Кіріспе

Мона маймылы (Cercopithecus mona) – Африканың батысында, Гана мен Камерун аралығында тіршілік ететін Ескі әлем маймылы. Мона маймылын Гренада аралында да кездестіруге болады, себебі ол 18 ғасырда Жаңа дүниеге бағыт алған құл кемелерімен аралға жеткізілген. Бұл гуэнон орманды жерлерде 35-ке дейінгі топтарда өмір сүреді. Ол негізінен жемістермен қоректенеді, бірақ кейде жәндіктер мен жапырақтарды да жейді. Мона маймылының қоңыр агути түсі бар, құйрығы ақ түсті. Оның құйрығы мен аяқтары қара, ал беті көк-сұр түсті және бетінен қара жолақ өтеді. Мона маймылы тағамы мен азығын еріншегінде сақтайды.

Сипаттама

Аталық мона маймылының басы мен денесінің ұзындығы және құйрығы болса, аналықтарының басы мен денесінің ұзындығы шамамен сондай. Басы қоңыр түсті тәж, кең ақшыл маңдай жолағы, жалаңаш теріден жасалған сұр маска және қалың ақшыл еңчек жүнімен ерекшеленеді. Дененің жоғарғы бөлігі мен аяқ-қолдарының сыртқы жағы терең қоңыр, ал дененің астыңғы бөлігі мен аяқ-қолдарының ішкі жағы кремді ақ түсті. Құйрықтың табанының екі жағында ақ түкті дақтар орналасқан, олар бабуиндер мен басқа да Ескі әлем маймылдарында кездесетін ишиальды қатпарларға ұқсас.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Мона маймылы Гананың шығысы, Того, Бенин, Нигерия және Камерунның батысындағы жазық ормандарда табиғи түрде қоныстанды. Сондай-ақ, Гренада және Сан-Томе және Принсипиге де әкелінген. Көбінесе орман маймылы болғанымен, ол өте зардап шеккен ормандарға, саванна аймақтарындағы өзен бойындағы ормандарға, сондай-ақ Нигер өзенінің дельтасындағы мангр ормандарына бейімделе алады және көбінесе өзендерге жақын жерде ең көп кездесетін маймыл болып табылады.

Экология

Мона маймылы әдетте он екі шамасындағы жекелеген мақұлықтардан тұратын топтарда кездеседі, бірақ одан да ірі топтасулар да болады. Топ көбінесе жеміс іздеп ағаш басында қозғалады, сонымен қатар гүлдер, тұқымдар, жәндіктер және басқа да омыртқасыздарды жейді. Бұл дауыс беретін түр, оның дауысы қатаң әрі кедіргі, ал аталықтары "ууу" деген дабыл сигналы береді. Ол көбінесе Лоу мона маймылы (Cercopithecus lowei) және қыртысты мона маймылы (Cercopithecus pogonias) сияқты маймылдардың басқа түрлерімен бірге болады.

Мәртебе

Мона маймылы – кең таралған және бейімделетін түр. Оның табиғи ормандық ортасы көптеп жойылған, сондай-ақ ол тамақ үшін ауланып зардап шегеді. Дегенмен, популяциясы күрт азаймаған, ал Халықаралық табиғатты қорғау одағы оның сақтау статусын «қатерге жақын» деп бағалаған.