Кіріспе

Текоспондилус (Thecospondylus, "THEEK o SPON di lus, "қапшық омыртқа") – Англияның ерте креда кезеңінен табылған, күмәнді динозавр туысы. Ғалымдар Текоспондилустың сауриске немесе орнитиске жататынына нақты көз жеткізе алмай отыр.

Тарих

Тоғызыншы ғасырда Тонибридж қаласында тұратын әуесқой геолог доктор А.С. Хорнер Саутборо карьерінде табылған қазбаны алды. Ол оны палеонтолог Гарри Говьер Силиге жіберді, ол 1882 жылы оны сипаттап, типтік түрі ретінде Thecospondylus horneri деп атады. Туыс атауы грек тілінен алынған, онда "theke" сөзі "қапша", ал "spondylos" сөзі "омыртқа" деген мағынаны білдіреді, бұл омыртқаны құрайтын "өте жұқа" сүйекке сілтеме. Түр атауы Хорнердің құрметіне берілген. Голотип, BMNH R.291, Гастингс құмының қабатынан табылған, бұл құмтас Валангин-Хаутерив кезеңіне жатады. Ол шамамен алты жүз сантиметрлік сакральдық жүйке арнасының созылған табиғи ішкі қалыптамасынан (эндокасттан) тұрады. Онда кем дегенде бес, ал ықтималы жоғары жеті сакральді омыртқаның бөлінуі көрсетілген. Олардың үшеуінде cancellous сүйек сақталған, осы туысқа ат берген де осы сүйек. Бұл осы туысқа нақты анықтауға болатын жалғыз қазба. 1888 жылы Сили екінші түрді, T. daviesi, қосты, бірақ кейіннен ол жеке Thecocoelurus туысына жатқызылды. 1926 жылы Фридрих фон Хуэне T. horneri атауын Thecocoelurus horneri деп өзгертті, бірақ бұл кеңінен қабылданбады, себебі Thecospondylus атауы басымдыққа ие.

Жіктеу

Мұндай шала материалға сүйенгенде T. horneri-нің жақын туыстығын анықтау қиын болды. Сили оны тек Динозаврларға жатқызды. 1888 жылы Ричард Лайдеккер оны Сауроподтарға жатқызды. Бірақ, 1909 жылы фон Хуэне оны Coeluridae тероподтар тұқымдасының мүшесі деп есептеді. Соңғы авторлар оның күмәнді атау екенін анықтады, тіпті оның сауриске немесе орнитиске жататыны да белгісіз.