Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Контра бөгеті, көбінесе Верзаска бөгеті және Локарно бөгеті деп аталады, Швейцарияның Тичино кантонындағы Верзаска аңғарындағы Верзаска өзенінде орналасқан аркалық бөгет. Бөгет Маджоре көлінің үстінде Вогорно көлін жасайды және 105 МВт Верзаска су электр стансасын қамтамасыз етеді. Ол 1961-1965 жылдар аралығында салынды және су қоймасы толтырылғаннан кейін көп ұзамай, 1971 жылға дейін су жүктемесімен байланысты бірнеше жер сілкіністері болды. Бөгеттің иесі және операторы Verzasca SA болып табылады және ол Швейцариядағы төртінші ең биік бөгет. 1995 жылғы "Алтын көз" фильмінің бастапқы сахнасында Джеймс Бондтың каскадёры одан секіргеннен кейін бұл бөгет танымал банджи-салу орнына айналды; 2002 жылғы Sky Movies сауалнамасы бойынша бұл каскад барлық уақыттағы ең жақсы кино каскадёры деп танылды.
The Contra Dam, commonly known as the Verzasca Dam and the Locarno Dam, is an arch dam on the Verzasca River in the Val Verzasca of Ticino, Switzerland. The dam creates Lago di Vogorno upstream of Lake Maggiore and supports the 105 MW Verzasca hydroelectric power station. It was constructed between 1961 and 1965 and starting shortly after its reservoir was filled, a series of earthquakes related to its water load occurred until 1971. The dam is owned and operated by Verzasca SA and is the fourth tallest in Switzerland. The dam became a popular bungee jumping venue after a James Bond stuntman jumped off it in the opening scene of the 1995 film GoldenEye; a stunt voted as the best movie stunt of all time in a 2002 Sky Movies poll.
Өмірбаян
1960 жылы 6 мамырда Верзаска АҚ-сы Верзаска су электр станциясы кешенінің орталық бөлігі – бөгетті салу үшін құрылды. Бөгет құрылысы 1961 жылы басталды. Бөгеттің жобалау және құрылысын Lombardi & Gellaro Ltd. компаниясы жүзеге асырды және бақылады. Контра бөгетінің басқа швейцариялық бөгеттерге қарағанда төмен орналасуы жылы ауа райының арқасында жыл бойы құрылыс жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік берді. Өзенді бұрып, бөгет салу үшін құрғақ алаң дайындау мақсатында бөгеттер салынды, олардың бірі өзенді белгілі сыйымдылығы бар бұрылыс туннелі арқылы қайта бағыттады. Өзеннің ағыны туннельдің сыйымдылығынан әлдеқайда артық болуы мүмкін болғандықтан, инженерлер бұл тәуекел екенін мойындады. Бөгеттің оң жағындағы қазба жұмыстары күтпеген жұмсақ тау жыныстарының кездесуіне байланысты кеңейтіліп, жоба 15 күн ішінде өзгертілді. 1965 жылдың қыркүйегінде су қоймасы толып, бөгет құрылысы аяқталды. Күніне 25-ке дейін жер сілкінісі тіркелді, бірақ ешқандай зақым анықталған жоқ. Су қоймасы қайта толтырылғаннан кейін сілкіністер азайды және су жүктемесінің өзгеруіне жауап бермейтіндей "тепе-теңдік" орнаған деп есептелді. Бірнеше жылдан кейін тағы бір күшті сілкініс болды. 1971 жылға қарай бөгет немесе су қоймасы маңында сейсмикалық қозғалыстар байқалған жоқ.
