Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Күрд әулеті
Kurdish dynasty
Хасануайидтер немесе Хасануайидтер – 959-1015 жылдар аралығында Иранның батыс бөлігін, мысалы, Иран Әзірбайжанын және Шахризор мен Хузестан арасындағы Загрос тауларын билеген қуатты шиит-күрд әулеті. Соңғы Хасануайид билеушісі 1015 жылы Сармаджда, Бисотунның оңтүстігінде, Селжұқтардың аймаққа енуі басталар кезде қайтыс болды.
Hasanwayhids or Hasanuyid was a powerful Shia Kurdish dynasty reigning the western parts of Iran such as Iranian Azerbaijan and Zagros Mountains between Shahrizor and Khuzestan from c. 959 to 1015. The last Hasanwayhid ruler died in 1015 in Sarmadj, south of Bisotun, as the Seljuks began entering the region.
Айшанидтердің алдыңғылары
Хасанвайхтардың алдында аймақта Айшанид немесе "Ишания" күрд тайпасы билік еткен. Бұл тайпа Динавар, Хамадан және Нахаванд аймақтарында мемлекет құрған. Олардың әмірлері Ғаним мен Уиндад (Ахмадтың ұлдары) Аббасид халифатынан билікті тартып алған және 960-961 жылдарға дейін елу жыл бойы осы билікте болды. Айшанид әмірлерінің келесі ұрпағы отбасылық қамалдарын сақтап қала алмады: Ғанимнің ұлы Дейсам Буйид әскерлерінен жеңіліп, ал Уиндадтың ұлы Абд әл-Ваххаб басқа күрд тайпасының тұтқынына айналып, алғашқы Хасанвайх билеушісі Хасанвайхқа тапсырылды. Ол Ғаним мен Уиндадтың ана тарапынан туған сіңлісінің ұлы болды және олардың Айшанид туыстарына тиесілі қамалдарын иеленді.
The Hasanwayhids were preceded in the region by the Aishanid or 'Ishaniya Kurdish tribe. This particular group had ruled territories in the districts of Dinawar, Hamadan and Nahavand. Their emirs Ghanim and Windad (sons of a certain Ahmad) had usurped the rule from the Abbasid caliphate for fifty years, until their death in 960–1. The next generation of Aishanid emirs couldn't keep the control of their family castles: Ghānim’s son Daysam was defeated by the Buyid armies, and Windād’s son ʿAbd al Wahhāb, was taken prisoner by a rival Kurdish group, and handed to the first Hasanwayhid ruler, Hasanwayh. He was a maternal nephew of Ghanim and Windad, and he obtained the castles of their Aishanid relatives.
Тарих
Династияның атауы олардың алғашқы билеушісі, Барзикани руынан шыққан Хасанвейх ибн Хусейннің есімімен аталды. Буйид әулетінің қарауында болған Хасанвейх, Саманидтерге қарсы оларды қолдады, соның арқасында біраз билікке ие болды. Ол Лорестан, Динавар, Нахаванд және Хамаданның көп бөлігін бақылап, Буйидтердің оған араласпауына себеп болатын күштілікке жетті. Хасанвейхтің ықпалы Әзірбайжанға дейін созылды. 979 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Бадр ибн Хасанвейх билікке келді және тәртіп орнату, күшті қаржылық басқару жүйесін құру, тауларда жолдар мен базарлар салу, өлкесінен өтетін қажылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және монета соғу сияқты маңызды жетістіктерге қол жеткізді. Әкесі сияқты, ол да Буйидтерге адалдығын сақтады. 1014 жылы Бадр ибн Хасанвейхтің немересі Захир таққа отырды, бірақ Буйид Шамс әл-Даула оны бір жылдан кейін қуғынға ұшыратып, жақын уақытта өлтірді. Аназидтер оның батыс аумағының көп бөлігін жаулап алып, оның тікелей мұрагерлері болды. Шығыс бөлігін Буйидтер, ал оңтүстік бөлігін Какуидтер басып алды. Хасанвейхтерге тиесілі болған барлық жер ақырында Туғрилға қарады. Сармаж қамалын Хасанвейхтер салған.
The name of the dynasty was an eponym to their first ruler Hasanwayh ibn Husayn from the Barzikani tribe. A vassal of the Buyid dynasty, Hasanwayh supported them against the Samanids which enabled him in gaining some power. He would ultimately control much of Lorestan, Dinavar, Nahavand and Hamadan and was powerful to such degree in which the Buyids refrained from disturbing him. The influence of Hasanwayh reached Azerbaijan. After his death in 979, his son Badr ibn Hasanwayh became ruler and achieved notable gains including imposing order, developing a strong financial administration, building roads and markets in the mountains, securing the safety of pilgrims crossing his territory and striking coins. Like his father, he continued to pledge his allegiance to the Buyids. Badr ibn Hasanwayh was succeeded by his grandson Zahir in 1014 but only kept power for a year as he was expelled by Buyid Shams al Dawla and shortly after killed. The Annazids took large parts of its western territory and became their immediate successors. The eastern parts were taken by the Buyids, while the Kakuyids took the southern portions. All of the formerly held Hasanwayhids territory was ultimately taken by Tughril. The Sarmaj Castle was built by the Hasanwayhids.