Кіріспе

Елена Ристеска (, ; 27 сәуір 1986 жылы туған), кейде жай ғана Елена деп аталады, — македондық әнші. Ол Македонияны 2006 жылғы Афиныдегі «Евровидение» ән байқауында «Ninanajna» әнімен өкілдік етті және 12-орынды иеленді. Ристесканың рекорды 2019 жылы жаңарғанға дейін бұл ел үшін ең жоғары нәтиже болды. Ристеска сонымен қатар, ән жазумен де айналысады, 4Play, Lambe Alabakoski және Aleksandra Pileva сияқты әртістер үшін әндер жазады. Ол «Сіздің бет-әлпетіңіз таныс естіледі» серб нұсқасының екінші маусымына қатысып, финалда Бейонсе рөлінде екінші орын алды.

Ерте өмір

Ристеска 1986 жылғы 27 сәуірде Македония ССР-інің Скопье қаласында Ачко мен Десаның отбасында дүниеге келді. Ол өнерге ерте жасынан қызығушылық танытты, музыкаға деген құмарлығын анасынан мұра етті, сонымен қатар басқа да хоббилермен айналысты. 1994 жылы ол халық биі мен әндер клубы – "Kočo Racin" КУД-ға қосылды. Елена мектептегі шараларға қатысып, "Жас еліктеушілер" шоуында ән салып, драма үйірмесінің мүшесі болды. 1996 жылы Ристеска "Mak Karaoke Show" бағдарламасында A1 коммерциялық арнасында "Flamingo" әнін орындап, теледидарда алғаш рет пайда болды. Сол жылы ол ағылшын және француз тілдерін оқуға кірісті. Ол мектеп хорында ән айта бастады және халық биі клубымен бірге Болгарияға алғашқы гастроліне шықты. 1998 жылы ол көптеген байқауларға қатысып, сурет салудан көптеген жергілікті, ұлттық және халықаралық жүлделерді жеңіп алды. 2000 жылы Ристеска халық биі клубымен Болгарияға тағы да гастрольдік сапар жасады.

Кәсіби бастамасы

Ристеска Солтүстік Македонияда "Play Search For A Star" музыкалық реалити-шоуына қатысып, екі жеңімпаздың бірі ретінде танымал болды. Оның "Ona Drugoto" ("Басқа нәрсе") атты тұңғыш синглы Солтүстік Македонияда хитке айналып, оның "Den i Nok (Ден и Ноќ)" атты тұңғыш альбомы жарық көрді. Альбомға Солтүстік Македония және басқа Балқан елдерінде сәтті болған түрлі әндер енді. Ол сондай-ақ, кейде ән жазушы ретінде жұмыс істейді, 4Play, Ламбе Алабакоски, Александра Пилева, Мая Саздановска, Роберт Бильбилов, Верика Пандиловска, Аднан, Эмиль және Аня Ветерова сияқты әртістер үшін әндер жазады. Тұңғыш альбомының табысынан кейін ол Солтүстік Македониядан тыс жерлерде өзін таныстыра бастады. 2004 жылы ол Румынияның Брашов қаласында өткен "Алтын бұғы" фестивалінде, ал 2005 жылы Черногорияның Герцег-Нови қаласында өткен "Sunčane Skale" музыка фестивалінде "Ni na nebo, ni na zemja" ("Көкте де, жерде де жоқ") әнін орындады. Оның музыкалық видеосы MTV Adria арнасында көрсетіліп, оның танымалдығы одан әрі артты.

