Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Болгар революционері, 1876 жылғы сәуір көтерілісінің революционері Рейна Попгеоргиева Футекова, көбінесе Рейна Княгиня (Райна Княгиня) деп танылады, "Болгар патшайымы" (Панагюриште, Осман империясы, 6 қаңтар 1856 жыл – София, Болгария Корольдігі, 29 шілде 1917 жыл) – Болгар педагогы және революционері, 1876 жылғы сәуір көтерілісінің туын тіккенімен әйгілі.
Bulgarian revolutionary
the revolutionary from the April Uprising of 1876
Rayna Popgeorgieva Futekova , better known as Rayna (aka Raika) Knyaginya (Райна Княгиня), aka "Queen of the Bulgarians" (Panagyurishte, Ottoman Empire, 6 January 1856 OS – Sofia, Kingdom of Bulgaria, 29 July 1917) was a Bulgarian teacher and revolutionary born in Panagyurishte who is famous for having sewn the flag of the April Uprising of 1876.
Ту және көтеріліс
20 жасында Панагюриштегі қыздар мектебінде директор болып жұмыс істеген кезде Георгий Бенковский одан сәуір көтерілісі үшін ту тігуді сұрады, ол оған келісті. Тудағы арыстанды Стоян "Баненец" Каралеев Болгария революциялық орталық комитетінің ұйымдық кестесінің мұқабасындағы арыстанның суретінен үлгі алып салды, ал әріптерді Иванчо Зограф салды. "Свобода или смърт" (Еркіндік немесе өлім) деген жазумен қатар, төменгі жағына "П" және "О" әріптері (Панагюрски окръг, Панагюриште революциялық округін білдіретін) қосылды. 22 сәуірде, көрші ауылдардың дін қызметкерлері туды киелеген күні Рейна түнде дайындалған шашақтарды тігіп қосты. Тудың мөлшері 2x1,5 метр, екі жақты және алтын лентамен жиектелген. Көтеріліс жарияланған күні ол Георгий Бенковскиймен бірге туды желбіретті. Осман әскерлері көтерілісті қатыгездікпен басып жанғаннан кейін ол тұтқынға алынып, көп рет зорланды, мазаланды, ұрып-соқты және Пловдив түрмесінде бір айдан астам уақыт бойы тек нан мен сумен тамақтандырылды. Көтерілістің 25 жылдығына арналған шараларға Рейна Княгиня түпнұсқа тудың үш көшірмесін дайындады, олардың екеуі бүгінгі күнге дейін сақталған, ал үшіншісі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде София қаласының бомбалауында жойылды.
When she was 20 and working as a head teacher in the Panagyurishte girls' school, she was asked to sew the flag for the April Uprising by Georgi Benkovski, which she accepted. The lion on the flag was drawn by Stoyan "Banenetsa" Karaleev after the pattern of the lion printed on the cover of the Bulgarian Revolutionary Central Committee's organization chart and the letters were drawn by Ivancho Zografa. Besides the Свобода или смърт (Svoboda ili smart, Freedom or death) inscription, the letters П and О (standing for Панагюрски окръг, the Panagyurishte revolutionary district) were added at the bottom. On 22 April, the day of the flag's sanctification by priests from neighbouring villages, Rayna sewed tassels prepared during the night to it. The flag's size is 2 by 1.5 m, it has two sides and is hemmed by a strip of gold lace. On the day the uprising was proclaimed, she waved the flag together with Georgi Benkovski. After it was brutally crushed by Ottoman troops, she was captured, then numerous times raped, molested, beaten and allowed only to eat bread and water for more than a month in the Plovdiv prison. For the commemoration of the uprising's 25th anniversary, Rayna Knyaginya prepared three copies of the original flag, two of them surviving until today and the other one being destroyed during the bombings of Sofia in World War II.
Кейінгі өмірі
Түрмеде болғаннан кейін, ол жалған паспортпен Стамбул арқылы Мәскеуге жетіп, үш жыл медицина оқыды және босандыру медбикесі болды. Сонда ол өзінің өмірбаянын жазды – көтеріліс туралы алғашқы кітап, ол алғаш рет орыс тілінде жарық көрді, ал 1934 жылы болгар тіліне аударылды. Мәскеуде тұрғанда, ол әйелдердің қайырымдылық комитеті арқылы Панагюриштеден 32 жетім баланың, соның ішінде кіші інісінің тәрбиесін ұйымдастырды. Кейін Клемент Тарновский Райна Княгиняны Тарновода мұғалім болуға шақырды. Ол үш жылдан соң Панагюриштеге оралып, қала әкімі Васил Дипчевке үйленді. Олар Пловдивке көшіп барды, онда Дипчев, жақын русофил болғандықтан, Стефан Стамболовтың русофобиялық үкіметі кезінде жұмыс таба алмады. Олардың бес ұлы болды: Иван, Георгий, Владимир, Петр және Асен. Рейна сондай-ақ Джина есімді қызды асырап алды. Васил Дипчев 1888 жылы Болгария Ұлттық Ассамблеясына депутат болып сайланды, және отбасы Софияға көшіп барды. Дипчев 1898 жылы Стамболовқа жасалған шабуылдан кейін болған Қара мешіт төбелесінен қайтыс болды, Рейна алты баламен қалды, олардың үлкені 13 жаста еді. Ол Софияның Орлановци және Малашевци аудандарында жұмыс істеді, Христо Ботевтің отбасымен байланысын үзбей, 1917 жылдың 29 шілдесінде 61 жасында қайтыс болды.
After her time in the prison, she managed to reach Moscow through Istanbul with a forged passport, where she studied medicine for three years and became a maternity nurse. There she wrote her autobiography, the first book about the uprising, that was first published in Russian and then translated into Bulgarian in 1934. While in Moscow, she managed to arrange the upbringing of 32 orphans from Panagyurishte, including her younger brother, through a ladies' charity committee. Rayna Knyaginya was then invited by Kliment of Tarnovo to become a teacher in Tarnovo. She returned to Panagyurishte three years later to marry Vasil Dipchev, the mayor of the town. They moved to Plovdiv, where Dipchev, an extreme Russophile, was unable to find a job under the Russophobic government of Stefan Stambolov. The two had five sons — Ivan, Georgi, Vladimir, Petar and Asen. Rayna also adopted a girl by the name of Gina. Vasil Dipchev was elected a deputy to the National Assembly of Bulgaria in 1888 and the family moved to Sofia. Dipchev died in 1898 as a consequence of the Black Mosque beatings that followed the assault on Stambolov, leaving Rayna with six children, the oldest of which was only 13 years old. She worked in the Sofia quarters of Orlandovtsi and Malashevtsi, maintaining strong ties with the family of Hristo Botev until her death on 29 July 1917, then 61 years old.
Құрметтер
Антарктидадағы Ливингстон аралындағы Рейна Княгиня шыңы оның құрметіне аталған. Оның бейнесі бар болгар пошта маркасы 2017 жылы жарық көрді.
Rayna Knyaginya Peak, a peak on Livingston Island in Antarctica is named after her. A Bulgarian postage stamp with her image was issued in 2017.