Кіріспе

Спорт төрешісі

Умпире – австралиялық футбол спортындағы ойынды "Ойын ережелері" бойынша, австралиялық футболдың ресми нұсқаулығына сәйкес төрешілік ететін шенеунік. AFL-дің барлық лигаларында (кәсіби, әуесқой немесе жасөспірімдер) төрелік ету ұзақ тарих бойына зәбірлеуге ұшырады, соңғы кезде AFL оны жоюға көмектесу үшін шаралар қабылдады.

Шығу тегі

Футболдың көптеген басқа түрлерінен өзгеше, онда төрешілерді рефери деп атайды, ал Австралиялық футболда төрешілерді ұлттық төрешілер деп атайды. Австралиялық ойынның негізін қалаушылардың бірі Том Уиллс Австралиядағы футбол матчының ең алғашқы ұлттық төрешісі болған. Алғашқыда екі команданың капитандығы ойынды басқару міндетін бөлісіп орындаған, бірақ 1880 жылдары ойын кәсіби деңгейге көтерілген кезде, ұлттық төрешілер ойынның маңызды бөлігіне айналды.

Зорлық-зомбылық

Австралия футболының басталуынан бері төрешілердің шешімдеріне қатысты әзілдесу мен сұрақтар қою қалыпты жағдай. Ондай сұрақтар кейде шектен шығып, төрешілер кейбір стадиондарда төрешілік етуден бас тартуға дейін барып жетеді. 1920 жылы VFL ойындардан кейін төрешілерді күзету үшін полициядан көмек сұрады. Баспасөз беттерінде төрешілерді қорлау және олардың кәсібилігіне күмән тудыру жиі кездеседі және бұл ойынның айрықша ерекшелігі болып табылады.

Төрешілерді ұсыну

Кәсіби деңгейде және ойынның басқа да жоғары деңгейлерінде барлық төрешілер мен реферилерді лиганың төрешілік бөлімі қамтамасыз етеді. Төменгі деңгейдегі матчтарда бәсекелес клубтардың әрқайсысы бір гол төрешісі мен бір шекара төрешісін ұсынады, бірақ алаң төрешілерін лига көбінесе қамтамасыз етеді.

Қазіргі төрешілік және АФЛ

Австралиялық футбол ережелерінде заңдарды қолдану түсіндіруге берілетін, дәрежесі немесе уақыты бойынша айырмашылықтары болатын кейбір "белгісіз жағдайлар" бар, бұл дала төрешілерінің жұмысын қиындатады. АФЛ-дің заңдарды немесе ережелерді тұрақты түрде өзгертуі төрешілердің өз біліктілігін және ойын туралы білімін сақтау үшін атқаруға тиіс жұмыстың көлемін де арттырады. АФЛ-дің төрешілер директоры Джефф Гишен, ол әлемдегі басқа да лигалар үшін үлгі орнатуға жауапты.

Киім-кешегі

Дәстүр бойынша, Австралиялық футбол төрешілерінің барлық түрлері ақ түсті форма киеді. Гол төрешілері ақ жакет (көбінесе пальто), ақ бас киім, галстук және қара шалбардан тұратын ресми киім киген, себебі олардан белсенді жүгіру талап етілмеген. Соңғы уақыттарда төрешілер командалардың жейделерінің түсімен үйлеспеу үшін ерекше түсті форма кие бастады. 2013 жылдан бастап барлық AFL төрешілері лиганың кез келген командасымен түс қақтығысын болдырмау үшін лайм жасыл форманы сұр шорт немесе шалбармен киеді. Бірақ, егер команданың жейдесі сары түсті болса, AFL төрешілері көк түсті форма киеді. Сонымен қатар, AFL-дегі алаң төрешілерін жейде нөмірі арқылы тануға болады. Төрешіге, әсіресе алаң төрешісіне қатысты тарихи түрде жиі қолданылатын кемсіту сөзі – олардың бұрынғы ақ формасына байланысты "ақ құрт" есімді. Кейіннен бұл термин мақсатталған төрешінің киім түсіне ауыстырылды; мысалы, төреші жасыл жейде кисе, "жасыл құрт" деп аталады.