Рей Сукумар Рей✔✔✔ 1990 Ганашатру Халық жауы✔✔ Шаха Прошаха Ағаш бұтақтары✔✔✔✔ Дистрибьютор 1991 Агантук Рэйдің «Қонақ» (Atithi) атты әңгімесі бойынша. Шетелдік✔✔✔

Жазушы:

+ Сатьяжит Рэйдің фильмдерге қосқан үлесі тізімі 2007 Кайласэй Келенкари Романның негізінде: ''[[Кайласэй Келенкари (роман)]] бенгал ✔ 2008 Тинторетор Жишу ''[[Тинторетор Жишу (роман)]]'' атты қысқа әңгіме негізінде бенгал ✔ 2010 Горостаней Сабдан Романның негізінде: ''[[Горостаней Сабдан (роман)]]'' бенгал ✔ 2011 Корольдік Бенгал Рахасиасы Романның негізінде: ''[[Корольдік Бенгал Рахасиасы (роман)]]'' бенгал ✔ 2011 Кейбір Маана Каннада ✔ 2012 Джекхан Бхутербой Рэйдің «Браун Сахебер Бари» және «Анатур Бабурдың қорқынышы» атты екі қысқа әңгімесі негізінде. Бенгал ✔ 2013 Бомбей әңгімелері Рэйдің «Патол Бабу, киножұлдыз» атты қысқа әңгімесіне негізделген. Хинди ✔ 2014 Гопи Гавайя Бага Баджая Хинди ✔ 2014 Чаар Рэйдің «Кагтаруа» және «Дүйі Бондху» атты екі әңгімесіне негізделген. Бенгал ✔ 2014 Бадшахи Анти Романның негізінде: ''[[Бадшахи Анти (роман)]]'' бенгал ✔ 2016 Double Feluda Рэйдің «Самаддарр Чаби» және «Голокдам Рахасиасы» атты екі әңгімесі негізінде. Бенгал ✔ 2017 Анукул Бенгал ✔ 2019 Профессор Шонку О Эль Дорадо Рэйдің «Накур Бабу О Эль Дорадо» әңгімесі негізінде. Бенгал ✔ 2020 Feluda Pherot Рэйдің «Чинномостар Обишап» әңгімесі негізінде. Бенгал ✔