2006 жылғы "Евровидение" ән байқауы

2006 жылдың 4 наурызында Елена Ристеска «Ninanajna» әнімен «Евровидение» ән байқауының Солтүстік Македония іріктеу конкурсында жеңіске жетті. Әннің авторы және продюсері – Дарко Димитров, сөзін жазған – Раде Врчаковски. Ән – R&B, диско және би музыкасы элементтерін қамтитын қарқынды поп-ән. Ол македондық «Tomato» студиясымен бірге осы әнге бейнеклип түсірді. Бейнеклипте ол махаббатқа құштар, жарқыраған сұлу қыз ретінде бейнеленді. Ристеска финалға өтті, және түннің көп бөлігін үздік ондыққа жақын өткізгеннен кейін (ол 2007 жылы Солтүстік Македонияға финалға автоматты жолдама берер еді), ол 56 ұпаймен 12-орында аяқтады. Бұл Солтүстік Македонияның 2019 жылға дейін Тамара Тодевска 305 ұпаймен 7-орын алғанға дейінгі ең жоғары нәтижесі болды.

"Евровидение" ән байқауынан кейін - 2007

2006 жылдың шілдесінде Елена "Ne Mogu" ("Мен алмаймын" серб-хорват тілінде) әнін Sunčane Skale фестивалінде орындады, онда ол жалпы 10-орынды иеленді. Елена қыркүйек айында Арменияның Ереван қаласына Арменияның 2006 жылғы "Евровидение" байқауының өкілі Андренің концертіне қонақ ретінде барды. Ол көрермендер тарапынан жақсы қабылданып, оның "Ninanajna" әні жазғы хитке айналып, Арменияда танымал рингтон болғандықтан, мұндай реакция күтілген еді. Қазан айында Елена "Esen Vo Mene" ("Мендегі күз") атты жаңа сингл шығарды. Әнді Дарко Димитров жазған. Алдыңғы жылғы хиттерінен кейін, 2006 жылдың соңында Ристесканың екінші альбомы – "192" жарық көрді. Онда "Ninanajna", "Esen Vo Mene", "Ne Mogu" әнінің македон тіліндегі нұсқасы және жаңа әндер бар. 2007 жылы Елена "Евровидение" ән байқауының ұлттық іріктеуі – Skopje Fest 2007 фестиваліне қатысты. Бұл жолы өзі әнші болмаса да, Ламбе Алабакоски орындаған "Belo e se" ("Барлығы ақ") әнінің сөзін жазды, ол 101 ұпаймен үшінші орынды жеңіп алды. 2007 жылғы "Евровидение" ән байқауында ол финалдық кеште Солтүстік Македонияның ұлттық теледауыс беру нәтижелерін жариялады. Ристеска 2007 жылдың 15 желтоқсанында Радий фестиваліне қатысып, "Kreveta dva" әнін орындады. Бұл оның "Ima li kraj" әнінің серб тіліндегі нұсқасы. Елена Каролина Гочевамен бірге екінші орынды бөлісті. Елена екі жүлде алды – біреуі үздік орындау үшін, екіншісі – Radio OSM Pale сыйлығы. 2007 жылдың соңында ол өзінің алғашқы серб тіліндегі студиялық альбомын шығарды, оның атауы "Milioner". Ол көбінесе "192" альбомындағы әндерді серб тілінде қайта жазылған нұсқаларын, кейбір өзгешеліктермен қамтиды.

