Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс (болгар) шеткі аймақтары (Западни (български) покрайнини) – бұл болгар тілінде бұрынғы Югославия аумағында орналасқан, қазіргі оңтүстік-шығыс Сербия және оңтүстік-шығыс Солтүстік Македониядағы бірнеше аймақтарды атау үшін қолданылатын термин. Бұл аймақтар дәстүрлі түрде Болгарияның құрамында болған және көбінесе этникалық болгарлар (Сербиядағы болгарлар, Солтүстік Македониядағы болгарлар) тұрған жерлер. Аталған аумақтар Болгария 1920 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Нейи шарты бойынша Серб, хорват және словен корольдігіне өткізілді. 2011 жылғы халық санауы бойынша, Батыс шеткі аймақтарындағы Босилеград және Димитровград қалаларында негізінен этникалық болгарлар тұрады.
The Western (Bulgarian) Outlands (Западни (български) покрайнини) is a term used in Bulgarian to denote several regions located in ex Yugoslavia, today southeastern Serbia and southeastern North Macedonia, that were traditionally part of Bulgaria and which were predominantly inhabited by ethnic Bulgarians (Bulgarians in Serbia, Bulgarians in North Macedonia). The territories in question were ceded by Bulgaria to the Kingdom of the Serbs, Croats and Slovenes in 1920 as a result of the Treaty of Neuilly, following the First World War. According to the Serbian census of 2011, two towns in the Western Outlands, Bosilegrad and Dimitrovgrad, are populated primarily by ethnic Bulgarians.
Ішкі Батыс шеткі революциялық ұйым
Ішкі Батыс Шетелдік Революциялық Ұйым (Вътрешна западнопокрайска революционна организация), IWORO, 1921 және 1941 жылдар аралығында Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінде (1929 жылға дейін), содан кейін оның мұрагері Югославия Корольдігінде Батыс Шетелде белсенді болгар сепаратистік ұйымы болды. Ұйым 1921 жылы Батыс Шетелдік жерлер 1920 жылы Сербияға өткеннен кейін бірден құрылған бірнеше отрядтардың негізінде құрылды. IWORO бастапқыда болгар әдебиетін таратуға және насихаттауға бағытталды. Қарулы қақтығыс 1922 жылы басталды және ұйым 1941 жылға дейін, аймақ болгар әскерлерімен басып алынғанға дейін, Цариброд-Белград темір жолына, көпірлерге, югослав гарнизондарына және казармаларға көптеген шабуылдар жасады. Соғыс аралық кезеңде белсенді болған басқа үш болгар революциялық ұйымынан – Македониядағы Ішкі Македониялық Революциялық Ұйымы, Фракиядағы Ішкі Тракиялық Революциялық Ұйымы және Добружадағы Ішкі Добружан Революциялық Ұйымынан – IWORO аймақтың автономиясын талап ететін тактикалық ұранды қабылдаған жоқ, бірақ ашық сепаратистік мақсат қойды; ол "Батыс Шетелдік жерлерді азат ету және оларды Болгария құрамына қайтару үшін" күресті.
The Internal Western Outland Revolutionary Organization (Вътрешна западнопокрайска революционна организация), IWORO, was a Bulgarian separatist organization active in the Western Outlands between 1921 and 1941 in the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (until 1929), and then its successor, the Kingdom of Yugoslavia. The organization was established in 1921 on the basis of several detachments created straight after the cession of the Western Outlands to Serbia in 1920. The IWORO initially concentrated on propaganda and delivery of Bulgarian literature. The period of armed conflict started in 1922 and the organisation carried out numerous assaults on the Tzaribrod–Belgrade railway, on bridges, Yugoslav garrisons and barracks until 1941 when the region was occupied by Bulgarian troops. Unlike the other three Bulgarian revolutionary organizations active in the interwar period — the Internal Macedonian Revolutionary Organisation in Macedonia, the Internal Thracian Revolutionary Organisation in Thrace and the Internal Dobrujan Revolutionary Organization in Dobruja — IWORO did not put up the tactical slogan demanding autonomy for the region but had an open separatist agenda; it fought “for the liberation of the Western Outlands and their restoration to Bulgaria”.
Дау
Сербия мемлекеті бұл терминді даулы деп санайды, себебі көрші елдің аумағының бір бөлігін "батыс шеткі аймақтар" деп атау, Франциядағы Эльзас аймағына қатысты Германияның мысалындағыдай, аумақтық талаптарды білдіруі мүмкін. Осы себепті Белград 1948 жылдан бері Софиямен байланыста бұл терминді қолданбайды. Бұл туралы 1947 жылғы Блед келісімінде Жосип Броз Тито мен Георгий Димитров еске салған. Бұл Балқандағы коммунистік супер мемлекет құру талқылау кезеңінде болды – Югославия, Албания және Болгарияны қамтитын Балқан Федеративтік Республикасы. Ол батыс шеткі аймақтарды Болгарияға қайтаруды көздеген. БФР идеясы Тито мен Сталиннің арадағы қарым-қатынас үзілген 1948 жылғы Информбюро шешімімен тоқтатылды. Халықаралық деңгейде қолданылмағанымен (1990-шы жылдарға дейін қайта жаңғырылғанға дейін), ол Болгарияның ішкі әлеуметтік және саяси байланыстарында кеңінен қолданылады.
The Serbian state deems the term controversial, considering that referring to parts of a neighboring country's territory as "western outlands" can imply territorial claims, as in the example of Germany regarding Alsace in France. For this reason, the term has not been used by Belgrade in contacts with Sofia since 1948. It was mentioned once, in the 1947 Bled Agreement by Josip Broz Tito and Georgi Dimitrov. This was in the period of discussion for a Communist super state in the Balkans, the Balkan Federative Republic, which was to include Yugoslavia, Albania and Bulgaria. It foresaw the return of the Western Outlands to Bulgaria. The BFR idea was abandoned with the Informbiro Resolution of 1948, when the split between Tito and Stalin occurred. Despite not being used internationally (until the 1990s when it was revived), it is very widely used in internal social and political communication in Bulgaria.