Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Авангард итальяндық футуристік асхана
Avant garde Italian Futurist cuisine
Футуристік тағамдар – футуристік қозғалыстың, әсіресе Италиядағы мүшелері қолдаған асхана және тамақтану стилін қамтиды. Бұл тағамдар алғаш рет Филиппо Томасо Маринетти мен Луиджи Коломбо (Филлия) 1930 жылдың 28 желтоқсанында Турин қаласының «Gazzetta del Popolo» газетінде жарияланған «Футуристік тамақтану манифестінде» ұсынылған. 1932 жылы Маринетти мен Филлия осы идеяларды «Футуристік аспаздық кітабында» одан әрі дамытты.
Futurist meals comprised a cuisine and style of dining advocated by some members of the Futurist movement, particularly in Italy. These meals were first proposed in Filippo Tommaso Marinetti and Luigi Colombo (Fillìa)'s Manifesto of Futurist Cooking, published in Turin's Gazzetta del Popolo on December 28, 1930. In 1932, Marinetti and Fillìa expanded upon these concepts in The Futurist Cookbook.
Тұжырымдама
Маринеттидің айтуынша, ол өзінің футуризм тұжырымдамасын 1908 жылғы 11 қазанда итальяндық лирикалық генийді азат ету туралы ойланып отырғанда жасады. Футуристик ас дайындау гастрономия мен өнерді біріктіруге, сондай-ақ тамақтануды өнерлік қойылымға айналдыруға бағытталған. Футуризм адамдардың «не жесе, не ішсе, соған қарай ойлайтынын, армандап, әрекет ететінін» мойындады, сондықтан тамақ пісіру және тамақтану футуризм бағалайтын дұрыс эстетикалық тәжірибеден төмен болуы керек. Бұл авангард ұғымымен байланысты, себебі футуристик банкеттер ұлы қойылымдар ретінде қарастырылады. Футуристик тағам саяси және әлеуметтік мәселелерді шешу құралы деп есептеледі. Бұл итальяндық ұлтты соғысқа дайындауда күшейтудің жаңа тәсілі ретінде қарастырылды. Бұл Бенито Муссолинидің 1925 жылы бастаған Астық үшін күрес науқанымен үйлесімді болды. Манифесттегі тағы бір идея кемелді тамаққа екі элемент қажет екенін көрсетеді: дастарқанның түпнұсқалығы және үйлесімділігі. Футуристердің пікірінше, бұл барлық құралдарды, тағамның эстетикалық көрінісі мен дәмін, сондай-ақ тағамның абсолюттік түпнұсқалығын қамтиды. Маринетти сонымен қатар, скульптуралық тағамдардың, әсіресе көзге және қиялға әсер ететін ет тағамдарының маңыздылығын атап өтті. Бұл Энрико Прамполинидің «Экватор + Солтүстік полюс» жеуге болатын тағам мүсіні арқылы көрсетілді, онда күн сәулелеріне ұқсайтын апельсин бөліктерімен әшекейленген, қатты соғылған жұмыртқа ақуызының конусы, экваторлық теңізге құйылған жұмыртқа сарысымен үйлесім тапқан. Футуристик ас дайындауда пышақ пен шаныш та жойылады, ал дәмді сезімді күшейту үшін парфюмерия қолданылады. Хелстоскинің сөзінше, «Италияның артып келе жатқан қарызы және тіршілік үшін сыртқы күштерге тәуелділігі» Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай шыдай алмайтын жағдайға жетті, сондықтан «тағам фашизм кезінде маңызды мәдени және саяси «жұмыс» атқарды». Осы себепті, фашизм де материалды Италияның ұлттық металы ретінде қабылдады, ол кофе дайындаумен байланысты болғандықтан итальяндық ұлттық ерекшеліктің орталық бөлігі болып табылады. Кофеиннің күшті қасиеттері оны фашистік және футуристик идеологиялармен табиғи үйлесімді етеді, ал Маринетти өзін жиі «Еуропаның кофеині» деп таныстыратын.