2008 - қазіргі уақытқа дейін

2008 жылы Ристеска өзінің алғашқы ағылшын тіліндегі "Million Dollar Player" (танымал "Milioner" әнінің ағылшын тіліндегі нұсқасы) әнін музыкалық видеомен бірге жариялады. Видеоны "Corrino Media Group" компаниясы түсірді, режиссері Майк Статик. Лирика авторы Лерой Чемберс видеода оның "Миллионер" рөлінде ойнады. Содан кейін ол бұрынғы жобаларына қайта оралды. "192" альбомынан "Nekade Daleku" әніне видео түсірді. Македониялық нұсқасынан өзге, "Milioner" альбомына енген осы әннің серб тіліндегі "Bye, Bye" нұсқасына да видео түсірді. Видео режиссері – Александр Ристовский Принц. Осы кезеңде "Parketi" тобымен "Sakam Da Te Galam" атты жаңа дуэт шығарды. 2008 жылдың 19 желтоқсанында Ристеска Скопьеде алғашқы жеке концертін өткізді. Концерт Metropolis Arena-да өтті, ал қонақтары – Lambe Alabakovski, Tuna, Parketi және Regina болды. 2009 жылы "Usni Kako Temno Mastilo" әніне видео түсірді. Бұл видеоның да режиссері Александр Ристовский Принц болды. 2009 жылдың 3 қарашасында Елена өзінің "Dosta" синглін шығарды, ол Еленаның төртінші студиялық альбомының бірінші синглі еді. 2010 жылдың 14 наурызында Елена төртінші студиялық альбомынан "Sakam Po Dobro Da Te Pamtam" атты екінші синглін жариялады. Кейін сол жылы Елена "Srekna Nov Godina" (Жаңа жыл құтты болсын) синглін шығарды. 2010 жыл төртінші "M2 Search For A Star" кезеңі болды, осы шоу арқылы Елена танымал болды, бірақ бұл жолы Елена Иво Янкоски, Дарко Димитров және Весна Петрусевскамен бірге қазылар алқасында отырды. Келесі жылы Елена "Sakam Po Dobro Da Te Pamtam" (Мен сені жақсы есте сақтағым келеді) хитімен "2010 жылғы Балқандағы ең жақсы ән" деп танылды. 2011 жылдың 24 маусымында Елена мен Ламбе Алабаковски "Najdobro Do Sega" (Қазірге дейінгі ең жақсысы) атты екінші дуетін шығарды, кейіннен жазғы хитке айналған осы әнге видео түсірілді. Сол жылдың тамызында Ристеска Солтүстік Македонияның Охрид қаласында арнайы концерт өткізді, онда көптеген дәстүрлі македондық әндерді және өзінің бұрынғы хиттерін дәстүрлі үлгіде орындады. 2012 жылдың қыркүйегінде ол өзінің жаңа синглінің "Opasni Vreminja" деп аталатынын хабарлады. Ол қазан айында жаңа видеомен бірге жарық көрді. Жаңа видеосын Солтүстік Македонияның Охрид және басқа қалаларында түсірді. 2014 жылдың соңында ол Сербиядағы "Your Face Sounds Familiar" шоуының екінші маусымына қатысты. Ол Нина Бадрич, Северина, Дженнифер Лопес және Эсма Редзепова сияқты әртістерді еліктеді. Ол тек бесінші аптада Дженнифер Лопестің "Booty" әнін орындап жеңіске жетті, бірақ оны көрермендер финалға қатысу үшін таңдады. Финалда Бейонсе рөлінде "End of Time" әнін орындап екінші орын алды. 2022 жылы ол македондық әнші Каролина Гочевамен бірге "Dozivotno" әнін Македония радио-телевидениесінде (МРТ) Жаңа жылдық бағдарламада орындады. Тікелей орындау видеосы әншінің ресми YouTube арнасында 2023 жылдың 26 шілдесінде жарияланды.

Әсерлер

Ристеска ерекше меццо-сопранолық дауыс диапазонымен және сахналық өнерімен танымал. Мансабы бойында Ристесканы жиі Бейонсе мен Кристина Агилерамен салыстырып жүреді. Ол ән айту, хореография және сахналық өнер жағынан олардың екеуінен де шабыттанғанын айтады. 2010 жылы ол Бейонседің "Halo" әнін кавер жасайды. Сұхбатында ол өзінің жас кезінде Селин Дион мен Уитни Хьюстонның оған үлкен әсер еткенін, бірақ өскен сайын Бейонсе Ноулз бен Кристина Агилерадан көбірек шабыт алғанын мәлімдеді. 2010 жылы Ристеска Ламбе Алабаковскимен бірге "Hit The Road Jack" әнін орындады.