On May 6, 1960, Verzasca SA was formed to construct the dam as the center piece of the Verzasca Hydroelectric Complex. Construction of the dam began in 1961. The dam was designed and its construction supervised by Lombardi & Gellaro Ltd. Because the Contra Dam is at a lower elevation compared to other Swiss dams, warmer weather allowed construction to be carried out year round. To divert the river and prepare a dry work site for the dam, cofferdams were constructed, one of which redirected the river through a diversion tunnel with a capacity. As the river can have flows much higher than the tunnel's capacity, this was accepted as a risk by engineers. Excavation of the right side of the dam had to be expanded due to unforeseen weathered rock and designs were altered within 15 days. and in September 1965, the reservoir was full and the dam completed. As many as 25 shocks occurred a day. and no damage was found. After refilling, the shocks decreased and an "equilibrium" was believed to have been reached, one that did not respond to variations in water load. Another large shock occurred several years after filling. By 1971, there were no more seismic shocks around the dam or reservoir.
Құйылатын сулар
Плотинаның екі төгілу арнасы бар, олардың әрқайсысы құрылымның өзінде орналасқан, екі жағындағы тіректеріне жақын. Олардың максималды су шығару қабілеті бар. Әр төгілу арнасы алты бекітілген жиек бөгетін қамтиды, олардың ені шамалы. Әр ашылудан су бір арнамен төмен қарай ағып, төгілу арнасының түбіндегі су шашырату құрылысына (flip bucket) жетеді. Су шашырату құрылыстары суды төмендегі аңғардың орталық осіне қарай таратып, күшін азайтады. Кейіннен төгілу арналары су шығаруды және жұмыс істеуін жақсарту үшін тіреулердің мөлшерін ұлғайту және жиекке жақын қосымша бүйірлік бөгеттер қосу арқылы жаңартылды.
The dam has two spillways, each located on the structure, near its abutments on either side which have a maximum discharge capacity of Each spillway contains six fixed crest weirs that are wide. From each opening, the water flows down a single chute to a flip bucket at the bottom of the spillway. The flip buckets dissipate and deflect the water towards the center axis of the valley below. The spillways were later modified to improve releases and function by increasing the size of the piers and adding additional lateral deflectors near the crest.
Электр станциясы
Плотина 105 МВт қуатты электр стансасын қолдайды, құрамында 3 x 35 МВт Франсис турбиналары бар және жылына орташа есеппен 234 ГВт·сағат энергия өндіреді. Теңіз деңгейінен жоғары орналасқан су қоймасының суы, теңіз деңгейінен төмен орналасқан жер асты электр стансасына беріледі, бұл ең жоғары гидравликалық қысымды қамтамасыз етеді. Электр стансасы секундына дейін су шығара алады, ол Lago di Verbano көліне құятын арналық тоннель арқылы шығады.
The dam supports a 105 MW power station that contains 3 x 35 MW Francis turbines and generates an average of 234 GWh annually. Water from the reservoir at above sea level is transferred to an underground power station downstream at above sea level, affording a maximum hydraulic head of The power plant can discharge up to of water which exits via a tailrace tunnel into Lago di Verbano.
Танымал мәдениетте
1995 жылы Джеймс Бондтың "Алтын көз" фильмінің бастапқы көрінісінде Бонд бөгеттен секіріп түседі. Бұл трюкті британдық каскадер Уэйн Майклс орындады. 2002 жылы Sky Movies жүргізген сауалнамада бұл секіру барлық уақыттағы ең үздік кино трюгі деп дауыс берілді. Бөгет Суық соғыс кезеңінде солтүстік Совет Одағында орналасқан "Архангельск" химиялық қарулар кешенінің ролін ойнады. Үндістанның "Дхум 3" фильмінің кульминациялық көрінісі осы бөгетте түсірілді.
The opening scene of the 1995 James Bond film GoldenEye featured Bond jumping off the dam. The stunt was performed by British stuntman Wayne Michaels. The jump was voted as best movie stunt of all time in a 2002 Sky Movies poll. The dam doubled as the fictional Arkhangelsk Chemical Weapons Facility located in the northern Soviet Union during the Cold War. The climax scene of the Indian Bollywood movie Dhoom 3 was shot at this dam.