According to Marinetti, he developed his concept of Futurism on October 11, 1908, while he was pondering the liberation of the Italian lyrical genius. Futurist cooking was directed at combining gastronomy and art, as well as the transformation of dining into a performance art. Futurism recognized that people "think, dream and act according to what they eat and drink" so cooking and eating needed to become inferior to the proper aesthetic experience that Futurism favored. It has been associated with the notion of avant garde in the sense that Futurist banquets are seen as great performances. Futurist food is also considered a means to address political and social issues. This was seen as a novel way to strengthen the Italian race in preparation for war. This was in accordance with Benito Mussolini's Battle for Grain campaign, begun in 1925. Another idea in the Manifesto establishes that perfect meals require two elements: originality and harmony in table setting. Futurists maintain that these include all implements, food aesthetics and tastes, and absolute originality in the food. Marinetti also stressed the importance of sculpted foods, including meats whose main appeal is to the eye and imagination. This was demonstrated in the case of the "Equator + North Pole" edible food sculpture by Enrico Prampolini, which involved a cone of firmly whipped egg whites adorned with orange segments that resembled the rays of the sun and set on an equatorial sea of poached egg yolks. In futurist cooking, the knife and fork are also abolished, while perfumes are added to enhance the taste experience. According to Helstosky, "Italy’s mounting debt and growing dependence on external powers for subsistence" had become untenable by the end of World War I, and thus "food performed a great deal of cultural and political 'work' under fascism." For the latter reason, Fascism too had embraced the material as Italy's national metal, which continues to be central to Italian identity due to its relationship with the preparation of coffee. Caffeine's properties as a stimulant made it a natural fit with both Fascist and Futurist ideologies, and Marinetti quite famously regularly introduced himself as "the caffeine of Europe."
Қабылдау
Италиялық жұртшылық Маринеттидің асқа қатысты манифестіне көнбеді. Шынында да, жарияланғаннан кейін итальян баспасөзі бірден қызу пікірталасқа толып кетті. Дәрігерлер салмақты жауап беріп, пастаны жиі жеудің майға басуға әкелетінімен келісіп, әртүрлі тағамдарды ұсынды; бірақ Бовино герцогы және Неаполь қаласының мэрі Джованни Де Ризеи өз пікірінде қатаң болды: "Жәннаттағы періштелер, - деді ол тілшіге, - тек томат соусымен берілген жұқа спагетти (vermicelli al pomodoro) ғана жейді". Маринетти бұл оның жұмақтың бірқалыптылығы туралы күдіктерін растады деп жауап берді. Футуристер көңіл көтеріп, жұртшылықты ашуландыратын абсурдты жаңа тағамдар ойлап тапты, олардың көпшілігі ерекше үйлесімдері мен экзотикалық ингредиенттерімен таң қалдырды. Мысалы, ногатпен мортаделла немесе сардинамен ананас. Маринетти итальяндықтардың шетелдік тағамдар жеуді және шетелдік тағамдардың атауларын қолдануды тоқтатуын қалады: бар "quisibeve" (италиян тілінде "мұнда ішеді") деп, бутерброд "traidue" (екінің арасында), мейрамхана шебері "guidopalato" (дәм таңдаушы) деп аталуы керек және т.б. Аспаздық жазушы Элизабет Дэвид Маринеттидің тамаққа қатысты идеяларында ақылдың тұқымы бар екенін, бірақ оның әзілдерінің артында фашистік ұлтшылдық жатыр деп түсіндірді. Маринетти итальяндықтарды соғысқа дайындағысы келді. "Спагетти – бұл жауынгерлерге лайықты тағам емес", – деп мәлімдеді ол. Футуристік тамақ дайындаудың ықпалы, сондай-ақ, саусақпен жеудің сезімдік тәжірибесі, синтездік асүйдің пайда болуы және тағамды ұсынудағы эстетикалық безендіруге баса назар аудару сияқты тұрмыстық көріністерде де байқалды.
The Italian public was not won over by Marinetti's manifesto regarding cuisine. In fact, immediately following its publication the Italian press broke into uproar. Doctors were measured in their response, agreeing that habitual consumption of pasta was fattening and recommending a varied diet; but Giovanni De Riseis, the Duke of Bovino and mayor of Naples, was firmer in his views: "The angels in Paradise," he told a reporter, "eat nothing but vermicelli al pomodoro [fine spaghetti with tomato sauce]." Marinetti replied that this confirmed his suspicions about the monotony of Paradise. The Futurists amused themselves and outraged the public by inventing preposterous new dishes, most of which were shocking due to their unusual combinations and exotic ingredients. For example, mortadella with nougat or pineapples with sardines. Marinetti wanted Italians to stop eating foreign food and to stop using foreign food words: a bar should be called quisibeve (literally, "here one drinks" in Italian), a sandwich should be called traidue (between two), a maître d'hôtel a guidopalato (palate guide), and so on. Elizabeth David, the cookery writer, comments that Marinetti's ideas about food contained a germ of common sense, but behind his jesting lay the Fascist obsession with nationalism. Marinetti wanted to prepare the Italians for war. "Spaghetti is no food for fighters," he declared. The influence of Futurist cooking also has had more mundane manifestations, including the tactile experience of finger food, the emergence of fusion cuisine, and the emphasis on presentation developed in food presentation.